Footer

Nakuyem Ti Autonomiat’ Cordillera

Komentario ni Melvin F. Bandonil

 

Iti bukodmi a kapanunotan ken paliiw, nakuyem unay ti agsapa a namnamaen dagiti i-Cordillera nga autonomia ti rehion. Ta imbes a mapetpetan ti umno a panggep, naibbatan ketdi gapu iti saan a panagkikinnaawatan, panagsususik ken saan nga agsusurot a panirigan; ket maitugotan kadagiti baddek ti kabukbukodan a panggep ken intension.

Ti intension ti autonomia a panagkaykaysa (unity) iti rehion ken nawaya a pananggamulo (freedom to govern) iti pagsayaatan ket saan a maragpat agsipud ta ad-adda a rumimbaw ti kasunganina.

Nagadu dagiti isyo a timpuar a lalo pay a nangipaay iti yaatap ti panggep. Saan laeng a dagiti siguden a saan a masolbasolbar a parikut, panirigan ken kapanunotan ti rimmuar, napataud pay ti saan a panagkaykaysa . Daytoy ti dakkel a lapped a sangsanguen—ti saan a panagkaykaysa. Immatras imbes nga immabante ti panangiduron ti panggep.

Itay laeng nabiit, dakkel a nangipaay iti pannakaulaw ti saan a panagsusurot ti Cordillera Peoples’ Liberation Army (CPLA) ta nagkatlo metten a faction dagitoy. Ti CPLA ti katakunaynay  koma ti gobierno a mangipagna itoy a panggep ngem saan a mapasamak ta awan ti namnamaen a panagmaymaysa. Ti Asenio Humiding faction ket binigbig ti gobierno a lehitimo babaen ti Office of the President on Peace Process.

Adda pay ti Mailed Molina faction. Ken ti Miguel Sugguiyao faction. Saan met nga awanen ti kinaadda pay laeng ti bileg ti Igorot Liberation Army. Iti saan a panagkikinnaawatan dagitoy a faction, lalo nga immadayo ti suporta dagiti umili nga agpapan ita ket saanda pay laeng a nalawlawagan no ania ti pagsayaatan ken pagdaksan ti autonomia.

Itoy a punto, imbes koma nga ited dagiti umili ti suportada iti panggep, saan ta naulawda laeng iti mapaspasamak a panagsususik. Susik a kas iti pannakaaramat ti special autonomy fund a naaramat a ginastos dagiti immatendar iti “Couture Fashion Week” sadiay Waldorf-Astoria iti New York idi September 12-20. Ipasimudaag daytoy nga adda posibilidadna nga ad-adunto pay a realignment of funds ti mapasamak iti masakbayan.

Ta asino met ti mayat a rumaman iti panagsususik? Ta kas tay kunadan iti paet, dimo ibaet dayta bagim ta dikanto ket malangdet.

Ilawlawagda koma ti pagsayaatan wenno pagdaksan ti autonomia iti grass root level nga agpapan ita ket adu pay laeng ti saan a makaawat. Ngem ad-adda met a marikna ti panangisaganada kadagiti bagbagida iti puesto no kas bilang maratipikaran. Agurayda koma pay met a, sakbay nga iposisionda ti bagbagida a mangidaulo. Sungbatanda koma pay dagiti kangrunaan nga issues sakbay nga ilugarda ti bagbagida ta no saan, agtagtagainepda laeng a simumulagat.

Nasken a masungbatan pay nga umuna dagiti napapateg nga issues. Nasken a masolbar pay nga umuna dagiti issues kadagiti dua a naglabas a reperendum.  Saanto nga agballigi ti ratipikasion ti autonomia iti maikatlo a gundaway agingga a tumaud ken rumimbaw dagiti interes a para iti bukod laeng a bagi ken panggep. Uray ngata tinawen a mapasamak ti reperendum no awan ti sinseridad iti panagserbi, mapaay ket mapaayto latta iti ratipikasionna.#