Operation Pulotan

Sarita ni Jobert M. Pacnis

(Umuna a paset)

 

ATANUD, ‘yanmon? Pardasam, a!”

Naarakattot ni Sabas kadayta a nangngegna a boses ni atanudna a Ferdie manipud iti paraanganda. Kasla malaglagawan daytoy nga umaw-awag.

“Mabiit laeng, ‘tanud!” impukkawna. Tsinek-apna pay naminsan ti linaon ti karatayna a bag. Adda ti supot a kasapulanda la unay.  Sakbay a rimmuar iti kuartona, sinirigna pay naminsan ti ala-Alden Richard, kas kuna ‘tay sutil a bakla a pagpapapukisanna idiay ili, a pammagina iti pettak a sarming ti kabinetna.   Napaisem. Uray nanumo laeng ti biagna a naitao, adda met daytoy a sagut ti Namarsua kenkuana a rumbeng nga ipagpannakkelna.

Wen, a. Mano ngaminen, aya, ti nanobiana a kartada otso, kas sangkakuna dagiti mannukmon iti kantina ni Manang Anjang, a nagkatkatayan dagiti kalugaranna a babbaro—pati naestaduan. Ken ni Teody a nangatiw kenkuana idi iti Maikasangapulo a Puesto idi agturposda iti elementaria?  Saanna a malipatan daydi a pagteng iti biagna. No di gapu kadayta a Teody, naribonan koma met. Napaneknekanna koma ken ni Lakay Indung nga amana nga adda inalatna. No apay ngamin a makedngan ti kaadu ti maribonan idi.

“Ti  bayagmon nga agrubuat!” impasabat kenkuana ti atanudna a mayat ti pasagawisiwna idi makadap-aw iti paraangan. Kunam no nangabak iti hueteng.

Ngem ammo ni Sabas, saan pay a rimmuar ti 02–29 a taraken a numero ni atanudna a nakabase iti kasangayna. Mamati la unay daytoy, kas kadagiti dadduma a tayador, a suerte iti tao ti bulan ken aldaw ti pannakayanakna. Isu nga adu ti “mangal-alaga” iti nakayanakanda. Malas kano la’ng ti tao a di rummuar ti pannakayanakna iti unos ti makatawen.

“Ania ketdin, aya, ‘tanud,” kinuna ni Sabas a nanggabbay iti atanudna. “Siempre, siniguradok pay, a, nga awan ti malipatak kadagiti bitbitek.”

“Inta ngaruden,” indagdag ni atanudna. Inyuna daytoyen ti nangunor iti agpalaud a lipit a sango ti balayda.

Malabsanda ti balay da Teody iti damo a pagpikoran. Madama nga agbambanban para la ketdi iti pagreppetna kadagiti bunga dagiti utongna. Baro pay a kas ken ni Sabas. Ni Ferdie, a treinte otsonan, in-inauna iti lima a tawen, ti naigaluten kalpasan nga awan gasatna a naapput iti naminsan a panagalikutegna manen iti ipangpangasna a nobiana nga iti panagkunana, pagay–ayamanna laeng ta adayo a makatiritir iti tengnged no iparada iti kalsada. Ngem ania pay ngarud ket nalpas a naipasuli ni Mang Itong nga ama ni Imiang. Iggem idi daytoy ti tabasna a naggapu iti talon. Kapilitan nga inkasarna daytoy.

Kalpasan laeng ti  pito a bulan, impasngayen ni Imiang ti bungada nga agassawa nga isu met ti inanakna. Isu nga agatanuddan a dati nga agkaklase kadagiti panagiinniliw iti lamisaan ni Manang Anjang tunggal malem. Saan a nairaman ni Teody kadagiti nanganak ta isu met daydi ipapanna iti Ilokos ta adda kan’ nasisita nga aramidenna sadiay.

“Ania ketdin a gagetmo, klasmeyt!” impukkawna idi mabatoganda ni Teody. “Isardengmo pay dayta ta sumurotka kadakami.”

Insardeng ni Teody ti ar-aramidenna. “Papananyo, ‘ya, nga agatanud?” inamad daytoy.

