OPINION: Konbersion dagiti 16 munisipalidad a siudad, sinalungasingna ti Konstitusion: Korte Suprema (Maudi a paset)

Ditoy a nagkuti dagiti pannakabagi dagiti maseknan a 24 a munisipalidad a saan a naaktuaran  nga agbalin a linteg iti maika-11 a Kongreso. Induronda bayat ti 12th Congress ti maysa a resolusion a mailaksid dagiti nasao a munisipalidad iti requirement a P100 milion income.

Nagipila dagitoy nga esponsor dagiti 16 a munisipalidad (saan a nagipila dagiti 8 a munisipalidad) iti indibidual a gakat ti cityhood a nakaipalaonan iti pannakailaksidda amin iti P100 million income requirement kas intuding ti R.A. 9009.

Inaprobaran ti Kongreso ti cityhood bills ket nagsasaruno dagitoy a naglapse a linteg manipud idi Marso agingga iti Hulio 2007.

Ngem iti petision ti LCP, kinunana a napagbalin dagiti 16 a munisipalidad a siudad uray no saanda a maabut ti minimum income requirements para iti cityhood, ti land area ken ti populasion.

Iti biang ti LCP, saanda a lapdan dagiti munisipalidad nga agbalin a siudad, ngem gapu iti kapaliiwan nga umad-adu dagiti agngayangay a munisipalidad nga agbalin a siudad idinto a dida pay sisasagana agsipud ta agkamtudda iti requirement iti income, land area ken populasion tapno laeng dakdakkel nga amang ti awatenda a internal revenue allotment, kapilitan a nangipilada iti petisionda iti Korte Suprema a nangkuestion iti panagbalinda a siudad.

Banag a sinarurongan ti Korte Suprema ket kinunana a rumbeng a masurot ti probision ti Local Government Code a saan ketdi ti aniaman a linteg a pakairamanan ti cityhood laws nga impasa dagiti agilinlinteg iti Kongreso tapno mailasa kadagiti requirements dagiti agngayangay a munisipalidad para siudad.

“Nalawag ti Konstitusion. Masapul a suroten ti criteria iti pannakabuangay dagiti local government units kas nailanad iti Local Government Code a saan ket nga iti sabali a linteg. Maymaysa ti Local Government Code. Ituytuyang ti Konstitusion iti Kongreso nga igarantiana amin dagiti criteria a kasapulan iti pannakabuangay ti maysa a siudad, karaman iti konbersion ti maysa a munisipalidad a kas maysa a siudad. Saan a mabalin nga isurat ti Kongreso dayta a kriteria iti sabali a linteg, kas ti linteg ti cityhood,” panangilawlawag pay ti Korte Suprema.

Dakkel a disnog daytoy a pangngeddeng ti Korte Suprema kadagiti 16 a munisipalidad a nagbalin a siudad babaen ti pannakailasada iti P100 million income requirement. Ita, dakkel a problema ti sangsanguenda, kangrunaan dagiti proyekto a nailatanganen iti pondo ken iti panueldo dagiti empleadoda.

Iti sabali a bangir, leksion daytoy kadagiti agilinlinteg a di agpangadua a mangiwayat kadagiti wagas tapno laeng maitag-ayda ti ilida nga agbalin a siudad uray no saan dagitoy a sisasagana ken saanda a maabot dagiti requirement kas itudtuding ti linteg.#