Ni Joshua

Imbiit ni Jobert M. Pacnis

PAANO kayo nakapasa sa elementary?” nagdagaang ti panawen ngem kasta unay a pungtotko iti Grado 7 a klasek kadayta a maudi a period iti agsapa. Kasano, simple laeng a panag-add iti integers, di pay ammo dagiti inawagak idinto a di pay nalaokan iti negative dagiti intedko a solbarenda. No panunoten, leksion pay laeng dagiti adda iti Grado Tres dagiti ehemplo.

Saanda a nagtimtimek. Kas la nakukkokanda a bisukol. Ti pay rigatna, saanda pay nga ammo ti agbasa uray simple nga English— a lengguahe ti suhetok kadakuada a Mathematics. Isu nga awan maaramidak no di agaramat iti Filipino, malaksid kadagiti technical terms, wenno ag- Ilokano. No dadduma, itirak pay ti bassit nga ammok iti Ibanag a pagsasao dagiti dadduma.

Iti suronko, sinaggaysak a dinamag ti nagturposanda nga elementaria yantangay damdamoda ditoy Cabaybay National High School ken damok a maestudiante ida. Saanko ida nga advisory class isu a diak ammo ti profile-da. Adda ngamin manen agkarkarayam iti panunotko.

Bisanao Elementary School, sir,” arig a di simngaw ti timek dagiti agarup sangapulo a nagsaludsodak.

Kunakon ket! Husto ti mulmulmolan ti panunotko. BES manen!

Iti uppat a tawenkon ditoy CNHS, kanayon a dagiti nagturpos iti BES ti ramut dagiti parikutmi nga ubbing iti benneg ti panagbasada. Kaaduanna kadakuada ti saan a makabasa ken dina ammo ti agkuenta wenno agbilang kunak man laengen.

The same story,” naingilangilko laengen. Ammok lattan no kasano a nakapasada. Kauma idan dagiti titserda nga isuro ta sulpengda met. Konsintidor pay dagiti nagannakda. Idiay Bisanao, awan bibiang dagiti nagannak no aglangan dagiti annakda aglalo no mapanda mangged iti pagbiagda kas koma iti panagsinggapong kadagiti rising wenno annak dagiti rasa nga ilaklakoda kadagiti agangkat. Tallo pisos ti maysa a rising.

Uray saan a kayat ni mam wenno sir, awan ti maaramidanda. Nasayaat la koma no tulongan dagiti nagannak dagiti annakda nga agbasa idiay balbalayda. Ngem sangkarason dagiti nagannak nga obligasion dagiti mannursuro nga isuro dagiti annakda.

Nga ar-aramiden met dagiti mannursuro. Ti adatna, nagtangken a maisuro dagiti ubbing. Tarayanda pay dagiti titserda. Tapno saanen a kalbario pay ni ma’am wenno sir dagiti kakasta nga ubbing, ipasada lattan tapno pumanawdan iti ikubda. Numona ket adda dayta pammilin a mass promotion, uray iti hayskul.

Ket dakami iti hayskul ti makunkuna a shock absorber! Kapilitan a kaskami laeng mannursuro iti Grado Uno wenno Grado Dos. Ti koma bakantemi kalpasan a makapangaldawkami, ilatangmi pay kadagitoy nga “special children” tapno suruanmi ida iti basic.

Ania ngarud, an-anusanmi lattan, a. Kasta ngarud ti sinapataanmi nga akem.

Maysaak kadagiti saan a kampante kadayta a mass promotion. Kas kapaliiwanmi, adu nga ubbing itan ti aglablabes gapu kadayta a pagalagadan. Pagpannakkelda dayta. Uray kano saanda nga agbasbasa ken di sumrek ken agtungpal kadagiti mannursuroda, basta adda a sumsumrek iti sagpaminsan iti makalawas, maipromotdanto kan’ latta. No saan, dakami met ti madaksan.

Ania ti kinuam kas titserda?” saludsodendanto iti ngato.

Nga uray irasonam, awanto met laeng ti pagnaanna. Akemmo dayta, annongem, kasta.

Joshua,” inawagak ti saan a matimtimek nga ubingko a maysa met a nagturpos iti BES. “Paki-solve ‘to.” Insuratko ti i-add-na iti blackboard.

