Footer

Munaw (Maikapat a Paset)

“Sira ulo!” nariknak ti keddelna iti bakrangko. “Dika man ket, daydiay ni inang a nakaiggem iti aklo. Diay likod.” Ni Nana Paniang nga agpayso. Inyam-ammona kaniak itay sumipnget. Umis-isem met ti inana. Dua a babbaket ti kasla mangsutsutil iti inana.

“Sumardengtan ket nasakit ti ulok.”

Nagkedkedak ngem isu met laeng iti napaturay. Nagbuyakami a nakatakder iti igid ti kalsada, iti ruar ti inaladan. Mapaspaselak ta nauneg ti pampanunotenna. Ammonan sa met ti palimed ni Adan? Pinanggepko nga iggaman ti sisiimek a dakulapna, ngem naiyadayona a dagus. Linibiannak.

“Agawidakon. Nasakit a talaga ti ulok.” Nagnan.

“Agurayka a, ta itulodka…” inabayko.

“Saanen. Uray ta dita met laeng asideg.”

“Nasaysayaat a no kuyogenka, ta kagatek met ti aswang a mangkagat ‘ta tengngedmo.”

“Awan aswang ditoy Naguilian, apo!”

“Addan aswang ditoy Naguilian kunam sa…!”

“Awan, sika met, amangan no adda pay makangngeg a sangaili ket mamati!”

“Addan, aswang, siak! Isu a kagatekon dayta tengngedmo…” Kunwari pay nga agingkakagatak iti tengngedna. Iti mugingko, no di aglisi, sustenerekon. Ngem naglisi.

“Sira ulo!” kinuddotna ti takiagko. Adtoy manen ti garikgikna a kasla kansion ti pandanggera. Napaisemak idi adda naggangat a bombilia iti mugingko.

“Hep, agurayka…!”  nagsardengak sako inggawid ti takiagna, kunwari laeng dayta, tapno matiliwko ti imana nga itay pay laeng a sibsiblokak. No rantaek ngamin, ket ilisina.

“Apay…”

“Adda barut iti kalsada!”

“Barut? Ket no awan met!”

“Awan aya, ket naibarteng sa?”

“Mangloklokoka met…”

“A, awan gayam, intan…” kinunak ket inlagakon dagiti ramayko iti ramramayna. Nariknak ti pananggursotna iti namindua, ngem kapuyak ngarud tapno ibbatak? Inyin-inayadko ketdi ti nagna. Adda iti salonan ti dua nga adingna a balasang ken kusinera met ti inana a balo a kababbalayna.

Iti panagtugawmi iti sabongsabongan a sopa, saan nga immabay. Nagtugaw iti masanguanak. Saanko nga insina dagiti matak iti matana.

“Nasakit a talaga ti ulok…”

“Kayatmo nga ilutek.?” inasitgak. Inapirasko ti agsumbangir a pispisna ket inilutko. Inapirasko ti kanigid a piditpiditna ket napakiet. Inulitko. Lalo a napakiet. Naiwadag dagiti imak. Nagtugawak iti abayna. “I love you, Ida,” inyarasaasko.

“Diak ammo no umno daytoy wenno saan…” kinunana a nangapput ti rupana.

Adda dagiti banag a di kasapulanen nga ibaga, umanayen ti tignay ken panangiparikna. Saanmo a matiliw ti ipus ni ayat no dimo maawatan ti burburtiana.

“Umno, apay ketdin a saan?” inarikapko ti kanawan nga imana. Pinagduaak a pinetpetan. Piniselpiselko. “Karbengam ti agragsak, Ida. Saanmo koma nga imutan dayta bagim.”

Rinabsutna ti imana. “Maamakak. Mabutengak a talaga. Diak ammo… mariribukanak…”

“Saanka koma a maamak nga agragsak. Palubosam koma dayta riknam…”

“Saanak a maamak nga agragsak. Ngem maamakak iti ibungana.”

