Footer

Ni mannurat ken ti politika (Umuna iti dua a paset)

Adda latta pulitika iti tunggal sinurat, kunatayo idi. Wen, napateg ti kinaadda ti pulitika kadagiti sinurat, lalo kadagiti nagbugas kadagiti maitutop nga addang para iti dur-asan ti sapasap a sangkataw-an.

Ni Kahlil Gibran ti maysa kadagiti bigbigek a humanismo. Nabileg unay dagiti balikasna. Saan laeng a maabbukay dayta rikna a tumapog ken agpisawpisaw iti dan-aw a ginubuay ti sinuratna no di pay lukatanna dagiti mata dagiti nakamulagat.

Adda naisangsangayan a bileg dagiti balikasna a saan laeng a makaaron iti pammati ken namnama no di pay gutugotenna ti tunggal puso nga agpitik tapno agtultuloy ti agus ti dara. Maysa a karisma a kaptan iti panawen iti panag-kasapulan.

Umadani manen ti panagbubutos. Isu a sinuratkon daytoy a topiko maipapan ken ni mannurat ken ti pulitika. Nasaysayaat a yunan nga imula iti muging tapno inton dumteng ti butos, adda pamalpalatpatan no asino ti rumbeng nga ibutos.

Kunana man ni Gibran iti sinuratna a The New Frontier:

Are you a politician asking what your country can do for you or a zealous one asking what you can do for your country? If you are the first, then you are a parasite; if the second, then you are an oasis in a desert.

Pulitikoka kadi nga agkidkiddaw no ania ti maited kenka ti pagiliam wenno naridam nga agkidkiddaw no ania iti maaramidam iti pagiliam? No sika daydiay immuna, maysaka a sepsep; no ti maikadua, ngarud sika ti libnok iti disierto.

Kanayon ti panagaangat dagiti pulitiko. Iti man lokal a gobierno, iti Kongreso ken iti Senado. A kasla ketdin awan ti makapanunot kadakuada no ania ti maipaayda iti gobiernoda a saan ket a no ania ti maalada ken maibulsada manipud iti gobiernoda.

Binnarsakan ti rupa kadagiti pitak. Pitak iti pitak. Pinniltakan. Pinnabangsitan iti nagan. Pinnararuan iti dugyot. Pinnardaya.

Dagita ti ay-ayam ti pulitika ti pagilian. Kasla maymaysa ti turong ti kiddaw, isu dayta ti tugaw. Dayta nabileg a tugaw. Tugaw a kunam la no is-isunan dayta ti tulbek ti panagserbi. Adda kadi makapanunot no ania ti maipaayna iti pagilianna?

No adda man kabusorko unay iti diskurso ti maysa a pulitiko, no ikarina dagiti bituen ken ti bulan nga aramiden a kuentas ken iyukkor iti tengnged dagiti nakurapay. Ngem kalpasanna, itayab ti kali dayta a karina. Adda pay ti mangilastog nga isu ti nangpabangon iti waiting shed, eskuelaan, simbaan, kalsada, rangtay, ken dadduma pay ngem sadino kadi ti nangalaanna para kadagita? Saan kadi a manipud iti buis dagiti umili?

Adda rason no apay a saan a rumang-ay ti pagilian. Isu daytoy ti panangsapul iti no ania ti maala ken maited a pagsayaatan manipud iti gobierno (kenka) a saan ket a no ania ti maited a pagsayaatan ti gobierno.

Maysa nga immaturity. Maysa nga inuubing nga aramid dagiti nataengan.

Kuna pay ni Gibran iti sinuratna met laeng: There are in the Middle East today two challenging ideas: old and new. The old ideas will vanish because they are weak and exhausted. There is in the Middle East an awakening that defies slumber. This awakening will conquer because the sun is its leader and the dawn is its army.

Saan a makalung-aw ti pagilian gapu iti panagpengnget dagiti dua nga idea: ti daan ken ti kabarbaro. Kadagitoy a gundaway, narigat a maimataan ti baringkuas ti parbangon ken ti ibabangon iti apagsipasip ta umun-una a maikkan iti preperensia ti bukod a kammet ken sakmol.

Daydiay puso a taudan ti ubbog ti kinasin-aw ket balud ti sabali pay a puso.

Isu a kuna ni Aurelio S. Agcaoili iti sinuratna a napauluan iti “Alerto” : Saantay a nakikadua iti dudungsa wenno simmurot iti awis ti panangbaybay-a iti ili. Dagiti allawig ket nagindegda kadagiti duag dagiti taengtayo. Liktadenda pay ti agpipiapi koma nga agdan tapno makontra ti awanan-regget a panagpadanon, ket iti pataguab a mabigatan dagiti namnama ti dulang ti ili, wenno daytay man punsion a makiwar dagiti siliasi, mapunno ti laem iti gargarakgak dagiti agbarabaran iti piditpidit ket ti pasamano tagikukuaen ti ariwawa dagiti mapnek iti baak a basi, masukmon a kas iti panagul-uli mayawat iti abalayan dagiti umuna a rabii a ti puso ket maibalud iti sabali pay a puso…

No kua, dumteng ti kinamuttaleng wenno muttalengen a talaga iti di man la gamden a rumukuas iti nguy-a. Dayta a kinamuttaleng ket ulsan laeng iti kellaat a garakgak ti nabsog ken nabartek, ta ti pusona ket balud iti sabali a puso. Adu dagiti balud a puso iti barusngi nga utek, dagiti agim-imas iti kurimed panangkulisip ti baak a basi iti kamalig.

No koma, sika dayta ibagbaga ni Gibran a naridam, a kas kadagiti sangapulo a babbalasang a nakaiggem iti pagsaingan ken mangur-uray iti idadateng ti nobio, awan koma ti panagbisin, awan koma ti panagpanaw iti bukodna a pagilian tapno agsapul iti berde a pagaraban, awan koma ti trabahador ta sikan a mismo ti agtrabaho, awan koman ti kinamunnel – ngem dayta ti kaykayatda, ti kinaadu ti munnel a di makabael a rumuk-at iti kammet ti duol a binting. (adda pay tuloyna)