Naragsak a Baro a Tawenyo amin!

PHOTO: Fireworks stock photo by pxhere.

BARO A tawen. Nanayunan manen ti tawen a panagbiag. Baro a namnama. Baro a sirmata. Baro a pannakigasanggasat. Baro a tawen a panagdaliasat iti biag. Lumakay ken bumaket ti amin. Saan a malissian, agingga dumteng iti isisina.

Awan iti asinoman nga agbiag nga agnanayon. Kadagiti laeng pasintawi dayta panagbiag iti agnanayon, ta addaanda iti purpose wenno panggep. Tunggal biag addaan panggep. Ket dayta a panggep, mangiladawan ti umno a turongen ti sangkataoan.

A kas ken ni Samuel Belibet a pagna a pagna ta adda ti ur-urayenna. Dayta a panagsapsapul ket addaan iti dakkel a kaipapanan.

Wenno ni Befana, ti babai a Sta. Claus. Agsapsapul met daytoy, no sadino itan iti nagturongan dagiti tallo nga ari a simmarungkar ken ni maladaga a Jesus sadiay kulluong dagiti dingo. Ta idi ngamin awisen dagiti tallo nga ari nga agturong iti ayan ni maladaga a Mannubbot, ngem di kayat ni Belfana iti sumurot ta adu la unay iti inna pakakumikoman.

Ngem idi nautobnan ti amin, a nasken a sumurot kadagiti tallo nga ari tapno makitana met ni Jesucristo. Ngem sadino iti nagturongan dagiti tallo nga ari? Agingga kadagitoy a panawen, agsapsapul pay laeng ni Befana no sadino iti yan itan dagiti tallo nga ari.

Ti tao, maawis met iti maitutop ken rumbeng a pagsadanagan, ngem dumteng no kua iti kinaadu iti pakakumikoman, isu a di maaramid ti sumurot iti agaw-awis. Ngem dumteng iti pannakautob, ket agtinnag a panagtungpal iti isusurot.

Ni Befana, ti babai a Sta. Claus, ket maselebraran ti piestana tunggal umuna a Domingo ti tawen wenno ti Feast of Epiphany wenno Piesta Dagiti Tallo nga Ari. Santa Claus a babai, ta iti panagsapsapulna kadagiti tallo nga ari, dumagdagas met kadagiti ubbing tapno agiwaras iti kendi, a kas iti aramid ni San Nicolas aka Sta. Claus.

Kas ken ni Samuel Belibet, a pagna a pagna, ngem saan a mauma a pagna a pagna agingga saan nga agsubli ti nagkari nga agsubli. Subliantayo no madamdama dayta a banag.

Ti pakasaritaan da Samuel Belibet ken Befana ket pasintawi laeng dagita. Legend ti kayat a sawen iti English term. Adda representation wenno kaipapanan ti panagsapsapul. Ni Befana ket para kadagiti saan pay a nakasarak iti Naindaklan, kas pannakasarak dagiti tallo nga ari nga inwanwan ti karaniagan a baggak.

Iti pundasion ti nasiken a pammati, ket saan met a lumaksid iti panagbirbirok iti umno a kaipapanan. Ta agingga saan a masarakan dayta a kaipapanan, saanto a marikna ti pannakapnek, dumtengto latta ti pannakaburibor.

Dayta a representation wenno kaipapanan, ket ti tao, addaan met iti naraniag a baggak iti biag, ngem no awan kenkuana dayta naraniag agingga dina masarakan iti pagtaudan, saanna met masapulan ti pagtaudan ti makapnek a panagbiag.

No asino ti sinarak dagiti tallo nga ari, iti asinoman nga agsapsapul iti pannakapnek, ti panagimutektek ken panangiwaras kadagiti mata ket maiparbeng la unay nga aramiden tapno masungbatan dagiti saludsod.

Sapulentayo ti kinaasino. Ta agingga saan a masapulan ti kinaasino, saan met a masarakan ti pagtataudan ti pannakapnek. Ken agingga saan a masarakan ti sapsapulen, dinto met marikna ti pannakapnek iti biag.

Anansata, uray pay no nasapulam ti birbirokem, no dimo met ipapuso ken akmen iti maitutop ken rumbeng la unay, kaiyarigam daytay bin-i a bukel a naipuruak iti igid ti kalsada, ngem idi limmabas ti tumatayab wenno manok, tinuktokna a kinnan. Awan met la ti serserbina dayta a bin-i.

