sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

No apay nga agngilngilangil ni Apong Sabas

SAAN a maun-uni ni Apong Sabas. Dayta ti maysa a galadna a nariingak.

Ngem managimutektek. Saan a paudi kadagiti damdamag iti pagilian. Iti transistor radio-na ti pagsaksakduanna kadagiti mapaspasamak iti pagilian.

Saan a nakalpas iti adal. Ngem saludoak iti kinabagas dagiti kapanunotanna.

Iti laeng bangkag ken balayna ti ayuyangna. Managmulamula. Inkakaubinganna dayta. No pagsardengen, makaunget. Kas iti kaaduan nga Ilokano, biroken kano ti bagina ti panagkutikuti. Ad-adda kano nga agsakit no isardengna ti agobra wenno agsukay iti daga.

Kas met laeng iti tipikal nga Ilokano, paset met ti biagna ti lumidok iti tunggal malem. Kaaduan nga iti balayna (dina kayat ti makikabbalay kadakami kada tatang). Saanen a kas idi kapigpigsaanna a di maaw-awan iti kantina ti purok. Pangpukaw iti kettang ken bannog iti nagmalem, kunana man.

Sipud adda puotko, diak pay nakita nga adda kinaringgor ni Apong Sabas. Wenno nagkariar wenno nagprubokar no kasta a masilud ti arak. Yiddana lattan ti dalan no saannan a kabaelan.

Ti paggugustok unay kenkuana, malaksid iti kinagagetna nga agsukay iti daga, ti kinaimutektekna kadagiti bambanag iti aglawlaw. Adu dagiti sarsaritana a nagbalin a pagsarmingan iti aginaldaw a panagbiag.

ITI dayta a malem, kalpasan a nasibugak dagiti nateng a mulak, nakitak ni Apong Sabas a sumimsimsim iti lambanog (arak-nipa). Nakapuesto latta iti sirok ti sangarakepan a puon ti mangga iti dayaen ti balayna. Adda ngamin balitang dita a pagid-iddaanna no kasta nga agpalpalpa iti tengnga ti aldaw.

Karaman iti sangsanguenna ti transistor radio-na a naka-tune in iti paboritona nga estasion ti radio. Nabang-i ti maang-angotko a pulotanna. Agat-tinuno a lames!

Nasdaawak ta permi a ngilangilna nga agdengdengngeg iti radio. Tumanuprit pay!

Saanko a naterred ti di immasideg kenkuana. Ket sinaludsodko no apay a kasta ti ‘diarna a nakitak.

Awanen, nabunglogen ti utek dagiti mangpatpataray iti pagilian, apok, kinuana a kasla kayatna ti dumapig.

Apayen, apong? sinaludsodko latta.

Aglalaok kano ti mapaspasamak. Saanna a maaw-awatan no adda pay utek dagiti dadaulo.

Idi kano, naiballaagen ti mabalin nga iseserrek ti bayrus iti pagilian. Masapul a marikpan ti pagserkan-pagruaran tapno mayadayotayo nga umili iti sakit.

Ngem saan kano met a nangipangpangag ti gobierno. Impannakkel pay dagiti maseknan nga awan ti pagdanagan ta naiget ti pannakaarisit dagiti sumsumrek iti pagilian.

Isu a sige latta dagiti rummuar-sumrek iti pagilian. Aglalo kadagitay turista nga aggapu kadagiti pagilian a namunganayan ti bayrus.

Di kad’ adtoy ita ti pandemia a sangsanguentayo! intanuprit manen ni apong. Tagisayangenda met ngamin ti kuarta a mapastrek kadagiti turista!

Adda punto ni apong.

Sa ita, intuloy ni apong kabayatan a tuytuyaganna ti basona, nabara a patangan ti pannakapasardeng ti maysa nga estasion ti telebision.

Agsasanggala ti kapanunotan iti dayta. Wen, nalawag iti lintegtayo a no awan ti prangkisa ti maysa a negosio, saan a masapul nga agopereyt. Dakkel a basol no kua.

Ket no naglabsing ti maysa a kompania, kas pangarigan dayta a telebision network, mabalin met a kasuanda lattan. Mapasungbat dagiti adda iti ngato. Mapagbayad no isu. Sa maikkan iti gundaway a mangaramid kadagiti nagkamtudanna.

A segun iti damag, barok, inaramid met dayta nga estasion ti tibi. Impagnana ti panangalana iti baro a prangkisana. Ngem… inngalingal manen ni apong, kitaem ita. Pitopulo nga agpampanday ti linteg idiay Kongreso ti saan nga immanamong iti pannakapabaro ti prangkisa!

Dinanog ni apong ti balitang a nakakigtotak.

‘Yanna ti utek dagita a lider? mangrugin a siluden ti ingel ti lambanog ni apong. Ala, wen, napaneknekandan—no isu—a nagpaso ti prangkisa dayta a telebision! Pinagsardengda payen. Ngem ita ta nagaplay iti prangkisa, apay a dida ikkan iti gundaway?

Saanak a nakasungbat.

