Nadaraan a pinagayan (Maikadua a paset)

Sarita ni Jobert M. Pacnis

 

Nagdardaras ni Ignacio a nagawid. Innalana ti pamiliana. Nagluganda iti pasagad nga agturong iti bantay. Adu a kalugaranda ti nakagiddanda.

Maas-asian ni Ignacio kadagiti ubbing. Agsasangitda. Atiwda pay ti naagawan iti kankanen. Ngem inay-ayna laengen ti bagina tapno di mapukaw ti simbeng ti panunotna. Ni Sofia, kankantaanna dagiti ubbingda iti Agay-ayos ti Ayat ti Dios.

Napitak ti dalan. Lutlot pay. Nasurok a tallo oras sakbay a nakadanonda iti arsadanan ti bantay. Naariangga dagiti billit a nadanonda kadagiti sanga.

Agtultuloy latta ti kanalbuong. Nupay kasta, inkeddeng ni Ignacio a sublien dagiti nabatida a gamigam kalpasan a naipuestona dagiti agiinana iti uneg ti gukayab iti tengnga ti kabakiran.

Iti panagsublina, adu latta dagiti masabat ni Ignacio a kailianda nga agbakuit. Maymaysa ti karirikna a maanninawanna kadakuada: panagbuteng!

Agsubli koman iti bantay idi madamagna a sinerreken dagiti kabusor ti ilida. Diniretsoda ti balay-ti-ili ket awan naaramidan dagiti agturay. Ketdi, awan pinatayda kadagitoy.

Napardas dagiti pasamak. Nagwaras dagiti Hapon. Sinerrekda dagiti pagtagilakuan ket dayta la nagala iti makan ti inaramidda. Dagiti dadduma, tinurongda dagiti balbalay nga adda imetda a surat.

Nasiiman ni Ignacio dagiti soldado nga agturong iti purokda. Naglemmeng iti kakawayanan iti lauden ti balayda. Maysa kadagiti soldado ti nakitana a nangserrek iti balayda. Ngem agpupungtot daytoy ta awan ti naalana a mapagnumaran iti uneg. Nairuar aminen ni Ignacio.

Nakita  ni  Ignacio  a  maysa a surat ti insaluket ti soldado iti ridawda a naaramid iti pan-aw ken kawayan. Innalana ti surat apaman a nakalikud ti soldado.

 

Viva Japan !

 

We are here to free you from cruelty. We are not enemies! We love you Filipinos. Let’s fight for the welfare of our nations. Cooperate to the Japanese government. Anyone who will not be with us will be our enemies and will be sentenced to death.

Gen. Tomisho Umukiki

 

Dimmegdeg ti buteng a narikna ni Ignacio. Asino ita ti surotenda? Dagiti Puraw wenno dagiti Hapon?

Nangliklik iti dalan iti panagsublina iti bantay tapno dina masagang dagiti soldado.

ADU a rigat ti pinasar da Ignacio iti bantay. Adu kadakuada ti innala ni Patay gapu iti kagat ti lamok. Gapu itoy, inkeddengda ti agsublin iti patad idi agnadnaden ti gubat. Sa maysa, mismon a dagiti agtuturayda ti mangpaspasubli kadakuada.

Iti dayta a panagsubli da Ignacio, rigat ti pinasarda. Naulpit dagiti Hapon. No dida mapagustuan iti kayatda, agdusada a dagus. Ti nakaam-ames, agramesda kadagiti babbai. Kasda la nabisinan nga ayup!

Ditoy a rimtab ti Free Cagayan Movement a mangwayawaya iti sibubukel a probinsia. Inrubuat daytoy ni Capt. Marcelino Adduru wenno Apong Seling nga agdama nga ama ti probinsia.

Ditoy a napanunot ni Ignacio ti mangbangon iti grupo a makibadang iti Nailian a Panggep ni Apong Seling. Ngem limed laeng ti Tignay ta agkamtud iti bileg a makirupak kadagiti narungsot a kalaban. Inaldaw ti pannakarekrut dagiti kameng.

Gapu  ta  adda  met  ammo ni Ignacio iti manomano, daytoy ti insurona kadagiti kaduada. Sabali laeng ti agisuro iti pinnaltogan ken pana. Adu dagiti Agta a nakipagkameng kadakuada. Dagitoy ti ad-adda a mangsansanay kadakuada iti pinnanaan. Adu pay ti ammoda nga usok kadagiti bambantay a kaaduan a dida pay ammo a taga-patad.

Nakayaman ni Ignacio iti kaadda dagiti Agta. Uray kasano gayam ti pannakailanglangida iti gimong, saan a naikkat ti panangipategda iti nakaisadsadanda a disso. Nakaisadsadan a makuna ta saanen a mabilang dagiti disso a nagalisanda gapu laeng iti panagsapsapulda iti daga a makaited kadakuada iti pagbiagan.

