Sinursuran: Nagaraw manen dagiti bulbulong | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Nagaraw manen dagiti bulbulong

PIESTA ti Nangisit a Nazareno. Malaksid iti nasged a panagdebosion dagiti kailian, nagbalin a nakadidillaw dagiti naibati a basura kalpasanna (kas nasaotayon iti napalabas nga isyu). Ngem saan la a dayta.  Iti nagnaan ti Traslacion, nagbalin met a rituer iti imatang dagiti agsasanggala a nakabitin a tarpaulin a mangidandanon iti kablaawda, iti pannakikaykaysada iti panagdeboto.

Pati iti kalkalpas a piesta ni Apo Sto. Nińo, agkaraiwara latta dagiti pangablaaw dagitoy a kailian. Nakakadkadlaw ti gagemda iti dayta a panagpadlawda.

Awan sabali a dakdakamatentayo no di dagiti makuna a trapo wenno traditional politician. Ken dagiti mayat met nga agserbi (saan koma a paserbian) iti pagilian.

Husto, isuda dagiti kandidato iti nadumaduma a posision kadaytoy masungad a basingkawel!

Uray iti kallikud a tawen, nakasapsapa ti panagpadlaw dagitoy a kandidatotayo. Kanigid-kanawan dagiti tarpaulin-da a kumabkablaaw iti Naragsak ken Narang-ay a Baro a Tawen.

Makatawen kalpasan ti naudi nga eleksion, adda kadi dagitoy a pangablaaw? Awan!

Nakalipatda manen a kasla agkabaw dagiti napagasatan a nangsukdal iti panagtalek dagiti umili! 

Ita ta mano la a panagsuyaaben ket eleksion manen, addada manen a kumarasakas!

Iti haywey iti Amianan a Luzon, adda pay ngarud ‘tay nakasapsapa a nangiplastar

iti rupana. Awan dinakdakamat ti tarpaulin-na ngem kas kalawag ti init iti kalgaw a kayatna nga ikalbit a dinto koma liplipatan gusugosan ti nagsinan-itlog iti abay ti naganna iti balota.

Nagpadlawen tapno am-ammonton ti sibubukel a pagilian. Nupay am-ammon ta binirngasanda pay ngarud iti Selfie King. Kada adda papananna a pagilian, ta maysa iti bunggoy ti pangulo, saan a dina malipatan ti maki-selfie kadagiti nangangato a lider. Uray pay kadagiti lider a bumibisita iti pagilian.

Uray pay iti social media, saan a di nasapa a nadakamat iti gagem dagiti mayat a papili. Aglalaok a propaganda a pangawis iti botos. Nakaad-adu dagiti ipangpangasda a naaramidanda. Ti yanna nga adat, awan met ti maipakitada a dokumento.

Saosao laeng?

A no di agbalin a managimutektek ni Pilipino, mabalin a maallilaw iti panangbalballaibo nga ar-aramiden dagitoy a kandidato.

Fake news, kasta. Naglaka a sawen dagiti agkakapintas a galad, talugading, ken kinaimbag a naaramidan. Wenno naglaka nga ibaga dagiti kayatto nga aramiden oras a maikkan iti gundaway. Ngem no sukisoken a nasayaat, bin-ig dagitoy a sinasalawasaw. Awan ti pundasion ti plataporma nga ibasbaslagda.

Inaklon ti Commission on Election (COMELEC) nga awanan daytoy ti bileg a mangkamat kadagitoy a kandidato a nasapa nga agpadpadlaw. Awan ngamin ti nailanad a direkta a panagkampania iti pakaammo wenno mensaheda. Di mabasa dayta balikas a VOTE… FOR…

Kasla gagangayda laeng nga umili a mayat a kumablaaw kadagiti kailianda.

Sa di pay nangrugi ti campaign period a naisangrat iti pagtarayanda a posision. Agparparang nga ordinarioda laeng nga umili a kumabkablaaw kadagiti kailianda.

Ken di makuna a naglabsing dagitoy iti linteg a mangipawil iti panagiposte kadagiti non-posting area. Adda daytay linteg a masapul a dagiti tarpaulin wenno campaign materials ket maiplastarda koma leng kadagiti common posting areas.

Saan ngaruden a nakakaskasdaaw no kunaen ti COMELEC ti kasta. Bagida laeng ti agsipsiput wenno mangpalagip kadagiti kandidato.

Nupay kasta, kadagiti agngayangay, saanda koma met nga agabuso. Agpayso, awan ti makaiparit iti asino man a kumablaaw babaen kadagiti nadumaduma a wagas. Ngem no agdadata nga adda panggep a tumaray iti eleksion, pagarien koma ti delikadesa.

Delikadesa, maulit laeng. Saan a dayta kinapuskol ti panagruprupa.

