Nakappia ken nadalus a panagkampania

KAPPIA ken nadalus a panagkampania para iti masungad nga eleksion babaen ti panagtitimpuyog dagiti kandidato, supporters, ken dagiti ahensia ti gobierno tapno awan ti maisakripisio a biag ken maitandudo dagiti kandidato a butosan dagiti kaaduan nga umili.

Dayta ti kiddaw nga ipagpaganetget ni Police General Oscar Albayalde, Hepe ti Philippine National Police, kabayatan ti panagpaspasiarna kadagiti nagduduma nga opisina ken kampo ti PNP iti intero a pagilian tapno mapalagipan dagiti polis ken umili iti akemda iti panawen ti kampania ken eleksion.

Ngem kasano a magun-od ti nakappia ken nadalus a kampania ken eleksion no mismo a dagiti natudingan a mangipakat kadagiti linteg ken pagannurotan ket saanda met a maakem a nasayaat dagiti annongenda?

Adayo pay a nangrugi ti kampania ket addan dagiti politiko a napapatay a mapapati a politically motivated ti gapu dagiti krimen kas dagiti napasamak a pannakapapatay dagiti nabutosan nga opisial sadiay La Union, Nueva Ecija, Batangas ken Naga City. Addan dagiti maibilang a nasolbar gapu ti pannakatiliw ken pannakaidarum dagiti suspek, ngem kaaduanna ket maibilang nga unsolved crimes.

Opisialen a nangrugi idi Mayo 29, 2019 ti panagkampania dagiti lokal a kandidato ken para kongresista ket manamnama a bumara pay ti klima iti politika iti intero a Pilipinas.

Nabayagen a nangrugi ti pakurimed a panagkampania dagiti kandidato, ngem ita laeng nga opisial a campaign period a mairakurak iti publiko ti direkta a kiddaw dagiti kandidato a botosan ida dagiti botante.

Nabarbara nga amang ti risiris dagiti lokal a kandidato ken dagiti para kongresista, ngem ti balubal dagiti kandidato para kadagiti nasional a posision kas dagiti para senador, para bise presidente ken para presidente. Saan a maliklikan ti personal a panagaammo ken panagkukurus ti dalan dagiti lokal a kandidato kabayatan ti kampania. No dadduma dagitoy a lokal a kandidato ket nagkakadua wenno nagbabalubaldan kadagiti naglabas nga eleksion.

No nainget ti balubal dagiti kandidato kadagiti lokal a posision, kasta met ti kapinget dagiti pasurotda. Adu a napasamak a kinadamsak iti politka kadagiti naglabas nga eleksion ket gapu ti panangirugi dagiti panatiko a pasurot dagiti kandidato a ramut ti nakaro a risiris dagiti politiko. Saan pay a maliklikan ti panangrubrob dagiti dadduma a kameng ti media kadagiti isyu tapno pagpapallotenda dagiti kandidato iti radio, telebision ken pagiwarnak, imbes a birokenda koma ti panagkikinnaawatan dagiti politiko.

Addan dagiti lugar iti Pilipinas nga indeklarar ti Commission on Elections ken PNP nga adda iti Code Red wenno maibilang hot spot area gapu ti kaadda ti sigud a pakasaritaan dagiti napasamak a kinadamsak gapu iti nainget a panagbalubal dagiti kandidato, ken kaadda ti pannakibiang dagiti private armed groups, kas kadagiti rebelde ken dadduma pay nga armado a bunggoy wenno private army. Kaaduan kadagitoy a maibilang a nabara a lugar a nainget a bantayan ti Comelec, PNP ken Armed Forces of the Philippines ket adda sadiay Mindanao ken sumagmamano a paset ti Luzon ken Visayas.

Adda dagiti paset iti Pilipinas nga ayan dagiti rebelde, a dagiti kandidato ket masingirda iti kantidad kas bayadda a sumrek nga agkampania kadagiti lugar a kontroladoda. Nagballaagen ti PNP ken AFP a saan a rumbeng nga agbayad dagiti politiko iti “campaign fee” ta maibilang dayta nga extortion, ken mabalinda a makasuan ti pannakikanunongda kadagiti rebelde. Ngem adda latta dagiti politiko kadagiti nasulinek a lugar dagiti mapilitan nga agbayad iti “campaign fee” ta kayatda met ti mangabak ken agamakda kadagiti rebelde ta saan a mapatalgedan ti gobierno ti seguridadda.

Iti laksid ti implementasion ti Election Gun Ban ken pannakaipakat dagiti Comelec – PNP – AFP checkpoints ket adda latta dagiti mapaspasamak a kinadamsak iti politika kas dagiti pammapatay, pamutbuteng ken terorismo, gapu iti saan nga epektibo ken saan a patas a pannakaipakat dagiti linteg nangruna ti Omnibus Election Code. Saan a nasamay dagiti dadduma a check points ta nasirib dagiti kriminal, ken no dadduma, para tungpal-bilin laeng dagiti implementasionda.

Iti probinsia, mapaliiw a kaaduan kadagiti checkpoints ket dagiti met laeng motorsiklo ti kangrunaan a masitsita ta kaaduan kano dagiti napaspasamak a pammapatay ket aramid dagiti gun-for-hire ken riding-in-tandem. Ngem no gun ban, saan a masita kadagiti checkpoints dagiti komboy dagiti dadakkel a lugan dagiti dadduma a politiko nga adda la ketdi dagiti itugtugotda a nabilbileg nga armas.

Tunggal panawen ti eleksion, mareshuffle wenno mapagsisinnukat ti destino dagiti polis ken election officers tapno mapatalgedan ti panagtengtengngada ken awan ti kanunonganda a kandidato. Ngem saan a mailibak nga adda latta dagiti napalpaliiw a kameng ti PNP ken AFP a nalatak nga adda politiko a kankanunonganda.

Maipawil iti pagannurotan ti Civil Service Commission a dagiti appointed officials and employees ti nasional ken lokal a gobierno a makibiamgda iti partisan politics wenno adda kanunonganda. Ngem nainget kadi a maipatpatungpal ti CSC policy? Nagadu dagiti mapaliiw nangruna kadagiti agserserbi kadagiti lokal a gobierno ti nalatak a kumuykuyog kadagiti lokal a politiko kabayatan ti panawen ti kampania.

Iti sistema ti politika iti Pilipinas, liamado a kanayon dagiti incumbent officials a kandidato kadagiti makasalisalda ta kalaksidan ti pannakaaramatda dagiti nagduduma a resources ti gobierno, nabilbileg pay ti impluensiada kadagiti mangipatpatungpal iti linteg.   

Uray no kasano ti panangikagkagumaan ti Comelec, PNP ken AFP a pagbalinen a nakappia ken nadalus ti masungad nga eleksion, narigat a magun-od dayta no saan a makitimpuyog dagiti umili, nangruna dagiti politiko ken dagiti pasurotda. @