sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ni Ammang (Umuna a paset)

AMA, tatang, amang, dadi, papa, tatay… sumagmamano laeng nga awag kadagiti makunkuna nga adigi ti pagtaengan. Ngem sabali ti nakairuamak ken ni tatang. Ammang. Saan nga amang.

Iti puotko, daytan ti nariingak a panangawag ken ni tatang. Saanko a masinunuo no kasano a nangrugi. Addaakon iti elementaria idi saludsodek no apay a saan a dadi wenno papa ti pangawagko kenkuana.

Nalawag ti sungbatda ken ni inang: Dagiti laeng babaknang ti mangawag iti kasta iti amada. Saantayo a baknang, balong.

Nga isu met ti agpayso.

Ngem no ita, mapalpaliiw nga uray iti kanumuan a pamilia, ordinario laengen ti dadi wenno papa a pangawag dagiti ubbing kadagiti ammada.

Saan a nakalpas iti ania man a kurso da ammang ken inang. Nagpatinggada laeng iti hayskul. Kinarigat, dayta ti kangrunaan a rason no apay.

Iti panagdenna da ammang ken inang, awan ti di awan. Tapno kano ammoda ti isapsapulanda, inkeddeng ni ammang ti mangbangon iti paggiananda ken ni inang. Nagpatakder iti kalapaw iti amianan ti daan a balayda. Agarup duapulo metro laeng ti kaadayona.

Nipa ken kawayan ti pakabuklan ti kalapaw. Adda sirok ti balay ta ditoy nga ipuppupok ni ammang dagiti tinarakenna a manok malaksid pay kadagiti adda iti kataw.

Agmulamula iti bangkag ti pagsapulan ni ammang. Saan unay iti talon idi agassawan ta nakitana no kasano ti rigatna. Ngem idi baro pay, makadandanon pay idiay probinsia ti Apayao tapno makianida— kaduana dagiti kakabsatna.

Nagpuotak ken dimmakkelak iti kalapaw. Namayengmeng ditoy. Iti laudenna, nagdadakkelan dagiti naintar a pinuon ti mangga. Paypayonganda ti balaymi. Mula kano dagita ni ammang idi baro pay— nga ita, pagburburasanmi pay laeng kadagiti bunga. Sabali laeng dagiti pinuon ti abokado, niog, mabolo, kaimito, tsiko iti aglawlaw. Adda pay dirig, arusip, uplas ken atis a paboritomi a kanen kadagiti padak nga ubbing.

Iti panagbasak, sangkakuna ni ammang a saysayaatek tapno saanko a pasaren ti rigatda ken ni inang.

Saan nga agpayso a nakaadal ni ammang ngem adda dagiti inyad-adalna kaniak iti bukodna a panglakagan. Saan a maun-uni ngem nabileg dagiti saona.

Itugtugotnak idi no mapan iti bangkag iti amianan, sumagmamano laeng a metro ti kaadayona iti baybay. Agsakaykami iti nuangna. Iti likudmi, nakatugaw met da inang ken ti adiek a babai iti pagpaguyodenmi a pasagad (ta nadadael idin daydi nariinganna a karison).

Maay-ayatanak nga agsakay iti nuang. In-inut nga insuro ni ammang kaniak no kasano ti mangsakay iti ayup a di makigtot daytoy. Idi agbayag, bukodakon ti agsakay iti nuang. Ammokon nga iturong.

Iti bangkag, paggianendakami ken ading iti igid ti alad. Nalinong dita gapu kadagiti agduduma a kaykayo. Duada ken inang nga aggabut iti mani.

Ngem saankami nga agbayag ken ni ading iti linong. Apaman a mapagutda dagiti mani, pagtinnulonganmi nga agkabsat a bagkaten dagitoy a pempenen iti linong. Agsasangokamto metten nga agpursing iti bagas dagitoy.

Ti diak malipatan, buntuonek dagiti pagpursinganmi. Kalpasanna, taraytarayek ti rabawda sa agtamblingak.

A sangkakuna ni ammang nga agannadak ta amangan no matukkolanak.

Inabutan ni ammang ti uppat a kawayan a pundasion ti kalapawmi. Ditoy nga itintinnag ni inang iti baria kadagiti napaglakuanna kadagiti nadumaduma a nateng. Sabali laeng dagiti lawas ti kawayan a nagtubonganda a naipaigid iti kuarto a yan dagiti karton dagiti pungan.

Dimteng ti allawig a nangrungdo iti kalapawmi. Dagiti baria iti tubong, pinettak ni ammang ket inusarna a nangbangon manen iti balaymi.

No umayen ti tudtudo ket malayos dagiti alog iti abagatan ti balay, iruar metten ni ammang dagiti linagana a lagpi ken tarik. Ipakatna ti tarik iti aripit a mapmapno iti lames inton sangatenna. Ti la um-uma nga agsida iti nalingta ken tinuno a gurami, dalag, tilapia ken paltat.

Ilako met ni nanang dagiti dadduma.

No sellag ti bulan, uray nabambannog ni ammang a nagbangkag, mapanto pay laeng idiay baybay iti tengnga ti rabii tapno manarukoy. Nagdadakkelan dagiti tarukoy a yawidna apaman nga aglawag. Mabalin a pagilig-isan iti kuto ti boksit iti bussog kalpasanna. Ilako manen ni inang dagiti dadduma.

Nupay kayatko idi ti sumurot a manarukoy, saan nga impalubos ni ammang. Mapuyatanak kano laeng. Ipamaysak kano ketdi ti agbasa.

(ADDA TULOYNA)