Ita, agsasarutsoten dagiti paid advertisement ni kastoy wenno kasdiay a kandidato iti telebision ken estasion ti radio. Uray pay iti print media. Isuda dagitoy dagitay am-ammotayon a politiko. Ken nadamdamagtayon a mayat a papili.

Iti lokal a senario, nabara metten ti inningar iti agsupadi a grupo. Mairuruar iti social media dagiti nagkabsiwan ti agdama a liderato a kayatda a sukatan. Madillawda dagiti isyu iti aglawlawda ket ipabasolda iti agdama a mangidadaulo kadakuada.

Nalawag a panangdadael daytoy. No idi di pay asideg ti eleksion, apay a naulimekda idinto nga agdadata a kinapudno ti kaadda dagita nga isyu? Naatibuor a plasa gapu iti di mabmabbatan a maysa a pasetna, barado a kanal, umad-adu a biktima ti dengue, panagraira ti maiparit nga agas, kinakurang ti pasilidad nga agpaay kadagiti umili, ghost employees…

 No idi koma pay ti panagngiwatngiwat, saan a maipapan a panangdadael kadagiti agdama nga agtakem. Panangtulong iti ili tapno dumur-as ket agbalin a makaay-ayo a pagnaedan. Ngem no iranta ti panagkutak iti panawen ti umadanin a panagpipili, mapagduaduaan la ketdi ti gagem.

Yanna nga adat dagiti kastoy a pagteng a maipanakpak pay met iti social media, agiinnala dagiti kailian. Agbibinnara, maparnuay ti giwang iti nagbabaetan.

Riribuk laeng ti ibungana.

Ti nakadadanag kadagitoy, ti agsasaruno a pannakaipatli dagiti agngayangay a kandidato. Ipakita dagitoy a pagteng a nabara latta ti eleksion. Kasla naimas a taraon ti pulitika. Pagbibinggawan. Aramiden amin a kabaelan tapno laeng matagikua ti puesto nga ar-arapaapen. No addan iti ikut, aramiden met amin tapno mapagtalinaed iti kaamaan.

Ket ditoy a maparnuay dagiti pammapatay.

No kaano a maikkat daytoy a pasamak iti pagilian, di masinunuo agingga nga adda ulep nga agay-ay-ayam iti lulonan dagiti kandidato.

Kadatayo nga ordinario nga umili, maibalakad ti panamagbalin a naulimek, saan a makisawsaw kadagiti maparnuay nga isyu iti social media. Imutektekan ketdi dagiti mapaspasamak.   

 Saan a basta lattan mamati iti ibagbagada. Ta dinto manen asino a pabpabasolen no bangkirig ti pannakaiturong ti pagilian.

Adda ‘tay istoria maipanggep iti mannalon ken dagiti kandidato.

Iti dayta nga aldaw a panagsuksukay ti nakanumnumo a mannalon iti sangadakulapan a dagana, nadayyeg ken napalalo ti kigtotna ta maysa a helikopter ti natnag iti bakras ti bantay nga asideg iti dagana.

Dagus nga inasitgan ti mannalon ti napitpit ken nawarawara a lugan. Nalasinna dagiti pasahero nga agdawdawat iti tulong iti pannakaipitda. Dagiti am-ammona a politiko!

Nagtignay ti mannalon. Innalana dagiti ramitna nga agsuksukay. Apagleppas ti ubrana, isu met a dumteng dagiti pannakabagi ti linteg. Dinamag dagitoy kenkuana no ania ti napasamak.

“Nagkras dayta luganda ditoy asideg ti talonko, ser, ‘su nga intabonko idan,” insungbat ti mannalon a sipapannakkel.

Naklaat dagiti polis. “Siguradoka kadi a natayda amin?” sinaludsodda.

“Agas-asug dagiti dadduma, ser, nga agkunkuna a sibibiagda pay. Ngem diak pinatpati ida. Ammoyo metten, politikoda…”

 Itoy nga istoria, napia pay ti mannalon ta uray nanumo laeng, saan a basta mamati lattan kadagiti makita ken mangngegna. Aglalo no nagtaud kadagiti mapagduaduaan ti saoda.

Napintas met a pagpampanunotan dayta dagiti kandidato. Saanda koma a biagen ti kinaulbod iti bagida. Adda ket adda ibunga daytoy a dida namnamaen iti masanguanan.

Nasaysayaat met laeng no agbatayda laeng iti kinapudno. Biagenda ti saoda. Kuna ngarud ‘tay pagsasao a ‘ti sao isu ti rupa.’ No di ammo a tungpalen ti sao, awanton ti mamatpati kadakuada.

Uray pay agsao dagiti makuna a papel de bangko!

Ita ta gumaraw manen dagiti bulbulong a kunada, saantayo koma a payangin iti aplawda.

Agridamtayo!