Sinursuran: Ni Hagibis | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ni Hagibis

NASUROKEN nga uppat a pulo dagiti natay a biktima ti kapigsaan pay laeng a bagyo iti pakasaritaan ti pagilian ti Japan iti uneg ti innem a dekada. Dayta ni Hagibis—a kontribusion ti Pilipinas ti naganna. A no koma simrek iti pagilian, Perla ti naibuniag kenkuana.

Super typhoon ti category ni Hagibis. Nasurok a dua gasut a kilometro kada oras ti pigsana uray idi adda pay laeng iti baybay a nagrubuatanna. Iti kaadayo pay ti daliasatenna a bagi ti danum sakbay ti panag-landfall-na, ad-adda pay a nasultop iti pigsana.

Iti pagilian, ammotayon no kasano ti ginubuayna nga aliaw. Gapu ta nabukel daytoy iti adayo a daya, napagam-amkan no agdiretso nga agpalaud kas naynay a turong dagiti allawig a mangmugmugmog kadatayo.

Nasayaat laeng ta iti panaglabas ti aldaw a kaaddana iti taaw, pinasingkedan ti maseknan nga ahensia (PAGASA) ti pagilian a bassit ti tiansa ti nasao a bagyo a sumrek iti pagilian. Ti kano Japan ti mabalin a tuparenna.

Ket kasta ngarud ti napasamak!

Ammotayon a pudno a didigra ti impaayna iti nasao a pagilian. Ita a masursurat daytoy, kas nasaon, 40 ti pimmusay idinto a 16 dagiti mapukpukaw a manarimaan a sapsapulenda. Adu a pasdek, sanikua, pasilidad ken panggedan ti nadadael.

Am-ammo ti Japan a haytek iti panagipatakder kadagiti pasdekda. Saan a sinsinan dagiti plano ken no kasano a naipatakder dagitoy. Adayo la unay ti pagiliantayo iti standard-da. Inayon pay dita ti sirib dagiti maseknan nga agiwarwardas kadagiti proyekto ti gobierno. No palausen ti manarita, ad-adu ti makittab a pondo ngem ti maipaay iti proyekto .

Ngem kasta latta ti pannakadidigra ti Japan. Ipaneknekna laeng a di asi-asi ti allawig. Saanna a mailasin ti nanumo ken narang-ay a pasdek ken umili. Padapada iti panagkitana kadagiti amin a malabsanna. No agpungtot ti nakaparsuaan, pudno la unay nga awan ti gaway ti tao.

No iti pagilian ti pinasiar ni Hagibis, saantayo la nga ammon no kasano ti imbatina a didigra iti maysanmaysa.

Idi laengen Ondoy, maysa a dekadan ti naglabas, nadidigra iti kasta unay ti pagilian nupay saan met a kasta koma ti kapigsana. Isuna laeng ta adu a danum ti inyegna. Danum a nangpakaro iti epektona kadagiti dinalananna.

No malagipko ti nasao a bagyo (Ondoy), saan a diak agalinggaget. Nupay di a kas iti nalak-aman dagiti pudpudno a biktima ti nagpasaran, saan a diak maaliaw no maipalagip.

Makalawas sakbay a dimteng ti nasao a bagyo, adda naawatko a pakaammo ti maysa a kompania ti telekomunikasion. Positibo ti aplikasion nga impasak agmakatawenen ti napalabas. Agreportak kano a dagus idiay opisinada iti Mandaluyong City para iti assignment a maipaay kaniak. Agdalanak kano nga umuna iti training. Kalpasanna, kitaenda no iti ilimi ti pakaipuruakak wenno idiay Balanga, Bataan.

Iti dayta a kanito, addaak iti maysa a pribado a pagadalan iti ilimi kabayatan ti panagurayko iti resulta ti aplikasionko. BS in Electronics and Communications Engineering ti lineppasko sakbay a nangalaak iti unit-ko iti Edukasion.

Kairugrugi pay laeng a maipatakder ti pasdek ken tower ti nasao a telekommunikasion iti ilimi, idi impasak ti nasao nga aplikasion. Apagisunto a malpas ti pasdek ket agalada kadagiti empleadoda. Maysanto kano ti adda iti ilimi a kadakkelan a pasdekda iti pagilian. Kasano, maikonekta pay dagiti dadduma a liniada iti Taiwan babaen ti pannakaipagna dagiti cable iti lansad ti baybay.

