Ni Manong Amming (Maikadua a paset)

NABAYAG a diak nakitkita ni Manong Amming. Nadamagko laengen a nagpasngay ni Biling. Ngem diak masinunuo no yanna itan. Iti maysa nga aldaw ti dapon iti ilimi, rinantak ti naglikawlikaw iti gymnasium ken iti palengke. Ngem saanko a nakita ida.

Ngem naklaatak laengen iti maysa a malem ta nagdinamag iti purokmi ti panangipupok kano dagiti polis ken ni Manong Amming. Natiliwanda kano nga aglaklako iti maiparit nga agas!

Banag a diak patien! Ta asino koma ti agtalek kenkuana nga agpailako iti droga? Ken iti panangad-adalko iti kinataona, iti panagkunak, adayo a maaramidna ti kasta.

Ngem dagus a napaisipak idi malagipko nga adda gayamen pamiliana. Saan ngata a marigatan la unayen isu a napanunotna ti kumpet iti patadem?

Nupay kasta, dakdakkel pay laeng ti panamatik a di maaramid ni Manong Amming ti gapu ti nakatiliwanna.

KALPASAN ti agarup dua lawas, naranaak met laeng ni Manong Amming iti palengke. Madama nga agbagbagkat kadagiti naibaniera nga ikan iti fish area.

“Komusta, manong?” tinapikko ti abagana apaman a naidissona ti bagkatna iti puesto ti maysa kadagiti aglaklako. Ken naalana ti tangdanna.

“Sika gayam, adingko,” mailadawan ti kinaragsakna a nakaimatang kaniak. “Atoy, marigrigatan latta.”

Inawisko iti pagpansitan iti amianan ti palengke. Nagpuestokami iti adayo dagiti nadanonmi a kostumer. Adda ngamin kayatko a maammuan. No apay a kasta laengen ti kinaasideg ti riknak kenkuana. Sabagay, tinulongannank idi nadisgrasiaak. Sa maysa, talaga man met a di rumbeng a kaalumiim.

“Komusta, manong?” inulitko ti saludsodko kenkuana itay. Adda sabali a kayatko a sungbatna koma.

“Kas nasaok itayen, adingko, marigrigatanak,” kinunana. Intangadna lattan ti sopdrink-na nga inorderko nupay adda met straw daytoy.

“’Tay ubingyo ken ni Biling la ketdi ti gapuna?” diniretsok.

“Nasaomon, adingko,” insennaayna. “Nagadu a masapsapulna.”

“Kasta a talaga, manong. Yanna ngarud itan?”

“Adiay, ay-aywanan ni Biling.”

“Maaywananna met laeng?”

“Wen met, adingko.”

“Paggigiananyo ngarud?”

“Iti kabsatko, adingko,” sungbatna a pinasarunuanna iti nauneg a sennaay. “Ngem saankami siguro nga agbayag idiay…”

“Apay?”

“Madlawko, masemsem ti kayongko ti kaaddami iti balayda.”

“Apay koma met?” intukodko.

“No ngamin dadduma, sao a sao ni Biling. Ammom metten, adingko, no ania ti kasasaadna… Ket dayta ti di maan-anusan ni kayongko.”

“Papananyo ngarud no pumanawkayo iti kabsatmo?”

“Makaammonto ditan, adingko,” kinunana ngem nakarungiit pay laeng. “Naglawaan met a pagpaknian ‘ta likud ti diemnasium ti ili. Wenno iturogmi lattan, a, iti dadael nga odotirium ti Centro a barangaymi. Awan met la serserbina ta di metten mapatarimaan dagiti lider. Pagum-umokan laeng dagiti Badjao. Isiksikminto latta metten, a, ti bagbagimi ken ni Biling.”

