Organiko a ganagan manipud iti alinta

Adu ti benepisio iti panagaramat ti ganagan manipud iti vermicompost. Maaw-awagan iti vermicompost ti organiko a ganagan a napataud manipud iti takki wenno rugit ti nataraken nga alinta.

Makatulong la ngaruden kadagiti mannalon, makatulong pay iti nadalus nga aglawlaw.

Pakairamanan kadagiti benepisio dagiti sumaganad. Agbalin a nadalus iti uneg wenno ruar ti balay ken ti aglawlaw. Ngamin, imbes a maibasura, maipakan laengen kadagiti alinta dagiti maurnong a rugit, ukis ken tedda kas koma dagiti prutas, nateng wenno uray dagiti karne iti uneg iti kusina. Mairaman pay ditan dagiti ruot a nagtubo iti aglawlaw, wenno dagiti bulong ti kaykayo. Uray ania, puera plastic, foil, botelia ken landok ti mabalin nga ipakan iti alinta.

Maikadua, nabalbaludbod ken nasalsalun-at dagiti mula, kas dagiti pagay, nateng wenno masetas a maganagan iti vermicasts. Ngamin, addaan iti ramen ti ganagan a mangkondision iti daga ken addaan iti nasayaat a pH balance. Malaksid iti dayta, no ikumpara iti kadawyan a daga, ad-adu ti pasetna a nitrohino, phosphorous ken potassium. Agbalin ngarud a nasalun-at dagiti umili no dagiti naimula a nataraken manipud iti organiko a ganagan ti ipaunegda.

Maikatlo, dakkel nga inot kadagiti mannalon. Saandan a masapul a gumatang iti ad-adu a komersial a ganagan ta isuda mismon ti mangaramid iti bukodda a ganagan manipud iti daytoy nga alinta. Bumassit ti magastosda iti panagtalonda. Siempre, no basbassit ti gastos, ad-adu met la ti ganansia. Sapay, dimmakkel ti maapit, mangigisen ni mannalon a mangkuenta iti napastrekna.

Maikapat, no mapaadu dagiti alinta, umadu ti produksion ti ganagan. Mabalinto pay nga ilako ti vermicasts ken uray pay ti alinta mismo ta napartakda nga agadu.

Dagitoy a benepisio ti sagsagrapenen dagiti agindeg iti Barangay Palacapac, Candon City, Ilocos Sur nangruna iti biang ni Barangay Kapitan David Wagayen nga adda plantasionna iti dragon fruit.

Addaanda ngamin iti Gulayan ng Barangay iti barangayda. Agarup duapulo ket pito a vegetable garden ti mulmulaanda iti nadumaduma a klase ti nateng kas koma tarong, kamatis, petsay, mustasa ken dadduma pay. Malaksid kadagitoy a garden, nagmulada pay iti timba, jug, paso ken dadduma pay. Ammoyo kadi ti inaramatda, ti ganagan manipud iti takki ti alinta.

Gapu itoy a proyektoda, napadpadayawan ti barangayda iti Best in Organic Farming Program Implementation ti 2010 ken Greenest Barangay ti 2009 iti SIGLAT awards ti probinsia ti Ilocos Sur. Kasta met laeng nga adu a pammadayaw ti inyalatda iti Dur-as Awards iti siudad ti Candon.

Kabayatanna. nabalbaludbod ken nabunbun-as dagiti mula a dragon fruit ni Barangay Kapitan Wagayen  iti farmna. Nalaka a nagramut dagiti kaimulmula a dragon fruit ken naparpartak ti panagdakkelda

Pagsayaatanna, no masurotan ti umno a wagas ti panagtaraken kadagitoy nga alinta, nalaka a mapaadu ken nadarasda nga agtakki iti ganagan.

Dua a wagas a mabalin a pagkuartaan ditoy; umuna, dagiti ganagan a maurnong. Maikadua, dagiti alinta a nayanak bayat ti pannakatartaraken kadakuada.

Kinuna ni Delia Calixto, maysa nga agriculturist iti Agricultural Land Management and Evaluation iti nasional nga ahensia ti panagtalon, P250 ti presio ti 50 a kilos wenno maysa a sako a ganagan. Agpresio ti tunggal kilo iti P7.00. Kabayatanna, mabalin met a mailako ti alinta iti P500-P800 tunggal kilo.

Kinuna pay ni Calixto a kaibatogan ti lima a sako ti vermicompost organic fer-tilizer ti maysa a sako ti 14-14-14. Madlawan pay a bayat a bumaybayag, sumaysayaat met ti nakayaplikaranna a daga.

Ngem kadagitoy a gundaway, nupay adda dagiti agturturong iti balay da Brgy. Kapitan Wagayen a gumatang ti ganagan ken alinta, ngem saan pay laeng nga aglaklako. Iti laengen ngamin barangayda, agkurang pay nga aramatenda dagiti ganagan para kadagiti mulada. Kayat ni Brgy. Kapitan Wagayen a maikkan pay nga umuna uray sagtunggal kilo nga alinta dagiti kalugaranna tapno mapaaduda. No adunton ti produksionda, isun ti panaglakoda.

Maiduma kadagiti dadduma, daytoy nga alinta a maaw-awagan iti African night crawler. Ken saan a kas kadagiti kadawyan nga alinta a napigket ti takkida, babassit a pellets ti rugitda dagitoy. Saan pay a nabangsit ti takkida isu nga awan problema nga adda agreklamo a kaarruba.

Ti proyekto ket nayussuat babaen ti tulong ti Bureau of Soil and Water Management (BSWM) ken iti pannakitinnulong ti ahensia ti agrikultura ti siudad ken probinsial.

Inikkanda ni Kapitan Wagayen iti 15 a kilos ti nasao nga alinta agraman ti shredding machine. Ngem kas counterpart, masapul a mangbangon ni kapitan iti pasdek nga iti unegna, maaramid dagiti makunkuna a vermibeds.

Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, nalpas ti pasdek ken naaramid ti pito a vermibeds nga aglawa ti maysa iti 3 a metro (1 x 3 meter) ti tunggal maysa. Di nagbayag, naipan iti barangayda dagiti alinta a taraknenda a paaduen.

Kalpasan laeng ti sumagmamano a bulan, nag-multiply ti bilang dagiti tarakenda nga alinta.

(Adda tuloyna)