Ngem minisuotannak ketdin! Sa nakiinnapir iti kaabayna.

Ti siudotko. Ngem diak impadlaw. Innalak iti nalamuyot a sao.

Ngem kaskasdi a di latta timmakder. Inyad-addana ketdi ti nagmisuot.

Immulo ti darak (ta adda met pagpatinggaan ti kinaanus, a naynay a di maawatan dagiti nakaerkon laeng nga adda iti ngato, a supusopan pay ti ahensia a mangkitkita a kanayon ti kalintegan dagiti ubbing. Kasano metten ti kalinteganmi a bastosen unayen dagiti ubbing agraman nagannakda?). “Stand, Joshua!”

Kinita laeng ni Joshua dagiti kaklasena. Saan latta a naikkat ti misugsogna.

Joshua?!!!”

In-inut a timmakder sa nagpasango. Innalana ti chalk sa kinur-itanna ti insuratko. Ngem anian ta kinopiana ketdin ti solusionmi iti kalkalpas nga in-add-mi.

Joshua, that’s our solution in the previous problem,” kinunak. “Gawa ka ng sarili mong solusyon kasi iba ‘yang ibinigay ko na gagawin mo.”

Ngem imbattalna ketdin ti chalk iti lamisaanko sa mapanen iti tugawna.

Go back, Joshua!” natangken a bilinko. Pinidutko ti tsok.

Nagsubli met. Intedko manen ti tsok.

Joshua, tatlo ‘yang integers na ibinigay ko sa’yo,” kinunak. “Ngayon, step by step ang gagawin natin. Unahin natin ang dalawa… 5 plus 3?”

Kimmita laeng iti bobeda. Nakamirugrog latta.

Anian, balong, dimo ammo? Awan gat a mariga. Kunne galan ya tunggaw Grade 3 ka. Simple nga addition lan.”

Ngem pulos a di simmungbat. Indiretsona ketdin ti nagtugaw.

Ay, naku, kapangalan mo pa naman ang winner sa The Voice Kid. Kung ganun ka rin sana kagaling!” diak manen naaluadan ti riknak aglalo ket mabastosannak la unayen iti gungunayna ken di pay pulos nga agsao. Antatel kunak koma ngem nakaar-ariwawa met no makiinnistoria kadagiti kaklasena.

Tapno saanen a rumaba pay ti masaok, kapilitan a nangawagak iti sabali nga adalak.

Napanen iti sermon ti klasek kalpasan a nasolbar ti intedko a problema. “’Yung mga concerned students, mag-aral kayong mabuti. Hindi ako mangingiming ibagsak kayo kapag hindi nagbago.”

Bareng adda nagnaanna, naitanamitimko.

WORDED problem a rational number ti lesson-mi. Kas ninamnamak, dagiti latta manen adda nga agbabalubal iti honor roll dagiti masmasnop nga agso-solve. Pagnaak a pagna iti babaetda tapno awan ti nakatugaw laeng. Iti laeng panangipakitada a makidangdanggayda kadagiti ipapaaramidko, addan puntosda tapno pumasada laeng. Saan laeng a dagiti husto ti answer-da ti ik-ikkak ti insentibona.

Orally nga intedko ti maudi a problem yantangay ababa met laeng. Kalpasan laeng ti awan pay maysa a minuto, agsasarutsot manen dagiti agpatsek. Ngem awan a pulos ti nakaala iti husto a sungbat—uray dagiti nalalaing. Biddut ti sign-da. Negative koma.

Maudi a dua a minuto, kasla basketbol, sakbay ti time idi mababain a timmakder ni Joshua ket impatsekna ti aramidna. Ket husto!

Rinebisarko ti solusionna. Nasurotna amin nga addang. Awan pagkunaak iti namay-anna tapno naalana ti final answer-na.

Ok, class, Joshua got the correct answer!” kinunak a maragsakan.

Uray la napasala ni Joshua. Nag-pak-pak ganern pay a binay-ak laeng.

Ipagpatuloy mo ‘yan, Joshua,” kinunak. “Class, lalo na ‘yung mga tulog pa, gumising na kayo… andito si Joshua na inspirasyon ninyo. Kung kaya niya, kaya niyo rin.”

No ammoda laeng koma, diak mailadawan ti ragsakko.#