No umadanin ti paskua, umadu dagiti agpalpalama (Maudi a Paset)

Adu dagiti kaso dagiti nataengan a binaybay-an dagiti annak, kakabagian ken kakabsatda. Kasta met dagiti ubbing a nagbaliodong wenno nagbayanggudaw a saan metten a sapulen dagiti nagannak a di  makapanunot iti duma ti unnat ken kukot.

 

F. Maamak iti kompetision. Daytoy daydiay natulongan ken naikkanen iti panawen ken tiansa nga agbalbaliw iti biagna ngem saanna a magaw-at ken maawatan no ania ti kaipapanan dayta a gundaway a naidiaya kenkuana.     

Daytoy ti arungaing ti DSWD ken dadduma pay nga ima ken takiag ti saranay ta kalpasan a naited ti gundaway iti maysa nga indibidual tapno baliwanna ti taray ti biagna, nagsubli latta nga agpalimos kadagiti kalkalsada.

Ta ania aya ti kangrunaan a rason dagitoy? Itudtudo dagiti agsuksukisok maipapan iti taray ti gimong ti kinaadda iti nangisit nga ulep iti lulonan dagitoy. Iti ababa a pannao, maamakda a makikompetision iti gimong. Maamakda a makidangadang iti biag ket kuntentoda lattan iti kasasaadda a kas agpalpalimos. Ti rason: awan ti ammoda a trabaho no di laeng agpalimos. Nupay maited kadakuada amin a pribilihio ngem rasonda a maamakda a makikompetision.

 

G. Naiduma a panirigan iti biag. Daydiay saanen a mabalbaliwan pay ti paniriganna wenno pammatina iti biag, lalo no nataenganen. Posible met a bunga pay laeng daytoy ti mental a kasasaad wenno psychological disorder a sinagabana.

Iti Siudad ti Baguio, adda daydi baket nga agpalpalama  a kanayon a sentro ti angaw kadagiti padak a naangaw. (Wen, sutilek met no kua ta  dina kayat nga awaten ti binting no di lima a pisos.) Kanayon iti kalkalsada nga agpalimos. Segun kadagiti kakabsat ken annakna, saanda a maisuro daytoy a baket. Agunget  kano kadakuada no paritanda nga agpalimos. Ngem, nabaknang daytoy a baket, adu ti dagana iti siudad. Adu nga apartment ti paupaan ti pamiliana. Idi natay, one whole page ti obituaryna. Naiduma laeng ti paniriganna iti biag, ket saan a mabinor dagiti annak, kakabsat ken kakabagianna.

 Adda met agpalimos a nainut ken addaan pay laeng iti namnamana a mapanawanna dayta a lubongna. Ni Mang Gorio wenno Gregory, kas awagko kenkuana. Taga-Iba, Zambales ti lakay. Dua ti muletana. Agpalimos ti aramidna nga agmalmalem. Kasla kiring no magna. Ngem, ammona nga idulin iti bangko ti napalimosanna. Saan a bumababa iti walo gasut a sensilio ken papel ti ipabilangna no agibangko. Pasaray mamitlo iti makabulan.

Agtrabahoak idi (1984-1986) iti Bangko Filipino iti puseg ti Session road. Siak ti para bilang iti ibangkona! Siak pay ti nangaramid ken nagsurat iti information sheet maipapan kenkuana.

Agpuesto ni Mang Gregory iti sanguanan ti banko. Naisem ken ammona ti makisao,  pagunianna amin nga am-ammona wenno mailasinna a nangteden kenkuana iti tulong. No panawen ti paskua, adu ti agited kenkuana. Amin a kuarta  ket ibangkona. Ammona met ti agyaman kadagiti nangted kenkuana isu nga adu ti agited kenkuana a tulong.

Anian a sangitna idi nagserra ti bangko. Ketdi, saan a nagliway ti bangko (dagiti empleado). Isu ti kaunaan a nakaawat manipud iti Philippine Deposit Insurance Corporation idi nagbayad ti insurance dagiti naideposito a kuarta. Naisubli amin a kuartana. Kalpasanna, napakadan nga agawiden sadiay Zambales. Agtalon la  kanon ken agtaraken iti dingo ta adda metten bassit a pagpuonanna. Daydin ti naudi a pannakakitak kenkuana.         

 Saan nga agpapada iti panirigan amin nga agpalimos. Adda dagiti agnunog ken kumpet iti patadem ngem gammatanda ti gundaway no dumteng ti panawen a makalung-awda.

 

DAGITI NAGDUDUMA NGA OPINION TI PUBLIKO.

 

Dakkel nga isyo  saan laeng iti lokal a gobierno, ti pagilian no di pay iti sangalubongan no maibilang a krimen wenno maikaniwas iti linteg ti panagpalimos..     

Adu dagiti pagilian, siudad ken ili ti naddaan iti linteg a pannakaiparit ti agpalimos, no di man maiparit ti agited iti limos.

Magudua ngamin ti kapanunotan ken panirigan itoy a banag. Kadagiti mangiparit, ibatayda ti rasonda iti kaadda dagiti organisado a grupo nga adda iti likud dagiti agpalpalama, idinto nga addaan met ti gobierno kadagiti addang a mangsolbar itoy a parikut ti gimong babaen ti panangidiayana kadagiti tulong pinansial, teknikal ken moral iti panagbalbaliw dagitoy nga agpalpalimos.

 Iti sabali a punto, adda met agkuna a karbengan dagitoy nga adda iti tukot ti gimong nga agbiag; ken karbengan ti asinoman nga indibidual a tulongan ti padana a tao nga agkasapulan, ta akem ti maysa a tao ti panagbalinna a mismo a tao.  Ammona a paset ti gimong. Ammona a taliawen ti padana a tao.

Isu a discretional wenno keddeng la dayta ti maysa nga indibidual no tulonganna wenno saan ti agpalimos,  adda man linteg wenno awan.

 Umadani manen ti paskua (maysa la nga aldawen, Baro a Tawenen. -Ed.).  Umadu manen ti agpalimos. Saan a masinuo no sadino a lugar ti naggapuanda. Saan a masinuo ti kinaasinoda.

Ngem maymaysa laeng ti iladawan ti panagpalimos. Ti kinaadda ti maiduldulin wenno indulin nga anniniwan iti likudan ti narang-ay a gimong. Adda dagiti ladawan a nabay-bay-an, wenno tinaliaw man, saan a nagballigi ti panna-kabalbaliw dayta a paset ti rupa ti gimong.

Tapno maikkat wenno mapunas, no di man maksayan ti bilang dagiti agpalpalama, nasken a solbaren nga umuna dagiti naidatag a rason no apay nga adda agpalimos. Ngem  sipud pay idi punganay daytoy a parikut. Daytoy pay laeng a sakit ti gimong ti saan a masolsolbar. No dadduma, nagbalin payen a political issue wenno political strategy ti kinakurapay imbes a solbaren.

No nakurapay ti pagilian, adu la ketdi dagiti agpalpalama kadagiti matatao a lugar a kas iti siudad ken dadduma pay a dadakkel  nga  ili ken aduan dagiti tattao.#