Nauneg a kaipapanan ti kinabannuar

MARAMBAKAN ita nga Agosto 26, 2019 iti Pilipinas ti Aldaw dagiti Nailian a Bannuar wenno National Heroes Day kas panangbigbig ken panaglagip kadagti nailian a bannuar kadagiti naindaklan a sakripisioda para ti sapasap a pagimbagan dagiti Pilipino ken intero a pagilian.

 Maibilang daytoy nga aldaw a bakasion iti intero a Pilipinas kas iti aldaw ti pannakabitay ni Dr. Jose Rizal iti tunggal Disiembre 30, ken aldaw ti pannakaipasngay ni Andres Bonifacio iti kada Nobiembre 30 iti tawen.

Kalaksidan iti kinaawan iti serrek iti klase kadagiti pagadalan ken trabaho, maipasagepsep koma ti kinapateg ken kaipapanan daytoy nga aldaw tapno maikkan ti gundaway dagiti Pilipino a mangpanunot ti panagaramid iti kinabannuar iti bukodna a wagas a kabaelanna ta daytan ti in-inut a mapukpukaw iti agdama a henerasion, ket mabalin a naan-anayton a mapunas iti rikna ken nakem dagiti ubbing ken agtutubo no saan a maitukit kadakuada ti naindaklan a panagsakripisio para iti pagilian ken pada a tao.  

No man awan pay ti opisial a naideklarar a National Hero da Rizal ken Bonifacio, duada laeng kadagiti adu a nabigbig a Pilipino a bannuar idi panawen dagiti Kastila nga addaan iti National Holiday kas Rizal Day ken Bonifacio Day. Dagiti dadduman a nalatak a nailian a bannuar ket mailaglagip laeng dagiti aldaw ti pannakaipasngay wenno ipupusayda kadagiti bukodda a lugar wenno probinsia. Mabigbig ni Rizal gapu kadagiti inaramidna a nangirupir ti panagpapada dagiti Pilipino ken Kastila, ken dagiti adu a sinuratna pakairamanan ti Noli Me Tangere ken El Filibusterismo a nangriing kadagiti Pilipino nga umalsa iti panangsakup ken panangidadanes dagiti gangganaet a Kastila a nakaigapuan ti pannakasentensiana a nabitay sadiay Bagumbayan wenno Luneta.

Nabigbig met ni Bonifacio a nangbukel ti rebolusionario a Kilusang Kataastasan Katipunan a nangiyusuat iti pannakiranget kadagiti Kastila, ngem napapatay babaen met laeng kadagiti kakaduana a Katipunero sadiay Bantay Buntis, Maragondon, Cavite gapu iti saanda a panagriribalda iti liderato iti Katipunan.

Iti moderno a tiempo, nagbalinen a National Holiday iti Pilipinas ti tunggal Agosto 21 nga aldaw ti pannakapapatay daydi Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr. Napaltogan ni Ninoy sadiay Manila International Airport kabayatan ti panagawidna iti Pilipinas kalpasan ti panagpaingna sadiay Estados Unidos idi panawen ti panagturay daydi Presidente Ferdinand Marcos a nangideklarar iti Martial Law iti Pilipinas ken nagtakem iti nasurok a 20 a tawen agingga a napadisi iti turay babaen ti People Power Revolution sadiay EDSA a nangrugi idi mapapatay ni Ninoy a nangriing kadagiti Pilipino a nagalsa iti agdama idi a rehimen.  

Adun dagiti maibilang a nailian a bannuar iti Pilipinas a saan a mailaglagip ti pannakayanak ken pannakaipasngayda tapno mataginayon koma iti puso ken lagip dagiti Pilipino ket agbalinda a modelo wenno idolo a pagtuladan tapno agtalinaed a natan-ok ti puli. Nasken ti agtultuloy a pannakaipasagepsep kadagiti Pilipino nangruna kadagiti ubbing ken agtutubo a ti kinabannuar ket saan laeng a ti panangidaton iti biag para iti ili ken sabali a tao, ngem mairaman ti napudno a panagserbi iti bukod a pagilian ken itutulong iti pada a tao nga awan ti namnamaen a kasukatna.

Nadadaelen ti kultura dagiti dadduma a Pilipino ta narigatdan a mapagdasig ti nasayaat ken dakes ket saandan a mabigbig ti nauneg a kaipapanan ti kinabannuar. Ti pudno a kaipapanan iti kinabannuar ket boluntario a panagtignay para iti pagimbagan iti saan laeng a bukod a bagi wenno pamilia, awan ti birbirokenna a supapak, kuarta man wenno kinabaknang, turay man wenno pammadayaw.

Nagsakit a panunoten nga iti agdama a panawen a no saan a mabaliwan iti pangrukodan ken ladawan ti panagbalin a bannuar ket mapukawton ti natan-ok a kaipapanan daytoy a galad ken aramid nga impaneknek dagiti pudno a bannuar a Pilipino.

 Kasano a nagbalin a bannuar ti maysa a naballigi a politiko ken opisial iti gobierno wenno baknang a pribado a tao a tumultulong kadagiti padana a Pilipino no ti itutulongna ket adda met kalkalikagumanna a kasukatna wenno dayta nga isarsaranayna ket nagtaud met iti dakes nga aramidna?

Iti nagkauna a tiempo, nararaem dagiti politiko, polis ken soldado nga iti kalaksidan ti bassit a sueldo ken benepisioda ket nadadaanda a nagsakripisio para iti pagilianda. Adda pay laeng kadi dayta a tarigagay ken galad kadagiti kaaduan a sumsumrek nga agserbi iti gobierno? Ania ti pudno a gapu nga iti laksid dagiti naipangaton a sueldo ken adun a benepisio dagiti agpapaay iti gobierno nangruna kadagiti dadduma a politiko, unipormado ken armado, ket adu latta dagiti awan ti pannakapnekda ket agtultuloy dagiti illegal nga aramidda?

 No masaludsod kadagiti ubbing ken agtutubo iti agdama a tiempo no ania dagiti arapaapda a pagbalinan ket kadawyan nga isungbatda a kayatda ti agbalin a politiko, polis, soldado, beauty queen, artista, player iti PBA, boksingero, OFW, ken dadduma pay a propesion gapu iti kasinginda a dayaw, turay ken ad-adu a masapulanda a kuarta.

Nagbalinen dayta a pammati a paset ti kultura dagiti dadduma a Pilipino ta isu met ti naimulmula iti nakemda a kankanunongan dagiti nataengan ken uray mismo dagiti nagannak kadakuada.

Kasla maysa laeng a kadawyan nga aldaw ti National Heroes Day nga inton bigat ket agsublinto manen ti klase ken serrek iti trabaho, aramaten koma dagiti nataengan daytoy nga aldaw kas gundaway a mangipalagip kadagiti ubbing ken agtutubo ti nauneg a kaipapanan ti kinabannuar tapno dagiti Pilipino ket masursuroda nga ipateg ken agserbi iti bukodda a pagilian ken padada a tao nga awan ti ur-urayenda a supapak tapno mataginayon ti kinatan-ok ti puli dagiti Pilipino. (Eden Alviar)