Isu a kasta la unayen ti ragsakko iti dayta a naawatko a pakaammo. Mausarko met laeng ti tinurposko.

Ngem iti dayta a panagpa-Mandaluyong-ko koma, isu metten ti pannakayospitalko. Naglabbet ti immapay a rikna ken sagubanitko. Saanko metten a maaw-awatan ti mapaspasamak iti bagik (a nasuratko idin ditoy).

Iti ababa a pannao, nabayagak a naka-recover. Banag a saan a nakaurayan ti kompania ti telekomunikasion ket nagsapulda iti sabali. Napalusposak ti nasao a gundaway.

Ngem napayamanak laengen gapu iti napasamak kaniak. Iti dayta ngamin a lawas, dimteng ni Ondoy. Nakaro a layus ti imbatina iti Kamaynilaan. Nakakaasi dagiti biktima. Iti pannakaipabuya iti telebision ti siudad ti Mandaluyong, dita a bimmangon ti aliaw iti barukongko. Iti kaadalem ti danum, addada payen umili nga immuli kadagiti poste ti kuriente ket nagtalaytayda kadagiti waya a barut tapno laeng saanda a malmes/mayanud.

No natuloy ti papanko, kasano koma met ti gasatko? Aglalo ket agdadamoak koma iti dayta a disso.

Nalabit, kinunkuna iti nakemko, saan a para kaniak ti nasao a gundaway. Ken nasayaat met ti pannakayospitalko ta nayadayoak iti di mapagduaduaan a peggad.

Pudno a managayat ti Namarsua!

Napayamanak manen kalpasan ti tallo a tawen, kalpasan ti panagtuloyko nga adipen ti tisa iti pribado a pagadalan, naalaak a substitute iti pampubliko a pagadalan iti kabangibangmi nga ili, nakaalaak met laeng iti aytem.

Impaneknek ti nasao a bagyo nga uray kasano ti panagsagana, saanto a malapdan ti didigra a masagrap.

No adda kastoy a mapaspasungadan, kuna dagiti eksperto nga expect for the worst. Saan nga agbalin a kampante lattan. Ta iti Ondoy, asino ti mangipagarup a kasdiay ti epektona? Saan nga isu ti napigsa idi main-inaw ken nagdisso iti pagilian. Ngem naklaattayo laengen iti damsak nga imbatina!

Iti biang ti gobierno, agtultuloy ti panangidanonna iti impormasion kadagiti umili dagiti maitutop nga aramiden iti oras sakbay, kabayatan ken kalpasan ti ania man a didigra. Masapul ngamin ti naan-anay a pannakaammo ta uray kaskasano maksayan ti itdenna a didigra.

Kalpasan ti Ondoy iti pagilian, adda pay dita da Yolanda, Lawin ken Ompong a dimmalan iti pagilian. Nakaro met laeng a didigra ti impaay dagitoy.

Kayatna a sawen, saan nga agpatingga laeng ken ni Ondoy wenno Yolanda ti nakaro nga allawig a dumteng iti pagilian. Adu pay. Kas kuna dagiti eksperto, dagitoy a bagyo, napipigsa ken maiduma iti normal. A bunga kano ti climate change!

Maitutop ngarud laeng ti panagsagana ti tunggal umili. Saan nga agbalin a kampante lattan. Ti panagsagana, mabalin a sanikua ken biag ti maispal.

Iti biang met dagiti otoridad, siguraduenda koma a sidadaan ti tulong/ayuda a maipaay kadagiti mabiktima. Ken nakasagana dagitoy iti panagispal kadagiti biag nga agngangabit iti panawen ti didigra.

Kas ipaneknek ni Hagibis, adda nga agpayso dita ti pangta ti napigpigsa pay a bagyo ngem kadagiti limmabasen iti pagilian. Ti naan-anay a panagsagana ken pannakaammo iti agdama a kasasaad iti aglawlaw ti tulbek iti mabalin a pannakayadayo iti didigra.

Kitaen laengen ti Hagibis, aginnem a dekada ti napalabas sakbay a dimteng manen ti kastoy kapigsana a bagyo idiay Japan. Kayatna a sawen, agnanayon ti pangta dagiti nadamsak nga allawig.

Adda ditan ti parikut. Masapul a sanguen. Rugian koma iti pagtaengan dagiti babassit nga addang a mangleplep iti epekto ti climate change. Disiplina laeng. A mangrugi iti bukod a bagi! Ta iti udina, maymaysa laeng ti planetatayo a rumbeng nga ipateg!