Korapsion iti pork barrel

Kolum: Nota Bene

Ni Errol L. Abrew

(Maikadua a paset)

 

Uray dagiti senador adda metten pork barrelda numan pay awan met ti makuna a distritoda a partikular ken direkta a pangikabilanda dagiti pork barrelda ta nabotosanda met kas agserbi iti intero a pagilian. Ket iti P200 million kada tawen, dandani kapamitlonan daytoy ti aw-awaten dagiti diputado a P70 million.  Ket no innem a tawen ti panagtakem ti maysa a senador, no ikomperar ti tallo a tawen ti maysa a cogressman, mapanen nga aganay a P1.2 billion (sangaribu ket dua gasut a million a pisos) ti pork barrelna.

Manmano laeng dagiti senador a kas kada Sen. Ping Lacson ken Sen. Joker Arroyo a dida inusar dagiti pork barrelda.  Nga isu daytoy met ti maysa a nagaapaanda idi a ti presidente idiay Senado ket ni Senate President Juan Ponce Enrile.

Ket iti agdama a palpalutpoten ti NBI a P10 billion a pork scam, lima a senador a pakairaman dagiti senador a Ramon Revilla, Jinggoy Estrada, Juan Ponce Enrile, Ferdinand Marcos Jr., ken Gringo Honasan ken 23 a congressmen a pakairamaann dagiti diputado a kas kada Conrado Estrella III (P20 million); Robert Raymond Estrella (P31.5 million) iti Abono party list agpada a taga-Pangasinan ken La Union Rep. Victor C. Ortega (P10 million).

Kasapulan kadi wenno saan?

Iti kaudian a damag, impila ni Senator Miriam Defensor Santiago a maisardeng koman ti pork barrel allocations iti tawen 2016.  Ngem ammo met ti senadora a di kas karina a maipasardeng lattan ti pannakaitedna.  Isu a ti kasayaatan ket daydiay singasingna nga in-inut a pannakaisardeng tapno makasagana dagiti agilinlinteg iti adjustmentsda.

Kas pangarigan kunana iti 2014 ket maguduan ti aw-awaten ti congressman manipud P70 million nga agbalin a P35 million.  Ket ti 200 million met dagiti senador ket agbalinton a P100 million agingga nga iti 2016 ket pulos nga awanen.

Ta no alaen iti usto, saan met a talaga a kasapulan ti kaadda iti pork barrel kadagiti agilinlinteg ket.  Ta no alaen iti usto, awan met karbengan dagiti agilinlinteg a mangimplementar kadagiti proyekto iti gobierno.  Ta dayta ket isu ti trabaho ti ehekutibo a sanga ti gobierno, babaen iti maysa nga awan kamkampianna ken propesional a burokrasia kas iti ar-aramidenda idiay Estados Unidos kadagitoyen a panawen.

Ti la mapalugodan nga aramiden dagiti agilinlinteg ket isu ti panangkitada wenno panangitudoda kadagiti proyekto ngem awan karbenganda a mangimplementar.  Ta ti pudno a trabahoda ket agpanday iti linteg, saan ket a mangipatungpal kadagiti proyekto.

Adu ti pamuspusan no kasano a yimplementar dagiti proyekto: babaen iti Development Budget Coordinating Committee, the Legislative-Executive Development Advisory Council, ket iti aglima a hulan a kaatiddogna  a budget hearings ti Kongreso manipud Agosto agingga Disiembre.

Pakatestingan ti kaadda iti pudno a political will

No ti presidente ket pudno ken serioso met laeng a mangipatungpal iti dayta kunkunana a Tuwid Na Daan, Nalinteg a Dalan, adda no kasano a tratarenna daytoy pork barrel ti pakakitaan.  No ipasardengna, pudno nga adda political will wenno tangken-sagatna a presidente.  Ngem no atras-abante, makuna nga awan ti political willna.  Simple ngem narigat nga aramiden.

Ti panagpasuksok ket maysa a krimen ket maysa a klase iti korupsion a dagiti naglabas a presidente, pati metten ni P-Noy ket ingkarida a pasardengen ken dusaen.  A ngem ayan ti imasna, ta tinawen no iparang ti presidente ti budget proposalna idiay Kongreso para iti appropriations ket makaaramid isuna iti bribery, wenno panagpasuksok.  Dayta babaen iti pannakairaman a pannakaiserrek dagiti congressional pork barrel nga addaan iti inosente a nagnagan kas Priority Development Assistance Fund (PDAF) ken Countryside Development Fund (CDF).

Saan a palubosan ti linteg ti Kongreso a mangnayon iti appropriations nga awan met a nailista idiay original a budget proposal iti executive department.  Isu a no awan ti allocation idiay budget proposal para iti pork barrel funds, awan ti pork barrel, ergo, awan met ngarud ti matakaw dagiti congressmen a kuarta dagiti umili, pues, awan ket korupsion a maaramid?  Nalaka a sawen ngem narigat nga ipatungpal, di kadi?

Ngem apay nga amin a presidente ket iramanda latta idiay budget proposalsda dagiti pork barrel?  Gapu ta isu daytoy ti pamuspusan tapno pasuksokanda dagiti agilinlinteg tapno tungpalenda no ania man dagiti kayat ti presidente.  Kas pangarigan, butosanda ti paborito a bill ti Palasio, mabutosan ti pili ti Palasio a Senate President wenno kas iti napalabas, tapno magatang ti butos ti maysa a senador para iti impeachment ti Supreme Court justice ken umarngi pay nga isyu.  No makitinnulongka a ket umay daydiay pork barrelmo.  No komuntraka a ket awan a pulos, bassit wenno maitantan daydiay allocationsmo.  Kastoy met laeng a tirada no daydiay bill wenno linteg ket dida kayat a mabotosan tapno agbalin a linteg kas koma iti RH Law ken Freedom of Information bill nga agingga ita ket di met la mapagsasaritaanen.  Pork barrel iti itapalda tapno di magna wenno maturog ti nasao a bill. Kasta ti kagarapal dagiti politikotayo.

(Adda tuloyna)