Sarita: Ni Teody, traysikel drayber (Umuna a paset) | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Ni Teody, traysikel drayber (Umuna a paset)

Tricycle (stock photo by TNM)

“ANNAY!” uray la inrupanget ni Teody ti sakit a nariknana idi mapatit ti kanawan a lansalansana idi paandarenna ti TMX a traysikelna. Napasul-oy. Agdardaran ti nakulaniatan a kudilna. Tumanabutob a nangalsa iti luganna.

“Apay? Nagan-anoka?” maar-arakattot ni Manang Jona nga asawana nga immasideg. Palpalubosan daytoy para iti umuna a biahena.

“Kinugtarannak dayta nakidiallo a motor, baket!” impakitana ti nadunor a sakana. Sa nagturong iti balitang iti sirok ti mangga iti paraanganda. “Yalaannak man ketdi iti bulong ti marunggay wenno bayyabas… Ken rigis!” Napasul-oy manen ta umapges ti sugatna.

Nagdardaras ni Manang Jona a nanglip-ak iti bulong ti marunggay iti dayaen ti balayda. Inyawatna iti asawana kalpasan a nataltalna. Sa nagdardaras a simrek iti balay. Addan iggemna a rigis idi rummuar.  “Agan-annadka ngamin, a, lakay,” kinunana.

“Nakitam met a managsaggaysa laeng ti panangkugtarko itay kadayta starter-na, baket. Ngem ammona met ti bumales! Nagtangken pay a kugtaran!” inrason ni Teody.

“Kumpasam, a, lakay!”

“Damo pay laeng nga aldaw, daytoyen ti naal-ala, diallo!” Binaredbedanna ti intapalna a bulong ti marunggay.  Diallo, napapintas kano a bersion ti diablo, pannakaarkosen ti ngiwatna. Naimpluwensiaanen kadagiti mabasbasana iti facebook.

“Anusam, a, lakay,” nayandingay kenkuana. “Isu ti pinilim a motor.”

“Saannak pay la nga agpasada, baket,” immisugsogna. “Nagsakit! Baka mapatitto manen.”

“Dayta laeng a sugatmo, agsanudkan?” naikusilap. “No tunggal agrubuatka ket mapatitka, saankan nga agpasada? Kasano pay a mabayadanta ti binulan a pagtinnagta?”

Nakudkodna ti ulona. Mangrugi manen ti kasla masinggan a ngiwat ti asawana.

“Laglagipem a naka-leave-nak iti trabahok. No saanka nga agtrabaho, ania ngarud ti kanentayo?”

Clerk iti munisipio ni Manang Jona. Walo tawendan nga agdendenna sipud sinukdalna idi katturpos daytoy ti Edukasion iti NCCFI iti ilida. Dinan sinunotan ti nageksamen iti Licensure Examination for Teachers idi saanna a naipasa ti damo a panangpadasna. Naimbag ta naigasatanna ti nagaplay iti munisipio.

Ngem masdaaw ni Teody ta saanda man laeng a naikkan iti anak iti dayta a kaunday ti panawen ti panagdennada.

“Kasano, turogannak met!” nakuna idi ti asawana.

Agpayso, mannur-og. Ngem saan nga iti amin a kanito. Dina maliwayan ti obligasionna ken ni Manang Jona. Makuna a kapudpudotan ti darana, makalipat ketdin?

Iti panagtrabaho ni Manang Jona iti munisipio, mabatbati ni Teody iti balayda. Kalpasan a makaidalimanek iti lunglonganda, madamdama laeng, saguyepyepen manen. No di la ngata gapu iti naringgor, kasla ‘tay agbugbugsot a kanayon, a motor ni Manong Dexter a kaarrubana, saan pay a mariing iti pannakailibayna iti indayon iti sirok ti mangga. Guardia iti Utanes Pawnshop idiay ili ni Manong Dexter. Kadawyan nga alas nueben iti agsapa a sumangsangpet.

Apaman a malukag, isunto pay laeng ti pannakasangona a mangpakan kadagiti sangsangapulo a tarakenna a manok. Ken ti dua nga asoda. Kalpasanna, yiladna manen iti indayon ket im-imasenna ti agdengngeg kadagiti drama iti radio, a kaaduan a maturoganna met laeng.

Binirngasanda la ngarud iti Isliping Teody ditoy barioda a Pammobo. Ni pay ngarud Tata Sabas a katuganganna ti nangirugrugi kadayta. Kanayon a masukalan ti lakay a matmaturog uray bigbigat pay laeng. Umal-allatiw ti katuganganna, dua gasut a metro iti dayaenda ti balayda, ta ugali daytoy ti agpadigo iti masida a makalapanna.

Kasta unay ti busorna idi damo a birngasan ti katuganganna. Ngem awan ti naaramidanna. Alangan a guraenna ti katuganganna? Pakonsuelona lattan iti bagina ti kinaanus ti lakay. Managparabur pay, kas nasaon. Ti laeng saan a kayat daytoy kenkuana, ti kasla manteka a pampannaturogna.

Namin-adun a ginay-at ni Teody nga ikkaten dayta ammona a nagmadi nga ugalina. Ngem kanayon a mapaay. Immabot la ngarud iti punto a pinanawan ni Manang Jona. Ti ammona idi, papasan laeng ti asawana. No ammona ti dalanna a pimmanaw, ammona met ngarud ti dalanna nga agsubli, dayta ti kinunkunana iti nakemna isu a dina pinanggep a sapulen ti asawana idi masinunuona nga awan iti yan da katuganganna.

