Nabalitokan a kapanunotan, sagut dagiti bangolan (Maikadua a paset)

2) CANUTO MAGALLANES –

a) kali – naturay a didiosen
b) karayan – nadamsak ti parnuayenna (isu met la ti nangaramid no apay a nadamsak ti karayan)
c) bantay – ludingas, kalbo ken agipangpangta iti didigra (ti lakay met laeng ti nangaramid kadagitoy
d) nabessag nga agongan (Kastila or bloodline)
e) alimatek – (buklis nga agsidsida iti dara)
f) agila nga adda kammetna a bakes (ti bakes ditoy ket dagiti taga-Asilang)
g) buaya
h) ken dadduma pay

JUDGE JOVEN F. COSTALES LITERARY AWARDS
SENIOR CITIZENS LITERARY CONTEST 2007

2) CANUTO MAGALLANES –

a) kali – naturay a didiosen
b) karayan – nadamsak ti parnuayenna (isu met la ti nangaramid no apay a nadamsak ti karayan)
c) bantay – ludingas, kalbo ken agipangpangta iti didigra (ti lakay met laeng ti nangaramid kadagitoy
d) nabessag nga agongan (Kastila or bloodline)
e) alimatek – (buklis nga agsidsida iti dara)
f) agila nga adda kammetna a bakes (ti bakes ditoy ket dagiti taga-Asilang)
g) buaya
h) ken dadduma pay

3) RIGOLO –

a) kali
b) buaya

THEME

1) responsibilidad — nasken nga akmen ken awanan iti kedked
2) environmental awareness — nasken ti panangisalakan iti nakaparsuaan kadagiti mangrames ta no saan, bumales daytoy
3) kinabannuar – dagiti laeng maingel ken mamasirib ken natured ti agbalin a bannuar ken mangidaulo
4) kultura – sabali ti kultura dagiti Tingguian maipapan iti headhunting
5) panangsalaknib iti nakaiyanakan a daga
6) ken dadduma pay a pagirayan a naigagara ken saan a naigagara

Dagiti tema ket nagwerretan amin dagiti naabel a pasamak ken panangiladawan.

STYLE

1) Traditional structure: naiparang a dagus ti parikut, sinaruno dagiti napapateg a pasamak, naiparang ti komplikasion, ti krisis ken ti climax. Mabasa ti resolusion a kastoy ti pannakaisuratna: Napatangad ni Langiden kadagiti bantay iti daya. Agpaypayapay dagitoy kenkuana. Ur-urayenda ti panagsubli ti maudi a mannakigubat ti puli iti sakbibida.
Dayta a resolusion ket saan laeng a ti pulida a Tingguian, ti nakaiyanakannna a daga (Asilang), ti insalakan ti agtutubo no di pay dagiti mismo a bambantay a maramrames.
2) Iti tone wenno timek ti sarita, ti subjective third person point of view ti naaramat. Nastrek ti author ti panunot dagiti agbibiagna.
3) Plot-driven presentation ti treatment ti sarita. Dagiti pasamak ti ad-adda a nagtarayan ti sarita.

FORESHADOWING (PREFIGURE)

1) ti bulkan – ti aramiden ni Langiden (agburburek, agdaldalipato iti rugi, bimtak iti udi)
2) dagiti sinurat da Nid Anima ken Macliing Dulag a parupa ti prefigure ti sibubukel a sarita

2) TI LAWALAWA ITI NAGIRIG A MELINA KEN TI KULIBANGBANG, sarita ni Diary Onsei.

INTRODUCTION

Maysa a nasiken a padas iti biag. Inyarig ti author ti biag a kas lawalawa iti nagirig a melina. Dayta nagirig a melina ket kaipapananna ti kinaadda dagiti nagirig wenno bangking a panagbiag, wenno saan a nalinteg a panagbiag. Inyarig met ti author ti bagina a kas kulibangbang, nga uray no lakayen ket kumaykayabkab pay laeng ken addaan iti makaay-ayo a ladawan. Ti kulibangbang ket ladawan ti napintas ken makaay-ayo a biag, gapu ta namaris ken addaan iti namsek a kaipapanan.

SUMMARY

Linagip ni Sarton ti kabibiagna itoy nga estoria. Babaen ti pannakalukat dagiti panid dagiti journal wenno diary, maluktan met dagiti naglabas a tsapter ti biagna: kas diarista (mannurat), kas kameng ti radio a nangibutaktakanna kadagiti anomalia nga isu ti nakagandatan ti biagna. Ti pimpinnategda nga agsassawa ken dagiti annakda. Ti panagpaayna a kas consultant. Ti proyekto nga ininawna ngem saan a naikkan iti merito. Iti udina, naatur ti biddut ket naisubli kenkuana ti merito wenno pammadayaw a kas nanginaw iti kadakkelan a proyekto iti probinsia.

POINTS TO CONSIDER

1) Nasurat ti sarita a kas journal wenno periodical a napasamak iti biag ni Sarton.
2) Ti foreshadowing ti sarita: ti basbasaen ni Sarton a mystery book. Kastoy ti pannakaisuratna: Kasla alimuteng ti atiddog a rabii. Ti basbasaek a mystery fiction agin-inut nga agsuek ti risirisna iti tunggal panid.
Agsipud ta maysa daytoy a journal, namnamaen ngarud nga in-inut ti panagsuek ti risiris ti sarita. Ket urayka la mapalua iti ragsakmo iti endingna. Lua ni ragsak!
3) Napintas ti pannakaisurat ti sarita a kas maysa a journal.

THEME

1) Panangilinteg kadagiti killo nga aramid (Melina tree theme). Kas maysa a mannurat (diario) ken announcer kadagiti nadumaduma a radio, inaramidna latta ti panangibutaktak kadagiti panagkunniber.
2) Ti kaipapanan ti biag (the spider theme). Nagsasanga ti biag. Nagduduma ti masagang iti inaldaw-aldaw. Agar-aramid met ti tao iti sapotna iti inaldaw.
3) Kulibangbang theme. Inyarig ni Sarton ti biagna iti maysa a kulibangbang. Namaris. Napintas a buyaen ti inna panagtayab. Nawaya ti inna panagtayab.
4) Panangtunton iti kalintegan. Nupay dina imbaga, iparang ti author a kayatna a tuntonen ti kalinteganna iti intellectual property rights.
5) Ragsak ti gunggona kadagiti mulinaw nga aramid ken kapanunotan.

STYLE

1) Journal.
2) 1st person point of view ti naaramat.
3) Nagtipon ti treatment wenno presentation:
a) plot driven – babaen ti naratibo wenno panangisalaysay
b) theme driven – kadagiti kapanunotan, pangngarig, metapora, simile ken comparison

(Adda tuloyna)