“Siempre, mapanmi sarungkaran dagiti napanen nga ipatpateg iti biag, klasmeyt!” insungbatna. “Narigat no kunaenda a nalipatanen ida.”

“Yun-unayon ta sumarunoakto, klasmeyt. Apaghustonto a maluto ni tatang dagiti maisagut.”

Ngem ammo ni Sabas, liklikan ni Teody a kadua ida. Saan a kayat daytoy ti mairaman iti tinawen nga aramidda tunggal dumteng ti kastoy a Piesta Dagiti Natay. Saan ngaminen a palimed iti barangayda nga Ammupay ti siribda no kastoy a tiempo. Mapanen a sangapulo a tawen nga ar-aramidenda daytoy.

“Dikay’ mabuteng?” damagen no kua dagiti kaklaseda iti lamisaan ni Manang Anjang.

“Pagbutnganmi koma, kakadua?” ipangasna no kua. “Dagiti sibibiag ti rumbeng a kabuteng. Kas koma kadagita lodde’ a politiko! No sinurngiat wenno biniangam ida kadagiti maikaniwas nga aramidda, agkararagkan ta amangan no madamdama, tangtangademon ti barsanga!”

Nagpakanawanda. Agpakannigiddanto no magtengda ti nagkurusan iti pantok ti baybay a mangitunda kadakuada iti kamposanto. Kaykayatda ti magna, uray ta awan pay dua a kilometro ti kaadayona, ta awan sawsawirda a lugan nga ikalukag. Baka agpukaw laeng daytoy iti pangiparkinganda no awan ti mangbantay. Addadan kasta a kaso kadagiti kallabes.

“Nabagaam met laengen dagiti kaklaseta, ‘tanud?” inamadna ken ni Ferdie.

“’Wan danag,” impasigurado ti atanudna. “No awan ti madanonta a pagpabulon, dita pulos paramanan ida!”

Pagbilibanna la unay ti atanudna. Nalaing a mangar-artiok kadagiti kaklaseda tapno naragsak latta ti sessionda iti tunggal malem. Saan laeng nga ordinario a nipalayt ti maramananda no kua. Dagitay taginginaenda nga agatanud a mayar-arit iti telebision. Basta ti saritaan, kukuada nga agatanud ti pulotan, dagiti met kaduada ti mainom. Ta saanda met nga ipabur-i no adda maoperasionda a makaasseng. Sanguendanto a dua inton adda espesial a pulotanda.

Ketdi, saanda a magastoan nga agatanud iti ipasangoda nga agkakaimas a pulotan. Waisda a mangipamuspusan.

Makael-ellek ti uneg ni Sabas a nakalagip ita iti impakatda idi nga estratehia. Gapu ta managbasa iti magasin ken pagiwarnak, nakasagud iti nagnam-ayanda nga agatanud.

Kinuna ti nabasana, naim-imas kano ti itlog ken karne dagiti free-range wenno walay a taraken a manok. Impadamagna daytoy kadagiti kaarrubana a nairuamen nga agtaraken iti manok iti uneg ti kamarin wenno kataw. Ken isu la ti sangkasaona tunggal adda makapulapolna iti barangayda aglalo kadagiti agindeg iti asideg ti baybay.

Napamatina a dagus dagiti kabarangayanna ta sangkaitugotna ti linapgisna a babasaen. Manipud idin, immadu manen dagiti ibbet a manok iti aglawlaw. Dagitoy ti inoperasionda nga agatanud aglalo no kasta nga agkikitada nga agkakaklase iti lamisaan ni Manang Anjang.

Tapno di nakadidillaw ti panagpukaw dagiti manok, saan nga agpapada a disso ti pagoperasionanda. Awan ti agatap kadakuada nga agatanud ta adda bukodda a taraken. Makael-ellekda pay no dadduma no makasarsaritada dagiti mapukawan. Atapenda nga aramid dagiti dadduma nga artek nga am-ammo iti barangay a talaga a baribar ti panagut-utekna ken awan a pulos ti naimbag nga inaramidda.

“Pagbiagan ti sikap, ‘tanud,” sangkakunada no kasta nga agkuykuyogda.

Isu nga agingga ita, awan pay ti nakaduktal kadayta a siribda.

(Maituloyto)