Ngem maysa, dua, tallo a lawasen, saan pay a sinublian ni Manang Jona. Nagbalawen idi agmakabulan nga awan ti asawana. Mariknanan ti rigatna. Kaaduan payen a maminsan a mangan iti agmalem ta masulit nga agluto. Un-unaenna a respetaren ti panagsaguyepyepna. Agmeriendanto lattan no makarikna iti bisin. Pagtarusanna ti gumatang iti biskuit wenno pandesal iti kantina.

Iti panagmaymaysana, nalagip ni Teody ti kanayon a pannakipatang ni Manang Jona nga ikkatenna koman ti kinamannur-ogna. Agtrabaho koma para iti binangonda a pamilia. Saan a mangnamnama lattan iti matgedanna.

Nangrikna idi. Nagsapul iti pakiteggedanna tapno saan nga awisen lattan ti ridep iti balayda.

Simmurot ken ni Iliong a kasinsinna iti panagkarpintero daytoy. Agbunag ken aggasagas iti darat ken bato. Ken agtemplada ken ni Bitong iti semento a para buhos.

Mayat met pay laeng ti umuna ken maikadua nga aldawna. Ngem sineknan manen ti panagridridepna idi makadap-aw iti maikatlo nga aldaw. Aglaladuten no kasta nga agmermeriendada iti pasado als nuebe iti bigat. Ket dina mapuotan a mairidepna gayamen iti nalemmeng a paset ti pagtrabtrabahoanda a balay.

Kinapatang ti kasinsinna idi nasukalan daytoy. Inkarina a dinan ul-uliten.

Ngem naulit latta. Ti makadakes, uray saan a panagmemerienda no kasta a mairidepna.

“Ayna, insin, kunak man no isardengmon dayta nga ugalim?” kinuna idi ni Iliong kenkuana. “No masukalannaka ti akimbalay ti ar-aramidentayo ti kasta nga idiarmo, diak la ammon…”

Gapu ta dina met maikari a dinanton sunotan ti aramidna, nagikkat laengen iti trabahona. Inunaanna ti pannakasukalna. Napipian ti kasta ta amangan no saannanto a materred ti bagina ket masungbatanna ti mangbugkaw wenno mangpabain kenkuana.

Inungtan ni Manang Jona iti dayta nga inaramidna. “Ania, agpadpadakkelka man latta ngaruden ditoy balay?” indil-ag daytoy kenkuana.

A dina idi nakasungbatan. 

“Ibagam no kastam lattan ta nasaysayaaten nga agsina ti dalanta!”

Saan a ninamnama ni Teody dayta a kunaen ti asawana. “Baket?”

“Saanak nga agang-angaw, Teody!” natadem ti kusilap kenkuana ni Manang Jona.

Dua aldaw kalpasanna idi makapanunot nga agsubli iti kasinsinna.

“Pasensiakan, insin, ngem nakasapulakon iti kasukatmo,” kinuna ni Iliong kenkuana. “Immasideg ngamin kaniak ni atanud Allon ta apagisu a nagleppas ti inaramidda a maysa a kuarto dita elementaria ti Pammobo.”

Nagsapul iti pagtrabahuanna kadagiti simmaruno nga aldaw. Ngem awan. Pinadasna pay idiay munisipio ngem awan ti bakante uray dianitor la koma. Awan met pay ti mabalin a pakiraepanna ta kalkalpas ti apit.

Ditan a pinanawan ni Manang Jona!

ADU a rigat a panangay-ayo sakbay a napasubli ni Teody ni Manang Jona. Dakkel a pagyamyamananna iti katuganganna a lakay ta tinulongan daytoy. Ngem pinangtaan ketdi ti lakay a dayta ti umuna ken maudi a panangtulong daytoy kenkuana. No saanto latta nga agbalbaliw ket mapanunotto manen a sinaan ni Manang Jona, ditanan a tumangken. Tulongannanto ketdi kano ti anakna nga umadayo—‘tay saanen a masursurotan ni Teody.

Dayta ti namkuatan ni Teody a linabanan ti kinamanagtutuglepna. Inggubetna ti bagina nga agtrabaho. Uray ania ditan, basta nadalus. Makiraep, agbalsig, agdalus iti kanatengan ken sumurotsurot manen ken ni Iliong.

Naragsakan ni Manang Jona. Gapu iti dayta, kanayonen a mamituen dagiti rabii ni Teody. Ket anian a ragsakda idi kompirmaren ti doktor a nakaalan ni Manang Jona!

Ad-addan a gimmaget ni Teody. Iti pannakaawat ni Manang Jona iti bonusna, inrengreng daytoy ti igagatangda iti traysikel a pagsapulna. Aglalo ket panaglulukaten ti klase. Kapigsa manen ti mapasadaan. Saanen a mausar dagiti estudiante dagiti motorda ta naiget dagiti pannakabagi ti linteg a mangtiliw kadagiti minor de edad nga agmaneho. Kasta payen kadagiti awan ti lisensiana.

Immannugot a dagus ni Manang Jona.

(ADDA TULOYNA)