Husto ti kinunana. Immadun dagiti Badjao ditoy ilimi. Gapu ta awan met ti pagyananda, sinakupdan ti nasao nga auditorium. Ti parikut kadakuada, adu dagiti ubbingda a nakamurmurseng nga agwarawara iti plasa. Ti makadakes ditoy, naglaingda nga agitaray kadagiti tagilako. Pidutenda latta ti makursonadaanda. Sa itarayda a dagus. Addada payen report nga ammon dagitoy ti agsipdut iti petaka.

Awan met maaramidan dagiti otoridad ta menor de edad dagitoy. No adda man matiliwda, madamdama laeng, addada manen nga agwarawara iti plasa.

“Ania gayam daydi nadamagko, manong?” sinabaliak ti saritaan. Naguduamin ti saggaysami a batil-patong.  “Imbaluddaka kano?”

“Pudno, adingko,” saan man laeng a nagpangadua a nagkuna. “Natiliwandak ngamin a naglako iti siabu. Naimbag ta maysa laeng a sasiey ti naalada kaniak.”

“Shabu?” naklaatak. Nagtaltalangkiawak. Naimbag ta awanen dagitay kostumer a nadanonmi itay. Duduakami gayamen a kostumer.

“Wen, ading,” intungtung-edna. “Kinasapulak ngamin iti kuarta idi naggurigor ti anakmi.”

“Alla, dakes dayta, manong,” kinunak. “Ngem sigud kadi idin nga aglakolakoka? Kayatko a sawen, idi awan pay ti kadendennam, pusher-ka idin?”

“Saan a pulos, adingko,” nariknak ti pannakkel iti sungbatna. “Pudno, adu idi ti mangaw-awis kaniak tapno aglakoak. Ngem diak dinengdengngeg ida. Inkarkarida pay, a, a saanakto a matiliw ta napigsa ti kapetda iti ngato.”

“Kasta?”

“Wen, adingko. Kinapudnona, annak dagiti kapitan, polis,  konsehal ken ti ama ti ilitayo dagiti nakipatpatang kaniak. Addada pay kapitan, a! Naimbag kano kaniak ta awan ti panagatapda dagiti agsisiim a kabalinak ti aglako. Nangrugi nga inasitgandak idi bimmara ti kampania kontra iti maiparit nga agas.”

Napangilangilak. Pudno ngarud ti agraraira a sayangguseng a dagiti met laeng mismo nga addaan iti takem dagiti mangyun-una ti panagraira ti ilegal a droga ditoy ilimi. Anian a panagut-utek dagitoy nga opisial! Saanda ngata a maasian kadagiti biag a daddadaelenda? Kadagiti pamilia a rakrakrakenda?

“Naimbag man ta pinaruardaka met laeng, manong?” sinaludsodko.

“Dagiti met la polistayo ti nakatiliw idi kaniak, adingko. Nakipatang la daytay nagpailako kaniak, nalpasen!” inkatawa ni Manong Amming. “Sa maysa, pinaruarda laeng a dakkel ti kurkurangko isu a saan unay a kaso. Ken panaginkukunada met laeng dagita panangtiltiliwda kadagiti babassit a kas kaniak. Makuna laeng nga adda ar-aramidenda. Ngem kinapudnona, makaaw-awatda met laeng iti grasia.”

Iti dayta a panagsasao ni Manong Amming, ad-adda a pinagraemnak. Adayo a talaga iti panagkita dagiti kailianmi a pangurkurangen. Inuubing laeng, no maminsan, nga agpampanunot.

“Saanmo ngaruden a sinunotan ti naglako?”

“Saanen, adingko. Diak kayaten,” impasiguradona. “Isu ngarud a nagsapulak iti pagtrabahuak a legal. Kargadorak itan kas nakitam itay.”

“Nasayaat no kasta, manong,” kinunak. “Ngem kasanon no pilitendaka dagiti agpalpalako kenka?”

“Ibagak a diakon kayat, adingko. Uray agan-anoda!” nariknak ti kinaserioso ti saona.

“No ngay butbutngendaka? Wenno ipangtadaka?”

“Agpapan pay, adingko. Huston ‘diay napadasak a pannakaibalud.”