Kasano pay ita dagiti empleadoda a rinibu? Nasurok sa kano nga onse mil? Nairamandan iti saanda a basol! Pui!

No pudno nga adda isyu iti labor, apay a di makasuan lattan dagiti maseknan? Saan a dayta mairamraman dagiti inosente! Ken saan met la a dayta a network ti saan a mangregregular kadagiti empleadoda. Iti pay ngamin mismo gobierno ket adu dagitay endo!

No adda pabpabaronda iti panagreportda, ay, ket kasuanda, a!

No tagidaksen dayta maysa a kongresman ti panagbadbado ni Kurtis, apay a dina kasuan?

No saan a nagbayad iti buis, apay a dida singiren ken kasuan dagiti maseknan? Saan a mairaman dagita nanumo a trabahador. Ken ti koman BIR ti mangpaserra iti telebision no pudno a di agbaybayad!

Agsasaganaden ti panagtanuprit ni Apong Sabas. Ken ngilangil a ngilangil.

Saanak a managbuya iti telebision. Ken awan ti al-alaek. Nagbasol no nagbasol dayta a telebision. Ngem apay a dida ikkan ti gundaway a mangibaro iti prangkisana?

Nalagipko ti nalatak a mannurat iti sangalubongan a sa la nalaing nga agsurat no makalidok. Kasla makitkitak ni Apong Sabas kenkuana. Ad-adda a tumadem dagiti balikasna no mapapaanudan iti naingel ti karabukobna.

Sa dayta la unay awan man la a ballaag, intuloy manen ni apong, maipanggep iti panagsiat-op ti iskaydirek. Mano riwriw a subskrayber ti biktima? Adda ngarud ita makaammo kadakuada a kukua gayam ti nasao a telebision daytoy?

Mano ti kapalpalod laeng a dina payen nausar, piman? Mano ti kapakpakabit laeng a naggastuanda iti kalalainganna? Nga ita, saandan a pagnumaran!

Kaniak koma met, pinanunot daytoy a gobierno dagiti maapektaran! Binagaanda ti publiko ti kayatko a sawen. Iti kasta, saandan a nailaw-an. Iti kasta, saandan a nagpapalod pay. Napawaywayanda, uray makabulan laeng. Panagut-utekdan, kasla utek paltat!

Ninanamko laeng ti sasawen ni apong.

Ti linteg, maipakat laeng kadagiti babassit. Mano ti tiltiliwenda ta naglabsing kano kadagiti pagalagadan ti ayitiep (IATF). Kas koma iti sosial distansing ken panagsuot iti peysmas. Ken dadduma pay! Ngem apay ngarud a dayta maysa a senador a naglabsing iti protokol idi agpasngayen ti asawana? Apay ngarud dayta maysa nga otoridad a naghapihapida gapu ta kasangayna? Awan met latta.

Tiliwenda dagiti babassit, saan dagiti dadakkel. Sa adda pay dayta naipadamag a tiniliwda nga imminum la iti danum. Siempre, inikkatna ta peysmasna. Makainum ngarud no nakatakkub kenkuana? Reporter sa pay ketdi dayta? Ania ti kunam? Howie Severino ti naganna, ti GMA News ken maysa a COVID 19 surbaybor?

Permi a ngilangil ni apong.

Ken kitaem manen, a, dayta linalaglag a pagannurotanda, inkitana kaniak. Nakaad-adu a protokol nga ibagbagada. Ti pakabuisitak la unay, dayta pannakaiparit ti panagkalubbon iti motorsiklo uray payen no agassawa wenno dagiti agkakabbalay. Ta awan ngarud kano ti social distansing a makunkuna. Anak ti kubbo a kabalio! Apay, agsososial distansing dagiti agkakabbalay?

Sa ita, gapu ta medyisikiu (MGCQ) kada dyisikiu (GCQ) ti kaaduanen a lugar, pinalugodandan dayta ang-angkas. Ti rigatna, agassawa la kano ti agbalin! Uray aglib-in laeng basta agnaed iti maymaysa a balay. Masapul nga ipakitada ti aydida (ID) a mangipaneknek nga iti maymaysa a balay ti pagnanaedanda. Ibuntok pay dayta sertipikeyt ti panagkasar a masapul nga ipakitada kadagiti agsita. Adu la amin!

Addan sa talaga iti dapandan ti utekda, agtutungilen ni apong. paikkanda iti baryer (barrier) ta motorsiklo tapno sipar kano iti agsapri a katay. Anak ti kubbo a kabalio, agassawan dagita agkalubbon, masapul pay ti saripdada iti katay!  

Ken dayta baryer, kas nakitak iti selpon ‘tay apokok, makadisgrasia met. Madadael ti panangbalanse iti motor. Aglalo no naangin. Sa kasanon no aggasolinaka? Warwarem pay laeng? Agut-utekdan a paltat dagitoy a lidertayo! Inngilangil manen ni apong. ngem bulonna metten nga intugkel ti sippitna. Idi kuan, agkakamakamen ti urokna.