Ni Ma’am Rosebelyn (Maudi a paset)

PRAKTIS manen iti kabigatanna. Nakatokaak latta iti sound system. Nasuspinden ti klase ta tallo aldaw laengen, sakbay ti program-mi. Kabayatan ti praktis, maat-atepan iti nipa ti espasio a nagbaetan ti stage ken ti gymnasium. Bayanihan system ti naikannawag ngem dua aldaw laeng nga adda nagannak. Limlimada iti umuna nga aldaw. Dua laengen ti nabati iti maikadua nga aldaw. Isu a paragpag laeng ti nalpas. Ita, kapilitan a nangkitakami iti mangituloy. Tangdanan ti pagadalan.

“Awan pay serserbi dagiti nagannak ditoy!” intabbaaw ni Ma’am Rosebelyn itay awan makitana a nagannak. “Bayanihan… dida pay umay! ‘Diay naggapuak, mannakitinnulong dagiti nagannak. Ditoy… pui!”

Napangilangilak ta nangngeg dagiti agprakpraktis nga ubbingmi ti kinunana. Siguradoak nga idanonda kadagiti nagannakda dayta a sinao ni ma’am.

Managtulong dagiti nagannak ditoy, napaneknekak daytan kadagiti tallo a nagbalin a prinsipalmi. No agpaayabda idi iti Bayanihan, nakaal-alisto nga umay dagiti nagannak. Ngem ni Ma’am Rosebelyn, nungka nga agtungpalda kenkuana. Am-ammomin dagiti nagannak dagiti ubbingmi. No adda nakita ken napaliiwda a madi a garaw ti maysa a mangidaulo iti pagadalan, saanda a pulos a tumulong. Kasta kano ti napasamak idi iti maysa a prinsipal ti pagadalanmi idi awanak pay ditoy.

Permi a panangbannikes ni Ma’am Rosebelyn kadagiti dua a matangdanan nga agat-atep. Tudo a tudo. Nakamurareg pay ketdin dagitoy. No saan laeng ngata iti bainda, baka insardengda payen ti agtrabaho. Pagimbagan laeng ta adda dagiti ubbingmi a tumultulong kadakuada. Nalaing dagitoy nga agatep. Gapu siguro metten ta agpingot iti nipa ti trabaho nga indakdakkelda.

Di man la nga umisem ni Ma’am Rosebelyn a nagbuya iti praktis kalpasan a nauma ngatan a mangmanmando kadagiti agat-atep. Namrayanna ti nakipatpatang kadagiti kakaduami nga adda iti asidegna.

Nalpas ti Grade 10. Simmaruno dagiti ubbingmi iti Grade 8. Innala ni Ma’am Bheng ti maysa a mikropono ket nagtakder iti sango – bale malikudanna ti prinsipalmi. Dakkel a pagyamyamanak kenkuana ta nagaget nga agisuro iti sala. No siak laeng, awan, a. Sallapid dagiti sakak. No apay nga adda subject-ko a MAPEH, insarita laeng ti dati a prinsipalmi nga isurok. Marigatan ngamin ti maymaysa a MAPEH major a kaduami no alaenna pay.

Iti kompiuter a sangsanguek, agdua minuto pay laeng nga agsalsala dagiti ubbingmi idi inasitgan ni Ma’am Rosebelyn ni Ma’am Bheng. Innalana ti mikropono. Saan a maipinta ti rupana. Apay man ngatan? Naurnos metten ti sala dagiti ubbingmi iti panagkunak.

“Ania dayta?” inyungetna. “Saan met a makuna a sala! Dakayo pay ti immun-una a nakitak nga agpraktipraktis. Agingga ita, karabasa pay laeng!”

Napadumog ni Ma’am Bheng. Nakamisuot nga immay nagtugaw iti abayko.

“Easy laeng, ma’am,” inyandingayko. Makasangsangiten. Ngem lepleplepanna.

“Folk dance pay met ngarud ‘ta salayo,” intuloy ni Ma’am Rosebelyn. “Umisemkayo met, a! Paglobuenyo ‘ta paldayo. ‘Yanna ti panio nga usarenyo?” immulagatna.

Adda ginatangmi ken ni Ma’am Bheng a tela tapno agpapadada iti pannakapanio. Natabasen. Ngem saanmi pay nga inted kadakuada tapno dinto ket adda mapukaw. Umanay lattan ti bukodda panio pay laeng. Ngem saanda man nga inruar ita. Baka mabaindan ta narugiten. Maikatlo a likawen ti praktis.

“I used to be a MAPEH teacher,” ni manen ma’am a di pay nagmawmaw ti ungetna. Nagna iti nagbabaetan dagiti ubbingmi nga iggemna ti mikropono. “Ket ammok ti makuna a sala. Isu dayta ti isursurok idi maestraak pay laeng! Dayta ipakpakitayo, saan pay a makuna a sala!”

