Komentario: Naatap ti hustisia kadagiti biktima ti Maguindanao Massacre | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Naatap ti hustisia kadagiti biktima ti Maguindanao Massacre

SANGAPULON a tawen ti napalabas maniupud idi Nobiembre 23, 2009 a napasamak ti nakaam-ames a Maguindanao Massacre a maibilang a kadamsakan a krimen iti politika iti Pilipinas, ken kaaduan ti napapatay a kameng iti media iti maysa a pagteng iti intero a sangalubongan.

Naglabasen ti termino dagiti dua a presidente iti Pilipinas – da Gloria Macapagal Arroyo ken Benigno Aquino III, ken nakaguduan ti termino ni Presidente Rodrigo Duterte. Ngem agingga ita a 2019 ket saan pay a nagun-od ti hustisia dagiti 58 a biktima iti masaker.

Sakbay ti maikasangapulo nga anibersario ti Maguindanao Massacre, inrakurak ni Chief Justice Diosdado Peralta nga ikkanna ti naan-anay a panawen ti maseknan nga ukom iti Quezon City Regional Trial Court a mangadal iti kaso maibasar kadagiti ebidensia ken magiyetnag iti desision tapno magun-od dagiti biktima ti tumutop a hustisia iti pannakapapatayda.

Iti sistema ken proseso ti hustisia iti Pilipinas, normalen ti kinaginad ti panagtulid ti kaso nangruna no dagiti biktima ken akusado ket saan a nalatak wenno prominente a tattao. Ngem naisangsangayan ti Maguindanao Massacre ta adu kadagiti biktima ken akusado ket miembro dagiti prominente a pamilia nga agbabalubal iti politika – ti Pamilia Mangudadatu ken Ampatuan – ken nairaman pay a napapatay dagiti 32 a kameng ti media.

No man saan pay nga inyetnag ti korte ken ukom ti pangngeddeng a napudasdasan a nagbasol dagiti akusado, no dagiti palawag dagiti testigo ti pagbasaran a nairakuraken iti media manipud pay kalpasan ti nakaam-ames a masaker, awan dudua dagiti adu nga umili a nagbasol dagiti akusado.

Napasamak ti masaker idi Nobiembre 23, 2009 idi mapan agipila dagiti kapamilia ni agdama a Buluan Vice Mayor Esmael “Toto” Mangudadatu iti certificate of candidacy (COC) a para gobernador ti Maguindanao sadiay opisina ti Commission on Elections idiay Shariff Aguak. Kaduada dagiti supporters ti Pamilia Mangudadatu ken dagiti kameng ti media a naglugan iti innem a behikulo.

Kasalisal ni Mangudadatu ni Datu Unsay Mayor Andal Ampatuan Jr. a para gobernador. Sigud nga agkapartido dagiti Mangudadatu ken Ampatuan iti Lakas Christian Muslim Democrats, ngem nasisinada iti dayta nga eleksion.

Manipud idi nagakem a gobernador ti Maguindanao ni Andal Ampatuan Sr. idi 1998, ket awan-pulos ti simmango kenkuana. Iti panagleppas ti maudi a termino ni Andal Sr., ti anakna a ni Andal Jr. ti kandidato a para gobernador. Naipadamag a nagpangtan ni Andal Jr. a tadtadenna ti agipila ti kandidatura a sumango kenkuana iti kinagobernador.

Dayta ti gapu a saan a mismo a ni Toto Mangudadatu ti napan agipila ti COC-na, ta ti asawana a ni Genalyn Tiamzon Mangudadatu, dua a kabsatna, dua nga abogadona ken pasurotna. Nagawis pay kadagiti kameng ti media a nangkadua kadagiti kapamiliana ta impagarupna a maamak dagiti agplaplano iti dakes a mangisayangkat ti panggepda no agipila iti kandidaturana.