NASAPA a nakariing ni Ignacio kadayta nga agsapa. Nupay nabambannogda manen  a nagsanay idi rabii, kasla dina marikna ti kettang. Kadakuada iti Tignay, napateg daytoy nga aldaw. Sumarungkar ni Apong Seling. Adda napateg nga idanonna kadakuada a paset ti nailian a Tignay.

Natibker ti taktakder ni Apong Seling a simmango kadakuada. Rupa daytoy ti maysa a malalaki. Iti aruatna a nalidem a tisirt, lalo a nagminar ti nabayog a barukongna. Iti tawenna nga apagsagpat a sisenta, awan pay laeng ti maanninawan a karenken iti rupana. Bunga siguro ti nasayaat a panangtaripatona iti bagina‚ÄĒ iti taraon ken ehersisio.

Madlaw ketdi a runotenen dagiti kaibaan, kas pagsasao, ti buok iti sangona. Nabukel ketdi ti rupana. Kalalainganna laeng ti katundiris ti agongna. Kayumanggi ti marisna nupay adda darana a Kastila.

Immalimukeng dagiti matana. Nasiputda. Kasla pay agbalbalikas dagitoy.

Iti panagsarita ni Apong Seling, dinakamatna ti pannakaibusen ti kuarta nga agtaud sadiay Manila. Ammo lattan ni Ignacio a taktika daytoy dagiti kabusor tapno agrigatda nga umili ket nalaklaka ti yaagepda kadakuada.

Nupay kasta, impasigurado ni Apong Seling a yaramidanna iti solusion ti nasao a parikut. No kasapulan nga agimalditda iti kuarta tapno agtaray laeng ti gobierno, aramidenda. Di rumbeng a paadipenda lattan kadagiti ganggannaet.

Karaip pay ti mensahe ni Apong Seling ti pammatibkerna iti Tignay. Ti kaadda koma iti naan-anay a determinasionda a sumaranget kadagiti kalaban iti nagan ti wayawaya.

RINUGIAN da Ignacio ti nagtignay idi didan masbaalan ti kinadangkok dagiti soldado. Agramaramen ti kinapanglaw. Adu payen ti basta lattan agpukaw a kadaraan a maatap a kameng ti Tignay. Masarakanto lattan ti bangkayda a naipalnaaw iti igid ti waig wenno kadagiti langlangalang. Sabali laeng dagiti babbai a marames. Aglabas amin dagitoy iti ima ni Sgt. Gosieng a pannakapangulo dagiti soldado itoy a paset ti Tanap.

Lib-at ti panaggunay da Ignacio. Ammoda a dida pay kabaelan dagiti kabusor iti sangonsango. Binagon a soldado ti saadenda iti dalan. Nupay manmano laeng dagiti mapasag, naragsaken ti Tignay gapu ta maipariknada ti nalaus a gurada kadagiti kalaban. Saksi ti Bantay Naugingan iti tunggal balligida.

Gapu kadagitoy a pasamak, ad-adda la ketdi a rimmungsot dagiti kabusor. Basta lattan yulogda dagiti maatap a gerilia. Ti nasakit kada Ignacio, mismo pay a kadaraanda ti agbalbalin a pannakamata ken pannakalapayag dagiti Hapon.

Dayta ti dida mapalabes. Inanup da Ignacio dagiti traidor. Kangitingitan ti rabii no kautenda dagitoy a ‚Äėmata‚Äô ken ‚Äėlapayag‚Äô dagiti kabusor.¬† Awan ti rumtab a kaasi kada Ignacio no kasta a yetnagda ti ‚Äėlinteg ti bantay.‚Äô

Ngem nagbiddut da Ignacio iti ninamnama. Adu latta dagiti alimatek, dagiti simngay a pannakalapayag ken pannakamata dagiti kabusor.

Iti maysa nga agsapa, nakigtot laengen ni Ignacio idi maipadamag kenkuana nga innala dagiti  soldado  ti  pamiliana.  Tapno  mawayawayaan  dagitoy, masapul a sakaenna ida babaen ti panagpakitana iti plasa ken ni Sgt. Gosieng.

Ammo ni Ignacio a napeggad ti panagpakitana ngem awan ti nabalinanna. Rasonnanna laengen ti bagina. Dina kayat a maisagmak dagiti agiinana. Samsam-itenna pay nga isu ti maidaton ngem ti sibubukel a pamiliana. Ikararagna laengen nga awan ti dakes a mapagtengna.

Ammo la ketdin dagiti kabusor a kameng wenno isu ti dadaulo ti Tignay itoy a deppaar. Ta apay koma nga innala dagitoy ti pamiliana? A, dina mapakawan dagiti hudas a kadaraan no adda dakes a mapagteng iti pamiliana!

(Adda tuloyna)