Nonet

Napaliiwko a ti kadarasan a maipablaak a daniw ket dagiti narukod ti linia babaen ti silaba wenno syllables. Kadarasan a maipablaak, kunak, lalo no saan unay nga agresibo ti editor ti publikasion nga inka pangisubmitaran a mangtung-ed kadagiti daniw a free verse. Kinapudnona, di pulos taliawen dagiti editor dagiti babasaen a Tagalog dagiti free verse, lalona unay idi dekada 90’s agpababa.

Iti Tagalog poetry, ipaganetgetda ngamin ti panagaramid kadagiti daniw nga addaan iti porma, rima, retorika, imahe ken dadduma pay. Isaksaknapda iti intero a pagilian daytoy a panagadal ken pannakapabileg dagiti panggep iti panagdur-as ti daniw. Nagadu a porma a di pay naadakan.

Kabayatan ti panangigaed ti Tagalog ti panangpadur-as kadagiti addaan porma, rima, retorika, imahe ken dadduma pay, nagnunog met ti Ilocano lit iti free verse. Manmano dagiti daniw nga addaan iti rukod, ket kaadduanna pay iti laeng sonnet iti nagduduma a variations ken kabukbukodan a pinutar a variation itoy a porma ti daniw.

Iti eskuelaan, maisuro dagiti dandaniw nga addaan iti nadumaduma a porma, retorika, rima ken imahe. Naglabasantayo amin dagitoy iti man sekundaria ken iti kolehio. Ket pudno la unay nga adda imnas ken imas a gubuayen dagitoy a dandaniw.

Kadagiti umaaramid kadagiti narukod a daniw, mapaliiw a masansan a baliktadenda ti orihinal tapno mapasamak ti kabukbukodan a variation. Wenno mangaramidda met iti umarngi a rukod.

(Maibilangak itoy, lalo kadagiti dandaniwko iti Tagalog iti nadumaduma a babasaen.  Adu dagiti daniwko iti Tagalog a variation manipud iti orihinal a porma.)

Mangiparangak iti ehemplo ti narukod a daniw (dagiti linia ken silaba) ken no kasano ti agaramid iti variation. Usarentayo ti Nonet a porma ti daniw. Kalakaan daytoy ta ababa laeng, saan nga atiddog ken awanan dagiti maulit-ulit a linia (repetons).

Ta ania ngamin aya ti Nonet? Siam a linia. Nangrugi iti siam a silaba. Kastoy man….

A nonet has nine lines. The first line has nine syllables, the second line eight syllables, the third line seven syllables, etc… until line nine that finishes with one syllable. It can be on any subject and rhyming is optional.

 

line 1 – 9 syllables

line 2 – 8 syllables

line 3 – 7 syllables

line 4 – 6 syllables

line 5 – 5 syllables

line 6 – 4 syllables

line 7 – 3 syllables

line 8 – 2 syllables

line 9 – 1 syllable

 

Dayta ti orihinal a Nonet. Mangaramidtayo iti simple ken nalawag a maawatan iti Iluko. Total, optional met no usaren wenno saan ti rima (rhyme). Saantayo nga usaren ti rima ken/wenno half-rhyme, ken dadduma pay.

 

Wen, aya, lumneken ti init?

Agngudon panagdaliasat.

Taliawek ‘giti tugot,

Nanamek, miraek

Natnag a bulong

Iti dalan;

Ladawan

Kalman;

Wen…

 

No mangaramid iti variation, baliktadem, ket yunam ‘diay maymaysa a syllable, dua, tallo.. and so on. Nakaaramidkan iti napakasimple a variation ti narukod a porma manipud iti orihinal a nonet.

No pasikenen pay ti daniw, ituonen ti imatang iti linaonna: rima, mensahe, retorika ken etcetera a mangpaamnut ti daniw.#