Nasayaat a relasion ti Pilipinas ken Estados Unidos

MAPASUBLI ngata ti sigud a nasayaat a relasion ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte ken ti United States of America itan ta nagakemen ti baro a Presidente ti kabilegan a pagilian iti sangalubongan? Matuloy ngata a mawaswas ti Visiting Forces Agreement, ti katulagan iti nagbaetan ti Pilipinas ken Estados Unidos a mangipalubos kadagiti soldado nga Amerikano nga agsanay iti pagilian?

Mangnamnama dagiti adu a Pilipino nga agindegen sadiay USA agraman dagiti pamiliada iti Pilipinas nga iti panagakemen idi Enero 20, 2021 dagiti baro a mangituray iti Estados Unido, da President Joseph Biden ken Vice President Kamala Harris ti Democrats Party ket mapasayaat ti sigud a nasinged a relasion dagiti dua a gobierno para ti interes dagiti umili iti dua a pagoilian.

Para kadagiti Filipino – Americans, imigrante ken dagiti pamiliada ket napateg unay ti nasayaat a relasion ti agdama nga administrasion ti Pilipinas ken US ta dayta ti pagbatayan ti naranraniag a masakbayanda iti pagilian a nangpasangbay kadakuada. Adu dagiti kapamiliada iti Pilipinas dagiti mangnamnama a makasurotdanto nga umili sadiay US ta mapalukayanen dagiti “immigration policies” a napairutan kabayatan ti panagtugaw ni President Donald Trump.

Napateg ti VFA para kadagiti kameng ti Armed Forces of the Philippines ken US forces para ti panagsanayda ken pannakapabileg ti “combat capabilities” ti armada. Napateg dayta kadagiti Pilipino para ti pannakasaluad ti soberenidad ken seguridad ti Pilipinas. Kalaksidan ti VFA, adda pay ti Enhanced Defense Cooperation Agreement, a mangipalubos ti panagnaed dagiti US forces kadagiti kampo ti AFP, ket makatulong dayta iti pannakabalanse ti puersa iti South East Asia nangruna iti South China Sea tapno mamantiner ti nawaya a panagdaliasat iti dayta a teritorio a pagiinnagawan dagiti innem a pagilian pakairamanan ti Pilipinas ken China.  

Adu a Pilipino dagiti asideg ti riknada kadagiti Amerikano kas resulta ti panagbalin ti Pilipinas a kolonia ti Estados Unidos iti dandani lima a dekada kalpasan ti panangituray dagiti Kastila iti agarup uppat a siglo. Uray idi naggibusen ti US Commonwealth idi 1945 ket nagtultuloy ti nakaro nga impluensia ti US kadagiti Pilipino nangruna kadagiti opisial kadagiti naglabas nga administrasion agingga iti panaggibus ti termino ni Presidente Benigno Aquino III idi 2016. Kalpasan ti pannakapapanaw dagiti US military bases iti pagilian idi 1991, nagserbi a pammatibker ti 1955 Mutual Defense Treaty iti nagbaetan ti Pilipinas ken USA kas pammasingked kadagiti Pilipino a tumulong ti Estados Unidos no rauten ken sakupen ti ganggannaet a puersa ti pagilian.

Napateg met ti Pilipinas kadagiti Amerikano ta kalaksidan a kadakkelan pay laeng ti foreign investments iti Pilipinas ket manipud US, ken kayatda a mabalanse ti puersa iti Asia ken iti Pacific. Adu pay dagiti Filipino – Americans nga agpapaay kadagiti napateg nga akem iti gobierno ken pribado a sektor sadiay Estados Unidos.

Nagrekka ti panaglangen dagiti mangidaulo ti Pilipinas ken US idi nagtugawen ni Presidente Duterte ken dinillaw idi ni Outgoing US President Barack Obama dagiti adu a “human right violations” iti nadara a kampania kontra illegal a droga. Imparikna ni Presidente Duterte ti saan nga irurukma iti “pressure” wenno pannakibiang ti US iti panangpatarayna ti Pilipinas uray idi nakatugawen ni President Trump. Inyad-addana pay a pinasinged ti “foreign relations” ti Pilipinas kada Chinese President Xi Jin Ping ken Russian President Vladimir Putin. Pagaammo ti saan a nasayaat a relasion ti US iti China ken Russia.

Nagpangta pay ni Presidente Duterte idi 2019 a pawaswasna ti VFA kalpasan a pinakansel ti US Government ti “travel visa” ni Senador Ronald de la Rosa ken dadduma pay nga opisial nga adda pannakainaigna iti pannakabalud ni Senador Leila de Lima. Naitantan laeng ti pannakansel ti VFA gapu ti pandemia ti Coronavirus 2019. Iti naglabas a bulan, nagpangta ni Presidente Duterte a maituloy ti pannakawaswas ti VFA no saan a bingayan ti US Government ti Covid-19 vaccines ti Pilipinas iti laksid a madaman ti negosasion ti panangted ti China iti bakuna.

Iti sango ti pandemia, adu a Pilipino ti agtartarigagay a mapasubli ti nasayaat a relasion ti gobierno ti Pilipinas ken America, no man pay ipakpakita latta ni Presidente Duterte nga as-asideg ti riknana iti China. Ipaneknek dayta ti kaadu dagiti Covid-19 vaccines a kayat nga angkaten ti Pilipinas manipud Sinovac nga aramid ti China iti laksid a nababbaba ti kasamayna no maidilig iti partuat a bakuna ti US ken dadduma pay a pagilian iti Europa. Nalupoy latta ti takder ti gobierno a mangirupir ti soberenidad ti Pilipinas iti panagtagikua iti teritorio iti West Philippine Sea a dinappatanen ken binangonanen ti China kadagiti defense facilities iti laksid nga inkeddengen ti International Arbitual Tribunal a paset dayta a kabaybayan iti Philippine Exclusive Economic Zone. Adu dagiti nadagsen a problema ti Pilipinas iti agdama – ti pandemia, ekonomia ken seguridad ti pagilian gapu iti panangsakup ti China kadagiti paset ti teritorio ti pagilian. Kasapulan dagiti Pilipino iti pagsanggiran a nabileg a pagilian a saan a mangsakup ken mangirurumen.