sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

No awan ti pagbuyaan

ADU ti naldaangan iti panagsardeng ti ABS-CBN. Adu ti nakapungtot. Adu ti nagrasaw.

Wen, ta awan ti nangipagarup a mapasamak ti kasta!

Laksidentayon no ania ti pudno dita. Ta agpapan kadagitoy, adu latta dagiti agruruar a punto wenno ideya. A no makisawsawtayo, ad-adda laeng a kumiro ti situasion. Ad-adda a nasakit ti riknatayo a mangawat iti amin.

Iti panagrikep ti nasao a telebision, pimmigsa dagiti sabali a network. Ken saan a naparalisa ti pannakaidanon kadatayo nga umili dagiti kapatgan nga impormasion iti inaldaw.

Adu dagiti sabali a pagsakduan iti damag.

Ngem ti ditayo ninamnama, ti panagsardeng met ti Sky Direct a maysa a wagas tapno makaalatayo iti signal dagiti channel a kayattayo a buyaen. Pormal a nag-sign OFF daytoy iti agtapos ti Hunio.

Riwriw a subskrayber dagiti nadalapus. Adu kadakuada ti nangtagisayang iti load-da a dida pay napagnumaran. Kangrunaan dagiti kapakpakabitna. A no mano met a ling-et ti nagpuonanna tapno laeng maaddaan iti koneksion.

Ngem ania ngarud, nairaman a “naiddep” atoy ta kukua kano met ti nagrikep a network ti telebision.

Kaasi dagiti pada a nairamraman. Saanda nga impagarup a kukua met la ti higante a network ti nasao a service provider.

Iti panagiddep ti Sky Direct, immuna a nadlawan ti panagngato ti presio dagiti dadduma a kalabanna kas koma iti GSAT ken Cignal.

Naibus pay dagiti stocks iti kaadu ti nagsapul kadagitoy.

Gapu itoy, gudua bulanen a ditayo nakabuya iti ania man a channel iti telebision. Adu a damdamag ti napalusposan. Ken dokumentario a paggugustotayo.

Naimbag laeng ta adda Facebook, You Tube ken kaarngida. Mabalin a pagsakduan ti mapaspasamak dagitoy. Ken buyaen dagiti nalabsan a programa. Isuna laeng ta masapul ti load ket koneksion iti internet.

Ta iti panaglabas ti panawen, saan metten nga uso ti transistorized radio a kas iti us-usaren ni Apong Sabas!

Di kad’ awanen ti kasta a ramit iti pagtaengan. A nupay idi ubbingtayo, daytoy ti nagbalin a kangrunaan a pagalaan iti impormasion.

Ken pagdenggan iti paborito a drama.

Namaris met ti panagubing idi awan pay unay mabuybuya. Idi saan pay nga uso ti telebision. Ti selpon. Ti ragsak idi uray radio laeng ti pagdenggan. Tultuladen pay dagiti mangngeg a nakaladawan laeng iti isip.

Umanay idin a ragsak a pagsasaritaan ti nangngeg a drama. Adda bukod a panangiladawan iti bida, iti kontrabida, kadagiti amin nga agbibiag.

Agkurri ti imahinasion.

Saanen a kas ita. Saanen a radio ti kangrunaan a ramit-paglinglingayan kadagiti pagtaengan. Malaksid iti telebision, kasla uong-mannagadu a nagsulbod dagiti selpon ken kaarngina.

Sawem, mabalin nga addan iti selpon. Pagdenggam, pagbuyaam iti damdamag, drama, pelikula ken pagsakduan kadagiti nagkaadu nga impormasion. Mabalin pay a calculator, pagorasan, pagkitaan iti tiempo, mapa, ken adu pay…

Akuentayo a dagitoy a panagbalbaliw, saantayo a matallikudan. Paset ngaminen daytoy ti inaldaw a panagbiag. Maudi ti asino man a saan a makigiddan a kunada.

Aglalo manen ita ta addatayon iti new normal a klase ti panagbiag.

Ket ti napasamak iti Sky Direct, kas nasaon, naawanankami iti pagbuyaan. Rurod/suron met ti nariknatayo idi. Nasayang laeng ti kailo-load.

Ngem ania pay ngarud ket napasamaken. Agtabbaawtayo man, addaytan ti nayetnag a pangngeddeng. Saanen a naikankano dagiti umili a nadalapus itoy a pasamak.

Ketdi, iti kaawan ti pagbuyaan, adda latta met gayam maagsaw a pagimbagan.