Iddepek la koma ti wireless microphone! Suronkon! Itay sabali ti agpraktis a nagadu met ti kasla darekdek lattan iti tengnga, saan a nagtagtagari. Gapu ta kagayyemanna dagiti adbayserda?

“Kasla awan insursuro dagiti adbayseryo!”

Nagpalteng dagiti lapayagko. Dakami lattan ti makitkitana. Iti suronna, timmakder ni Ma’am Bheng ket nagturongen iti old site. Saanen a timmaltaliaw.

Sumarunoak la koma met iti siudotko. Ngem nagparbengak. Pinatulodak iti text ni Ma’am Bheng.

“Saankayo langen nga agpabpabuya no kasta!” Umarikiak latta ni Ma’am Rosebelyn. Nakamisuot payen dagiti ubbingmi. “Nakababain! Wen, nakababa…”

Nagiddep ti mikropono. Idi kitaek ti sound system, awanen ti power supply-na.

“Mr. Matias!” imbugkaw ni ma’am kaniak. “Kinua manen ‘toy mikropono? Saanmo man laeng a maplastar!”

 “Awan koriente, ma’am!” insungbatko. Ngem adda nagliteng iti isipko. Kinitak ti selponko. Adda mensahe ni Ma’am Bheng: wen, sir, iddepek j kontador. Masuronak! Kalpasanna, mapanakto ‘diay kantina tapno didak pagatapan.

Awan naaramidan ni Ma’am Rosebelyn. Tumanabutob a nangsubli kadagiti agat-atep. Pinagmeriendami dagiti ubbingmi.

Napaisemak. Adda laeng iti likud ti ridaw ti office-mi ti fuse ti koriente. Siguradoak nga awan nadanon ni Ma’am Bheng idiay ta adda amin a kakaduami ditoy gym.

“Yagawayo ti agmerienda ta agpraktiskayo a nalaing…” inlalaaw ni Ma’am Rosebelyn. “Aglalo kadakayo a Grade 8! Kaskayo la naitugkel a darekdek!”

Napawingiwingak laengen. No ania la unay ti pangisitna kadagiti Grade 8 a pakairamananmi nga adviser-da.

Apaman a nalpas ti duapulo a minuto, naituloy met laeng ti praktis. Inteksko ken ni Ma’am Bheng nga ingatonan ti fuse. Nga inaramidna met. Ngem saanen a nagsubli. Nasakit la ketdi pay laeng ti nakemna!

Pinauna ni Ma’am Rosebelyn dagiti Grade 8 a nagpraktis. Agmamayo dagiti ubbingmi a nagpatnga iti gymnasium. Agkikinnissiimda. Ammok, madi metten ti riknada.

Pinatokarda ti salaenda. Ngem segundo pay laeng ti naglabas, addaytan a nagbusi ti ngiwat ti prinsipalmi. “Aglaladutkayo met! Ibagayo, a, no mangibabainkayo laeng ‘ton pabuya? Ni mayor ti inayabak a kangrunaan a bisitatayo tapno ammoyo! Saanko laeng a kayat ti maibabain. Isu a no kastayo laeng, dikayo laengen agpabpabuya!”

‘Ton kuan, paiddepko manen ti koriente, nakunak iti panunotko.

“Kasano ngamin, aya, a makasursurokayo ket nagtutulengkayo met. Sa ita, awan pay maysa nga adviser-yo a mangkita koma kadakayo! Ala, inkay idiay old site ta agpraktiskayo!”

Kunam pay, nabuak dagiti ubbingmi. Kasda la nawayawayaan a balud. Nagririawda pay a nagturong iti gate.

Tinakderak metten ti sound system. Makaammodan a mang-operate dagiti agpapraktis. Masapul a mapanko kitaen dagiti ubbingmi.

Nasdaaw ni Ma’am Bheng a nakapasungad kadakami.

“Apay?” sinaludsodna.

Inistoriak ti napasamak.

“Kasla kalaingan!” immisugsogna. “Saanna met ngarud a dillawen dagiti nakarkaro pay a year level. Suronkon!”

“Makapasuron ngarud,” kinunak. “Anusanen, a, ta isu ngarud ti boss.”

“Aginanakayon,” imbilin ni Ma’am Bheng kadagiti ubbingmi. “No umay ni boss ket makitanakayo, ibagayo a kalkalpastayo a nagpraktis, a?”

“Yes, ma’am!” uray la inkorus dagiti ubbingmi.