Iti literal a kaipapanan dayta, mamatika, addaanka iti pammati ngem saan a nasiken, gapu iti kinaadu iti pakakumikoman.

Ngem kuna dagiti mamasirib, no adda iti pakarikutam wenno pakaburiboram, inka kadagiti adu iti ubrana, ta maisamira a maisamira a madengngeg dayta pakaburiboam ket maisapulan iti solusion wenno possible a sungbat nga inka pakalag-anan. Dika mapmapan iti matmaturog ta sungbatannaka laeng iti pumanerper nga urok.

Dayta ti pasintawi ni Befana, nga agingga ita aldaw ket sapsapulenna pay laeng dagiti tallo nga ari.

Apay a dagiti tallo nga ari ti sapsapulenna?

Dagiti tallo nga ari ket nasarakandan ti Mesias, no sumurot ni Befana kadagiti tallo nga ari, masarakanna met ti Manubbot.

Ti kangrunaan nga argumento dayta a konsepto, ket dayta pannakasarak met ken Cristo Jesus. No masarakamon ket addaanka iti nasiken a panamati, masarakam met ngarud iti pannakapnek iti biag.

Dayta ti pasintawi ni Befana, a nangrugi sadiay Italy.

Agsublitayo ken ni Samuel Belibet, a pagna a pagna, ken agur-uray ti aldaw a panagsubli ken maikadua a gundaway a yaay ti Mannakabalin amin. Napasnek a panaguray.

Kas maysa a pasintawi, ti konsepto ni Samuel Belibet ket nagtaud kadatayo a Pilipino, kabukbukodan a pasintawi. Ngem kaykayatko a kunaen a bersion laeng ni Pinoy daytoy maipapan iti napasnek a panaguray.

Ti orihinal a bersion daytoy a panaguray, ket ti pakasaritaan ni Ahasuerus, ti ‘Wandering Jew’ ti managpasiar a Hudio, kas ken ni Samuel Belibet a pagna a pagna.

Ni Ahasueros, ur-urayenna ti panagsubli ti Jesus iti maikadua a gundaway, agingga iti agdama a panawen agur-uray pay laeng.

Ania ti pagibasaranna iti inna panaguray? Siempre a, adda purpose wenno panggep iti amin nga aramiden. Adda nagbasaran dayta a purpose wenno panggep. Kasta met ti panggep ti biag.

Iti ngamin kinaadda ni Jesus sadiay Golgota, kuna ni Ahasuerus: “Apay nga addaka pay la dita? Pumanawkan, darsem!” A kayatna a sawen, panawan ni Jesus ti lugar ta umayen dagiti mangisiksikat kenkuana. Iti ababa a pannao, igigirna met ni Jesus isu a binallaaganna.

Kuna met ni Jesus nga insungbat: “Innakon, ngem urayennak agingga agsubliak.”

Ket mamati a ni Ahasuerus, iti sao ti Anak ti Dios. Isu a di met mauma nga agur-uray agingga kadagitoy nga aldaw.

Dayta ti kapuonan ni Ahasuerus wenno iti bersion ni Pinoy, ni Samuel Belibet.

Panaguray iti panagsubli. Dayta a panaguray ket saan a masingsinga wenno maiyaw-awan kadagiti aniaman a parnuay ti lubong. Agnanayon latta iti panaguray agingga dumteng, ta dayta a balikas a panagsubli ket balikas a mismo ti Mannakabalin.

Isu nga adda dayta panaguray iti panagsubli. Aniaman ti mapaspasamak iti lubong, didigra ken kalamidad, riribuk ken gubat, agsasamusam a riribuk iti gimong, karamanen ti ilulutuad dagiti manglimlimo a propeta, aguray latta dayta panagsubli ti nangibaga nga agsubli.  

Dagita ti mensahe ti pasintawi da Befana ken Samuel Belibet wenno Ahasuerus.

Itoy kabarbaro a tawen, sumurotayo koma met kada Befana, Ahasuerus wenno ni Samuel Belibeth, tapno masarakan ti umno a kaipapanan ti ragsak ken pia.

NARAGSAK A BARO A TAWEYO AMIN! #