Nadaraan a pinagayan (Maikatlo a paset)

Sarita ni Jobert M. Pacnis

 

Linapdan dagiti adda iti babaenna idi imbatadna ti planona nga agpakita ken ni Sgt. Gosieng. Ngem nalpasen a nakapagdesision. Sakaenna ti pamiliana!

Naarakup ni Ignacio dagiti agiinana idi agkikitada. Nagayus ti nabuslon a lua. Ngem saan a kinabaelan dagiti luana a winaknitan ti nanglangeb nga ulep kadagiti mata ni Sofia. Nagwerret a dagus ti panunot ni Ignacio.

“Aniat’ inaramidda kenka, Inada?” sinaludsodna iti asawana. Addada iti sango ti pagbaludan. Nakabantay kadakuada ti uppat a soldado a nakaisakbat iti pusil. Natadem ti ikikita dagitoy.

Nupay anug-og laeng ti naisungbat, ammo lattan ni Ignacio nga adda dakes a napagteng ti asawana iti ima dagiti kabusor. Napangariet. Immulo ti pungtotna.

Ngem sakbay a nakapagtignay, naarakupen ti asawana.

“Saan, Lakay… agparbengka…” inyanug-og daytoy iti barukongna. “Panunotem dagiti annakta.”

Naalay-ayan ti riknana iti pannakakitana kadagitoy a nakapimpiman iti suli.

Nabati ni Ignacio. Inkari ni Sofia nga aramidenna ti pagrebbenganna a kas ina.

ITI uneg ti pagbaludan, naam-ammo ni Ignacio ni Martin a maysa met laeng a kameng ti Tignay iti ili ti Sanchez Mira. Taga-Brgy. Macabungao daytoy.

Segun iti pannarita ni Martin, biktima met daytoy iti kinadangkok dagiti ganggannaet. Pinuoran dagiti soldado a Hapon ti kamaligda a nakaipempenan dagiti sinako nga irik ta inatap dagitoy a paglemlemmengan dagiti soldado nga Amerikano.

Idi pinanggep da Martin a sebseban ti kamalig, ta addada idi iti kabambantayan nga aglemlemmeng, dayta laengen nagpaltog ti inaramid kadakuada dagiti kusipet. Innalada dagiti babbai sada rinames iti sanguananda.

Saan a napuntaan ni Martin. Nakapaglemmeng iti asideg. Naimatanganna no kasano a narabngis ti dayaw dagiti kakabsatna a babai ken dagiti kaarrubada.

Idi dinan maibturan ti makitkitana, pinanggepna ti pumanawen tapno mapan agipulong iti Tignay ngem isu metten ti pannakasiputda kenkuana. Ti ammo ni Martin ket patayenda metten. Ngem innalada ket isu ti pinagbunagda kadagiti sinamsamda a pagbiag.

Pinagbalinda a balud. Pinalutpotda pay no adda ammona kadagiti taga-ruar. Ngem impettengna nga awan. Imbagana a nairana laeng nga adda iti asideg nga agal-ala idi iti bunga ti palali a pakbetanda a sidada koma kadayta a malem.

Iti panagbalinna a balud, adu a tuok ken rigat ti nalak-amna. Adda dita a di mapakan iti husto. Kugtaranda pay no adda dida magustuan a trabahona. No mano a kammuol ti tinartarakenna.

Nakarkaron ti rigat a linak-amna idi adda kadaraan a nangibaga kadagiti Hapon a maysa a kameng ti Tignay. Kurangna laengen a lalatenda iti panangpapudnoda kenkuana. Ngem di pulos a nagkanta.

Innalada ni Martin iti diplomasia. Inkarianda iti napintas a biag tapno ipudnona laeng ti paglemlemmengan dagiti kakaduana. Ngem nagtalinaed a napudno iti sinapataanna. Di naghudas iti grupo!

Gapu itoy, inkeddeng dagiti Hapon a maysa ni Martin kadagiti maibiahe iti Aparri babaen ti bangka nga agrubuat iti Pammoboan. Ngem sakbayna, maibalud pay laeng iti yan da Ignacio ta kakuyognanto dagiti kaduana nga agbalin a tagabo iti sentro ti bileg dagiti kalaban.