“No ragsak dayta a ginamgammo, ragsak met laeng ti ibungana. Ta no ania ti puon isu met laeng ti bunga.” Inukasko ti apputna. Pinidilko ti timidna.”Saan a maibagay kenka ti aglua. Saan a maibagay kenka ti agsangit.” Pinunasko ti luana babaen kadagiti tanganko. Pinerrengko. Idi nagbingi dagiti naingpis ken nalabbaga a bibigna, inin-inayadko metten nga inwelding dagiti bibigko.

Nagarampang ti sonata iti salonan. Narasuk. Ngem narasrasuk ti agek ni Ida. Mawaw unay. Simgiabakon! Nagdakiwas dagiti rapasko. Immirut ti arakupna.

“Saan …” kinunana a timmakder. Inagawaak a sinaruno iti linuktanna a siled. Iniddepko ti silaw…

NARAGSAK ti relasionmi ken Ida. Dandani inaldaw nga ipapasmi dagiti mabisin a riknami iti paupaan a siled iti San Fernando City. Iti maikanem a bulan ti relasionmi. nagpa-Baguiokami. Nagpupokkami iti paupaan a siled ti Burnham Hotel.

“Thank you for loving me, Mark. Uray no makidawdawatak laeng iti ayat…”

“Saanko nga ipadawat ti ayatko. Sipupuso nga intedko.”

“Pudno man ken saan dayta nga ibagbagam, agyamanak unay. Naragsakak iti ayatmo uray no makidawdawatak laeng ken ni…Yolanda itayen ti nagan ni baketmo? No dadduma, gumatangak kenkuana iti karne a yawidko iti Naguilian. Dikan aglibak pay. Nabayagen nga ammok. Ngem uray ania ti aramidek, diak maliklikan ti ayatmo.  Nainlabak met kenka.” Saanak a nakatimek. Nayugyog ti nalukneng a kama iti panagballikidna. “Kas iti kunam, karbengak met ti agragsak. Karbengam ti agragsak. Karbenganta ti agragsak, saan kadi?”

“Wen. Ket naragsakka…”

“Wen, naragsakak unay unay. Thank you for loving me, Mark. Ngem ania ngata ti rikna ni baketmo no maammuanna a sabali a babai ti kalinlinnailom ita a rabii? In fairness, nakapimpintas ni Yolanda. Kasla munieka ti rupana. Naisem nga Intsika ken nakalamlamuyot a denggen ti timekna. Napudpudaw pay ngem siak.”

“Naglukmeg. Saan a kasdiay ti bagina idi balasang. Naganak la iti tallo, nagbalinen a baliena. Ituntunkuana met ti rengrengko a panagpakuttongna. Mabusorak. Dinak mapabasol!”

“Kunak no nataknengka a tao, Mark, saan met gayam, pilioka!”

“Saanak a santo, saanak met a demonio, maysaak a tao. Tao a nagtagilasag. Ti lasag, kasapulanna ti bara ti lasag met laeng. Ta no saan, marsaak daytoy a lasag!”

“Sika a nagtagilasag, nagtaudka iti tapok; agsublikanto met laeng iti tapok…”

“Sakbay nga agsubliak iti tapok, agpinnatapokta manen!” inawidko.

Ah, makabartek ni Ida! Napunnuanna dagiti nagkurangan ni Taba. Ken nalabit a napunnuak met ti wawna. Agpadakami a mapnek. Agpadakami a mabarbartek iti ayat. Agpadakami nga agtungtunglab iti arak ti lubong.

Kalpasan ti tallo nga aldaw, nagpupokkami manen iti paupaan a siled ti Y Inn & Foods iti San Fernando City. Nadlawko a ganado la unay. Naragsak. Arigna agtutubo. “Kayatko nga ipapas…”

“Adda turongen ti saom…? Dika koman agpalikaw pay, plis…”

“Agabrodakon, Mark. Nakaikeddengakon…”

“Kayatmo a sawen, panawannak? Kasta kadi?”

“Isunto met laeng ti mapasamak. Agsinatanto met laeng.”

“Iti kaanoman, awan makapagsina kadata. No umadayoka, pinataynak metten!”

       (Adda tuloyna)