Nalaka nga Agas iti Sagubanit?

(Umuna iti dua a paset)

MAIPARIT ti agsakit. Nagastos ti agsakit.

Dayta man ti sangkakuna ti telebision, ti radio ken ti pagiwarnak. Uray payen dagiti otoridad. Ballaag daytoy a mangipalagip iti kinapateg ti salun-at.

Ta, wen, pudno la unay dagita. Malaksid nga ibusenna amin a nagbannogan iti oras a nakanan daytoy, in-inutenna pay a runoten ti bagi a templo ti Dios. Madadael ti biag. Madadael ti masakbayan dagiti mangnamnama iti karadkad a mangged.

Isu a kasta la unay dagiti komersial a mangibagbaga a daytoy, dayta, daydiay a produkto ket dakkel ti maitedna a pagimbagan iti salun-at. A ti produktoda ti nasamay a kabadang ti salun-at. Pangbanniit tapno makalakoda a gumanaranda met iti dakkel.

Napia laeng no pudno ti ibagbagada. Ti yanna a pagdaksan, kaaduan kadagitoy a maipatpatalastas ti palso—awan kinapudnona. Kas nakunan, kayatda laeng a maala ti atension dagiti kostumer tapno gumanarda met.

Ammotayo met nga iti agdama, agdaldalan iti pestisidio, insektisidio dagiti ipapaunegtayo a taraon. Mapasuyotan iti kemikal dagiti nateng ken prutas tapno napintas ti langada a maapit; mapakan iti komersial a feeds dagiti dinguen ken taraken a lames ken ikan tapno nalaklaka ti itatalabuda, nabibiit nga urayen ti panagdakkelda ket dakdakkel ti maitedna a ganansia; namsek iti kemikal dagiti pagrekado iti taraon tapno nanannanam ken naim-imas; ken uray payen dagiti naibotelia, nailata a mainum.

No palausen pay ketdin ti manarita, basta nangipaunegka iti taraon, kasla nangipaunegka metten iti sabidong.

Paseten ti biagtayo dagitoy a risgo iti salun-at. Adda kadatayo no kasano a liklikan wenno maikabassit ti epektona iti salun-at. Wenno no kasano nga iruar met laeng dagitoy a rugit. Isu a narigat ti makatungpal iti “maiparit ti agsakit.” Kaptenna ti asino man.

Numero uno a panglaban kadagitoy a sagubanit ti kaadda ti regular a panagwatwat. Wen, ehersisio. Saan a mabarengbareng ti itdenna a benepisio iti salun-at daytoy. Pakidserenna ti bagi, pasidapenna ti panunot ken agbalin a nalag-an ti inaldaw a panagbiag gapu ta ilikliknatayo kadagiti naruay a sakit.

Maibilang pay a nasamay a panglaban iti sagubanit ti panamagbalbaliw iti lifestyle wenno wagas ti panagbiag. No dati ken managbisio, kas iti arak ken sigarilio, iti panangisardeng kadagitoy, dakkel ti maitulongna iti panangabaruanan ti bagi. Aglalo la ketdi no igiddan ti panangpili kadagiti ipauneg a taraon.

No iti eleksion koma, choose the lesser evil kadagiti papili.

Kasta koma met iti taraon. Pilien dagiti maitutop iti salun-at. Saan iti sobra a nasam-it, sobra nga apgad, sobra a taba, sobra a caffeine… ken adu pay a maipawil.

Kas ibalbalakad kadagiti nutrisionista, napipian ti agsida iti nadumaduma a nateng ken prutas nga ammotayo a napasuyotan kadagiti kemikal ngem iti pulos a di mangipauneg kadagitoy. Agserserbida a sagad iti uneg ti boksit wenno sibubukel a sistema ti bagi. Iruarda dagiti sabidong (toxin) a naipaunegtayo iti inaldaw-aldaw.

Pagdaksanna, pagsadutantayo ti mangipauneg kadagiti nasustansia a taraon. Natrabaho ngamin. Kaykayattayo dagiti instant a makan, dagiti taraon a saantayo nga ammo no kasano ti pannakaisaganada gapu kadagiti adu a pakakumikomantayo iti inaldaw.

Kasta met a pagsadutantayo ti agwatwat. Kanayon nga irason nga awan ti oras iti kaadu latta ti rumbeng nga asikasuen, a trabahuen, nga akmen para iti pamilia. Ngem saan nga umanay dagitoy a rason tapno ipasuli ti panagwatwat. Adda nga adda orastayo para itoy no kayattayo. Adda laeng dayta iti disiplina iti bagi.

Laglagipen, kinabaknang ti salun-at. Kunada ngarud, an-annuem ti kinabaknang no kasla botika met ti pagtaengam iti kaadu ti pagmanmantinermo nga agas?

(Adda tuloyna)