Naginnassideg ti rikna da Ignacio ken Martin. Napagsasaritaanda a balud no ania ti nasayaat nga aramidenda tapno makaruk-atda iti ima dagiti kabusor.

SAAN a pulos a dinengngeg ni Sgt. Gosieng ti pannakisarita ti asawa ni Ignacio tapno palubosanda koman. Di pinati daytoy a di a kameng ti Tignay ni Ignacio. Ti nasakit, di man la pulos  napalubosan ni Sofia tapno makipatang wenno mangsirip la koma kenkuana.

Komusta ngatan dagiti kakadua? naisip ni Ignacio kadayta a sardam. Awan ngata ti aramidenda nga addang tapno rabsutenda iti ima dagiti kalaban? Maibiahen ‘ton bigat. Kadayta a nalagipna, kasla bimmassit ti lubong iti panagriknana. Narigrigattton ti panaglibasna wenno pannakailibasna no addan idiay Aparri. Narungrungsot kano nga amang dagiti Hapon kadayta a deppaar ti Tanap. Dita ti yan ni Gen. Umukiki.

Naatap ti ridep kenkuana. Waloda a maibiahe ‘ton bigat a pakairamanan ni Martin. Agduduma nga ili ti nagtaudanda. Kasanonto laengen ti pamiliana? Nagbabassit pay met ngarud dagiti ubbing! Diosko, sika la koman ti makaammo kadakuada… naitanamitimna.

Nakayaman ketdi ta dida pinatay a dagus idi natiliwda. Saan a kas kadagiti kaduana a naduktalan lattan a naiwalang iti kataltalonan wenno iti igid ti baybay.

Dina ngarud pukawen ti namnamana. Agingga nga umang-anges ti tao, adda latta namnamana. Dayta ti nangpatibker kenkuana agingga a nairidep met laeng.

Nasapa a nailuganda iti trak iti kabigatanna. Saggagaysada a soldado ti bantay. Sadiaydanto Pammoboan nga agrubuat, iti Sitio Dappat. Ditoy ti yan dagiti barangay a mangitulod kadakuada idiay Aparri.

Apagbiit  laeng  ti  pannakagtengda  iti  Pammoboan  ta  agarup  nasurok  a   tallo kilometro iti lauden ti sentro ti tinaray ti naglugananda. Dikami koma agkibaltang, Diosko, naidawatna manen idi aglugandan iti barangay. Kanibusananmi la ketdi no dikami agballigi.

Lima laengen kadagiti soldado ti kimmuyog kadakuada idi agtarayen ti barangay. Da Ignacio ti naggaud nupay sipupungo dagiti imada. Ti pagsayaatanna, naikkat dagiti pungo iti sakada. Marigatan ngem pakpakiredanna ti nakemna.

Addadan iti kapuskolan ti taa. Ditoyen nga ipatungpalda ti planoda.

Kasla kimat kapardas ti simmaruno a pagteng. Intag-ayda a walo dagiti gaud. Pinalekda dagiti soldado. Tallo ti napuruan. Nagsuek dagitoy iti naapres nga agus ti sanja.

Nakiranget dagiti dua nupay madlaw a kasla maulawda. Ngem sakbay a makalbitda ti gatilio dagiti igamda, natengngelen dagiti kadua ni Ignacio. Linuloda dagitoy sada intapuak iti danum.

Nagpaigidda kalpasanna. Napia ta akikid laeng ti sanja, mapan nga innem a metro. Nagtitinnulonganda nga inikkat dagiti pungoda. Innalada dagiti igam dagiti kabusor sada nagdardaras a naglibas.

Dinagas ni Ignacio ti pamiliana. Nagdiretsoda iti gukayab iti puseg ti bantay.

Kasla naikkat ti puris iti barukongna idi makatadogda iti gukayab. Ditoy, natalged ti panunotna a di matunton ida dagiti Singkit.

(Maigibusto)