Bayat ti panagdaliasat ti komboy ti innem a lugan dagiti Pamilia Mangudadatu ken kakaduada nga agturong iti opisina ti COMELEC sadiay Shariff Aguak, sinaed ida dagiti nasurok a sangagasut nga armado a tattao. Nairaman pay a nasaed dagiti inosente a nakalugan iti dua a behikulo a sumarsaruno iti komboy. Puersado a naipanda sadiay ili ti Ampatuan a nakaiwayatan ti masaker. Naaramat ti excavator a pinagkali dagiti suspek iti nangitanemanda kadagiti bangkay. Saan a nasayaat ti pannakaikali dagiti bangkay agraman dagiti lugan ta naiganatda idi adda military helicopter a nagrikusrikus iti tangatang iti asideg ti nakapasamakan iti krimen.

Kabayatan ti pannakatengngel dagiti Pamilia Mangudadatu ken dagiti kakaduada, nakapagtext pay laeng ni Genalyn nga asawa ni Toto kenkuana ket impakaammona a ni Andal Jr. ti nangidaulo dagiti nangsaed kadakuada ken nangtungpa pay kenkuana.

Kalpasan ti krimen, dagus nga indeklarar ni Presidente Arroyo ti State of Emergency, simmaruno ti Martial Law iti Maguindanao, Sultan Kudarat ken Cotabato tapno malapdan ti riribuk ken nadaras a matiliw dagiti suspek. Rinaut dagiti Special Forces ti Philippine Army dagiti balay, bodega ken safe house dagiti Ampatuan ket nakasamsamda kadagiti adu a nabileg nga armas ken bala.

Simmuko ni Andal Jr. iti kabsatna a ni Autonomous Region of Muslim Mindanao Zaldy Ampatuan, ken naiturn-over ken ni Presidential Peace Adviser Jesus Dureza, ngem naglibakanna ti pammabasol kenkuana. Inrasonna nga adda isuna iti Provincial Capitol kabayatan ti pannakapasamak ti masaker, ken pinabasolna ti Moro Islamic Liberation Front splinter group nga akingapuanan ti krimen, a kinontra ti MILF.

Agarup 198 dagiti nakasuan iti Multiple Murder mainaig iti Maguindanao Massacre pakairaman da Andal Ampatuan Jr., Andal Ampatuan Sr., Zaldy Ampatuan, ken dadduma pay a kameng ti Pamilia Ampatuan. Nairaman pay a nakasuan dagiti 12 nga opisial ken kameng ti Philippine National Police Regional Mobile Group a nakabase sadiay Maguindanao.

Naipadamag nga iti agdama, iti kadagupan dagiti 198 a nakasuan iti Multiple Murder ket agarup 103 laeng dagiti natiliw ken nakabalud. Pimmusay metten kabayatan iti pannakaibaludna ni Andal Amaptual Sr. gapu iti komplikasion iti sakitna a kanser iti dalem idi Hulio 17, 2015.

Idi Agosto 2019, impalgak ni Justice Secretary Menardo Guevarra a sakbay ti maikasangapulo nga anibersario ti Maguindanao Massacre ket mabalin a mayetnagton ti desision ti Quezon City Regional Trial Court a nangbista iti kaso. Ngem napaay dagiti kapamilia dagiti biktima a magun-oddan ti hustisia.

Nakalkaldaang a pagteng ti Maguindanao Massacre ta iyanninawna ti kinadakes ti maysa nga abusado nga opisial ti lokal a gobierno a nagbalin a managimbubukod iti turay, ken kaadda dagiti rinuker a pannakabagi ti linteg nga imbes a serbian ken saluadanda dagiti umili ket isuda pay ti nagbalin nga instrumento ti kinadakes.

Naginad man ti pannagna ti hustisia iti Pilipinas ket mabalin nga addanto dagiti makalisi gapu iti kinakurang iti ebidensia wenno teknikalidad. Ngem manamnama a magun-odto dagiti biktima ti “Divine Justice” no sumaklangto iti Dios dagiti utek ken nagaramid iti Maguindanao Massacre.●