Sinursuran: Nangisit a balitok (Umuna a paset) | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Nangisit a balitok (Umuna a paset)

MAPUNASTON iti mapa ti ilimi nga Aparri!

Kaaduanna a kasta ti linaon ti komento iti maysa a post iti Facebook a nangrugi itay tartaraudi ti Mayo agingga kadagitoy.

Namunganay ti nadumaduma a reaksion gapu itoy mapapati a panagsubli manen ti pannakaminas ti baybay iti nasao nga ili. Nagsangpet dagiti barko iti sabangan a nagkurob iti darat a dagus a naisakay kadagiti dadduma pay a barko.

Ngem segun iti nagruar a damag, saan kano a panagminas ti mapaspasamak. Dredging, kunada. Makalian ti sabangan nga agpasurong a dumanon iti paset ti Cagayan River. 

Apay nga adda dredging? Nagbalinen a parikut ti probinsia ti Cagayan ti nalaka a panagngato ti level ti danum iti ipampannakkelna a karayan nupay saan met unay nabuslon ti danum nga agayus iti karayan.

Iti napardas a panagngato ti danum, agleppias ti karayan. Malayus dagiti lugar iti asidegna. Madadael dagiti nalawa a bangkag a mamulmulaan iti mais, tabako ken natnateng. Dakkel pay a perwisio kadagiti maapektaran nga agindeg.

No apay a kasta, gapu ta ababaw kanon ti Karayan Cagayan maipuon iti makunkuna a siltation. Naurnong iti lansad dagiti nayanud a daga manipud kadagiti bantay iti aglawlaw.

Tapno ngarud masolusionan ti parikut, masapul a makurob ti karayan agingga iti sabangan (a paset ti ili ti Aparri) a pagsabtanda iti baybay. Gapu ta saan a kabaelan ti probinsia, wenno ti pagilian, nayawat ti proyekto iti ganggannaet a kontraktor— maysa a Tsino.

Wenno ti mismo a pagilian a China, kas kuna dagiti dadduma.

Narubroban ti pungtot dagiti Cagayano idi nagruar ti damag a libre nga alaen ti kontraktor dagiti makurobna, a kaaduanna a darat a maaw-awagan iti magnetite, kasukat ti serbisiona.

Maysa a aklase ti mineral ti magnetite a kangrunaan a ramen iti panagaramid iti landok. Aw-awaganda daytoy iti ‘nangisit a balitok’ ta pudno man met a maysa a gameng a pagiinnagawan dagiti adda nalimed nga agenda-na.

Saan a daytoy ti immuna nga isyu maipanggep iti magnetite. Nasuroken a maysa a dekada ti naglabas sipud idi nagsangpet manen dagiti barko a nagminas itoy. Saan laeng nga iti sabangan idi ti yanda. Nairaman dagiti nadumaduma nga ili ti probinsia nga adda iti igid ti baybay a kas iti Claveria, Sta. Praxedes, Sanchez Mira, Pamplona, Abulug, Ballesteros, Aparri, Gonzaga, Sta. Teresita, Buguey ken Sta. Ana.

Nabayag sakbay a napasardeng dagidi nga aktibidad. Adu a panangipakita iti isusupiat ti naiwayat. Naggunay payen dagiti kakabsat nga aglemlemmeng iti puersa ti gobierno. Pinuoranda dagiti ramit ken nagtalinaedan dagiti ganggannaet (a Tsino met laeng) kabayatan ti panangipatungpalda iti negosioda.

Ita nga agsubsubli manen ti aktibidad, simmangbay iti sabali a rupa. Dredging.

Nupay kasta, saan a mamati ti kaaduan. Patienda latta a sabali laeng a rupa daytoy ti panangminas iti magnetite.

Ken gapu ta sopistikado ti ramit dagiti kontraktor, patien dagiti umili a saan laeng nga iti sabangan ken paset ti Cagayan River ti pakakuroban dagiti daga ken darat. Dakkel ti posibilidadna nga ipaturongda ti pagsusopda iti mismo a paset ti baybay. Wenno iti mismo asideg kadagiti ili.

No kasta ti mapasamak, awan papananna no di maawan ti pundasion ti daga. Iti masanguanan, umuneg nga umuneg ti akinrabaw a daga ta awanen dagiti magnetite iti uneg a kas pundasion daytoy. Agpababa nga agpababa ti apektado a lugar. Banag a nalakanto laengen a serken ti danum-baybay. Lumned ti madalapus a lugar.

A namkuatan a nagkunaan dagiti nagkomento iti FB a mapunaston ti ilida, wenno ania man nga ili a maapektaran ti nasao nga aktibidad.

(ADDA TULOYNA)