Umuna dita ti medio ibabassit ti bayadan a konsumo ti koriente. Agasem met ngamin ta mainut nga enerhia iti maysa nga aldaw? Ibaga lattan a walo oras ti average a panagusar iti telebision—a mabalin nga ad-adu pay.

Adda met mainut bassit iti makabulan, di kadi?

Tunggal siping ti kuarta, napateg itan a panawen. Isu a dayta mainut iti enerhia iti saan a panagusar iti telebision, dakkelen a tulong iti uneg ti pagtaengan.

Maysa pay a nakitatayo a pagimbagan daytoy kaawan ti mabuya/pagbuyaan, naputed ti pannakayekspos dagiti ubbing iti radiasion (radiation). Pagaammotayo metten a dakkel ti bunga/epekto iti salun-at dagiti ubbing ti pannakayeksposda itoy. Kasta metten kadagiti nadumaduma a gadgets-da.

Dagiti ubbing iti balay, ad-adda nanayonan ti orasda nga agay-ayam kadagiti padada nga ubbing. ‘Tay ay-ayam a namunganayan: kinnamatan, panagay-ayam iti daga, agaramid iti paligpalig manipud kadagiti bulbulong, kdpy.

Babaen itoy, ad-adda a mapatibker ti pannakilangenda kadagiti kapatadanda. Mayadayoda pay kadagiti saan a rumbeng a mabuyada nga eksena iti telebision.

Ket bayat a kitkitaek ida iti panagay-ayamda, sumubsubli met iti lagip daydi panawen ti panagubing. Ania ketdin a nagimnas a lagipen!

Iti kaawan pay pagbuyaan ken mabuya, nasapa payen a matmaturog dagiti ubbing. Saandan a makigiddan a makibuybuya agingga inton maiddep iti agalas dies ti rabii. Ta uray kasano ti pananganawa kadakuada no maminsan, ipakpakitubegda ti maturog.

Ti panawen a panagbuyak koma kadagiti damag ken dokumentario, nailatangkon payen a para kadagiti ubbing. Sarsaritaak ida. Is-istoriaak. No mairidepdan, alaek metten a panawen nga agikur-it kadagiti daniw, sarita, para kolum ken salaysay.

No dadduma met, agbasa kadagiti libro a nabayagen a diak naar-aramid gapu kadagiti pakakumikoman iti inaldaw, aglalo iti pagadalan.

Iti udina, saan met laengen basta naipempen lattan dagiti libro iti yanda!

Nakerrasan pay ti pannaka-stress iti kaawan ti mabuya. Kasla timmalna pay ti panunot a limmaksidtayo iti lubong dagiti damdamag iti pagilian. Ta numan pay adda social media, liniklikantayo ti naglukat kadagiti aglabas a damag.

Ta pagaammotayo a kasla kinatabbed aminen ti magmagna iti pagilian. Nasurattayo ditoyen kadagiti naglabas nga isyu. Iti inaldaw, adda la nga adda masagang a kinamulimol, kinatabbed ti utek dagiti lidertayo kadagiti ar-aramidenda.

Nga uray kanunumuan nga umili, maawatanna a loklokuen dagita nga agtuturay!

Iti kinaawan ti mabuya, nagbalin a ti panangtaripato kadagiti mula ti nagibaw-ingantayo. Ket nasurattayon no ania dagiti pagsayaatan nga itden ti panagmulamula.

Naaddaantayo pay iti panawen a nangtingiting kadagiti mapaspasamak iti aglawlaw. Panawen a kinitatayo met ti bagbagitayo. Nga inutobtayo dagiti umisu nga aramiden. Ken no ania dagiti banag a mabalin a maitulong iti pagilian.

Iti kinaawan ti mabuya/pagbuyaan, saan latta a negatibo amin a bungana. Kayatko a sawen, no baliwantayo a sirigen ti maysa a pasamak, dita a maammuantayo nga adda latta pagimbagan a maagsaw.

Uray pay negatibo dagitoy a pasamak!

Adda laeng kadatayo a nakapasamakanna.

Isu a no panagkitatayo ket bangking wenno bangkirig ti taray ti pagilian ita, ay, mapagpanunotnatayo no ania dagiti mabalin nga aramiden ita ken iti masakbayan. Makapanunottayo no kasano a makatulongtayo.

Saan a ‘tay buybuyaem lattan daytoy a madaleb. Saan a ‘tay sumurottayo lattan iti agus dagiti killo a mapaspasamak. Saan a ‘tay agimbubulsektayo lattan ket dayawen pay ti agdama a gobierno nupay agdadata dagiti maikaniwas a maar-aramid. ●