OPENING ti Foundation. Adda nga agpayso ti ama ti ili a kangrunaan a bisitami. Isem nga isem ni Ma’am Rosebelyn nangkadua ken ni mayor iti lamisaan iti stage. Sangkapayapayna ni Sir Ronnie no makalagip tapno laeng agpaala iti ladawan.

Narugian ti fiel demonstration. Di mailadawan ti ragsak ni Ma’am Rosebelyn nga agbuybuya. Ngem nagmayat man a galutan ti subsobna idi dagiti annakmin iti Grade 8 ti madama nga agpabuya. Nagtadem ti kusilapna a pasaray ikitana iti yanmi a sound system ken ni Ma’am Bheng. Idinto a nakais-isem latta ti ama ti ili nga agbuybuya.

Ngem saanmin nga inkankano ken ni Ma’am Bheng. Naparagsit dagiti ubbingmi. Maiduma idi praktisda. Aggigiddanda pay.

Ngem isu latta nga isu a di maipinta ti rupa ni Ma’am Rosebelyn! Ania la ngata, aya, ti pangisitna kadagiti ubbingmi?

Nagpakada ni mayor kalpasan a nakapangaldaw ti grupona. Ngem nagkikinnissiimkami manen ta saan man la nga inawis ni Ma’am Rosebelyn dagiti opisial ti barangay a timmabuno. Ni lattan mayor ti ginuyguyodna nga inawis.

“Intayo pay mangaldaw, mayor,” kinuna laeng. Saanna pay a tinaliaw dagiti uppat a kapitan dagiti feeder barangays ti pagadalanmi nga adda laeng iti likudan ni mayor.

Kapilitan a nagal-aludoy dagitoy a nagawid.

Rabii. Socialization night. Nakayamankami ta adu dagiti nagannak nga agbuya. Napalugodan ngamin amin a grade level a makipartisipar. Permi a ragsak dagiti lower years. Kasda la naglupos a naminpinsan idi agparangda. Nagtataer ken nagseseksida kadagiti formal a suotda.

Naluktan ti sala. Immuna a naikkan iti gundaway dagiti Grade 7. Simmaruno ti Grade 8. Ngem agbibinnainda pay laeng. Nagangayanna, narasay dagiti simmala.

Saanko a napasimadaan, innala ni Ma’am Rosebelyn ti mikropono.

“What is this?” nagubsang a timekna. “Ibagayo, a, no madiyo ti maki-socialization, lower years! Pinalugodankay’ la ngaruden a makipartisipar, kastayo met! Nakaborboringkayo! Isardengtayon daytoy ta agawidtayo laengen! Mayatkayo?”

Nagkikinnita dagiti naitallaong.

Anian, dina la masarkedan ti ngiwatna. Karugrugi pay laeng ti programa. Siempre, mabain pay laeng iti damo dagiti ubbing. Baka pay ketdi no itada laeng a maki-socialization. Wenno gapu ta Grade 8 manen dagiti lepleppas a nagsala?

“Ania, kayatyo pay nga ituloytayo daytoy?” ni manen ma’am.

“Yes, ma’am!” insungbat dagiti adda iti higher grade levels.

“Ala, ituloytayo ngarud. Ngem no makitak a boring latta, paisardengko ti programa! Awan pay ganas nga agbuya no kastoy. Boring!”

Ngem sabali ti simmaruno a napasamak. Nasagsaginnit a nagawan dagiti ubbingmi iti lower years. Sa idi kuan, nasiputak payen dagiti dadduma iti higher years nga agal-aludoyda metten a pumanaw. Ukod ida dagiti nagannakda.

Ammok lattan a ti panagsasao ni Ma’am Rosebelyn ti saanda a nagustuan.

Nakadlaw ni Ma’am Rosebelyn. Sinublianna ti mikropono. “Papananyon?” kinuna. “Saan pay a nalpas ti programa! Agsublikayo!”

“Agprogramaka lattan!” saanmi a ninamnama a nailaaw iti likud. “Dimo la ammo nga ilugar dayta ngiwatmo!”

A sinaruno ti ariangga ken tanabutob. Nagkikinnitakami kadagiti kakaduak.

“Ipatuloymi man laengen ti mangpetision kenka!” nailaaw manen. Diak makita no asino ta agtatakderen dagiti ubbing a nabati ken dagiti nagannak. “Yuraymo, mam, ta papanawendaka ditoy! Saanmi a kasapulan ti kas kenka!”

Nagtibong a palakpak ken iriag ti simmaruno.

Napamalanga laengen ni Ma’am Rosebelyn. Saanen a nakasao pay. Nalagipna siguro a sumagmamano la a bulanen, agretironton. No mapetisionan pay, baka maikkat dagiti benepisiona.

Idi miraek, agbebessag, kasla linibasan ti no mano a litro a dara!