Narigat ti agsapul iti kuarta, ngem no pang-hueteng, mairemedio latta

NAIGAMEREN dagiti adu a Pilipino iti nagduduma a sugal ta adu dagiti napalaus la ngaruden ti rigatda ngem agpustada latta iti namnamada a mangabakda ket dumakkel pay ti kuartada.

Narubruban ti isyu ti panagraira dagiti nagduduma a sugal iti Pilipinas kalpasan nga immandar ni Presidente Rodrigo Duterte ti pannakaisardeng dagiti amin a gambling operations ti Philippine Charity Sweepstakes Office gapu iti nakaro a kurapsion. Ngem kalpasan laeng ti uppat nga aldaw, pinaisubli met laeng ni Duterte ti operasion dagiti nagduduma a Lotto games, ket dagiti laengen suspendido ti operasionna ket Small Town Lottery, Peryahan ng Bayan ken Keno. Maibasar iti naisayangkat nga imbestigasion, dagiti laeng STL, Peryahan ken Keno dagiti adu ti anomalia iti operasionda ta dagiti operator ket suitsuitikenda ti pudno a bingay ti gobierno. Naireport a kabayatan ti uppat nga aldaw a panagsardeng ti gambling operations ti PCSO ket nagpukawda iti P250 Million a kita.

Iti agdama, agtultuloy ti kiddaw dagiti operators ken sigud nga agtatrabaho iti STL a palubosan koman ni Presidente Duterte ti operasion daytoy a sugal ta adu dagiti naawanan iti trabaho. Ngem ad-adalen pay laeng ti PCSO no rumbeng pay a maisubli ti STL, Peryahan ng Bayan ken Keno.

No man pay suspendido ti operasion ti STL, adda dagiti maipadpadamag a lugar nga adda manen bola ti illegal a sugal a hueteng. No saan nga agsubli ti legal nga STL ket mabalin nga agsaknapto manen ti operasion ti hueteng ta adda dagiti kaso a dagiti operator dagiti agpada a sugal ket dagiti isu met a gambling lord.

Agraira latta ti sugal a hueteng ta adu met latta dagiti sugador a mayat nga agtaya, ken adu latta dagiti mabenepisiaran kas kadagiti kabo wenno kobrador, rebisador, table manager ken dadduma pay nga agtatrabaho iti daytoy a sugal. Mabenepisiaran pay dagiti akinsakup a lokal nga opisial ken dagiti law enforcement agencies nangruna dagiti akinsakup a polis.

Nabayagen a kontrobersial ti panagraira ti hueteng a nangrugi ti panagrairana nangruna iti Luzon kalpasan ti 1986 EDSA People Power Revolution a nangisaad iti akem ken ni Presidente Corazon Aquino, ken nagtultuloy daytoy illegal a sugal kadagiti simmaruno nga administrasion da Presidente Fidel Ramos ken Presidente Joseph Estrada.                Nagramut met iti isyu ti hueteng ti maikadua nga EDSA People Power Revolution a nangpatakias ken ni Presidente Estrada iti poder kalpasan ti pannaka-impeach-na gapu iti alegasion ti gayyemna a ni sigud nga Ilocos Sur Governor nga immawat iti hueteng payola.

Idi panawenen ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo, saan latta a napaksiat ti hueteng ket idi 2006, naadaptar ti STL tapno mairanud ti gobierno iti sugal a hueteng.

Kadagiti naisayangkat nga imbestigasion iti Senado sakbay ti pannakaadaptar ti STL, naduktalan nga iti sugal a hueteng, kadawyan a mabenepisiaran ket dagiti lokal nga opisial ken turayen ti Philippine National Police. Ngem iti operasion ti STL, addan nailatang a porsiento a bingay ti PCSO, ken sabali pay dagiti buis a kolektaen ti Bureau of Internal Revenue.

Segun ken Senador Panfilo Lacson, sigud a hepe ti Philippine National Police a nagbalin a nainget ti krusadana kontra hueteng idi panawenna, dumanon iti billion ti mapastrek dagiti gambling operators iti huteng iti Luzon iti las-ud ti makabulan. Segun kenkuana, pinagkedkedanna dagiti million a binulan a hueteng payola idi nag-Provincial Commander iti maysa a naprogreso a probinsia iti Southern Luzon, ken dakdakkelen nga amang idi nagbalin a PNP Chief idi panawen ni Presidente Estrada a pinagkedkedanna met laeng.

Nagbalinen a dakkel nga industria ti hueteng ken STL para kadagiti operator ken dagiti agtatrabaho iti daytoy a sugal ta no billion ti mapaspastrek dagiti legal nga STL operators iti tinawen ket billion met ti mai-remitda a bingay ti gobierno, ngem kuskusitenda met ti mapastrekda.

Pudno nga adu dagiti trabahador ti STL, ngem kasano ti kasasaadda? Regularda kadi nga addaan kadagiti benepisio nga intuyang ti gobierno, kas ti panagawat ti Minimum Wage, pannakaimiembroda iti Social Security System, Philippine Health Insurance ken PAG-IBIG Fund? Saan, ta kaaduan kadagiti agtatrabaho iti STL ket dagiti kobrador a porsiento laeng dagiti maaw-awatda. Kaaduanna a dagiti maporsientoda ket maipustada met laeng kadagiti aywanda a numero.

Magustuanan dagiti dadduma a sugador ti hueteng wenno STL ta saan a kas kadagiti dadduma a sugal a mataktak dagiti trabaho ken pakakumikomanda. Mismo a dagiti kobrador ti mangdanon kadakuada nga agtaya iti balay wenno pagtrabahuanda. Kalpasan ti panagtayada ket iyurayda laengen ti rummuar a kombinasion ti numero ket maituloden kadakuada ti inabakda.

Ngem ti dakesna, kaaduan kadagiti agtaytaya iti hueteng wenno STL ket dagiti narigat ti panagbiagna. Ultimo nga igatang koman dagiti napanglaw iti kanen ken sidada ket pagtayada pay laeng, isu a no maabakda ket ad-adda pay laeng a mailuob ti panagbiagda. No ag-remit iti pudno a kantidad dagiti STL operators iti PCSO ket mairanud met ketdi dagiti marigrigat a pasiente a mapan agkiddaw iti tulong. Ngem no kusitenda ti gobierno, awan met laeng ti agsubli a tulong kadagiti napanglaw a kaaduan a nagpusta iti STL. No kasta a saan met laeng a mapasardeng ti kurapsion iti PCSO iti pannakamanehar ti STL, nasaysayaat laengen a permanenten a mapasardeng daytoy a sugal. Ngem no mapasardeng ti STL, agsubli manen ti hueteng. Karit dayta iti agdama nga administrasion no mapasardengna ti illegal a sugal ta no saan, kasano a mapasardengna ti illegal a droga ken dadduma pay a krimen?