: Padpadas a di rumbeng koma a kapadasan… | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Padpadas a di rumbeng koma a kapadasan…

OKTUBRE 31 (Huwebes) idi mariing a madi ti riknana. Gapu ta iti dayta laeng a mariknana ti kasta, dagus nga inobserbarna ti bagina. Agkapsut ken ling-eten metten dagiti dapanna. Nagpaala a dagus iti apaganem-em a danum ken bunga ti kalamansi iti dayaen ti pagtaenganda. Ngem naibus gayamen. Isu a napanunotna a ti lattan bunga ti American lemon nga immulana iti dadael a baldi.

Pinespesanna iti lemon ti apaganem-em a danum sa dagus nga ininomna. Kalpasanna, imbilinna nga ipanda iti ospital. Nagpaayab iti barona iti traysikel ket daytoy ti naglugananda nga agassawa.

Iti ospital, pinagsaludsodan ti naka-duty a nurse iti pagawatan dagiti emerhensia a kaso. Innala daytoy ti blood pressure-na. Nangato: 160/100. Naklaat. Iti dayta laeng a kanito a kasta ti BP-na. Normal a kanayon basta no agpakita iti presion. A bunga siguro ti kinalaingna nga agsida iti nateng a bukodna a mula.

Naikkan a dagus iti agas a naipan iti sirok ti dilana. Kabayatanna, naalaan ti impormasion a nakaidda pay laeng iti katre. Naibagana nga adda uyekna nga insurat met ti nasao a nurse.

Normalen ti BP-na idi kitaen ti naka-duty a doktor. Nagdamdamag daytoy kenkuana. Naalaan pay iti heart rate. Normal.

Naipan a dagus (a hypertension ti kuna ti doktor a sakitna) iti male surgery ward kalpasanna. Masapul kano a maobserbar a nasayaat. Ken malaboratory exam tapno makita a nalaing ti kondisionna.

Ngem nagtalinaed nga immuna iti pasilio ta awan ti bakante a kuarto. Malemen idi adda pagpuestuanna. Marisrosas ti suerona ta natudokan gayam iti maysa a klase ti bitamina kalpasan a naibagana iti doktor a kasla agbedted pay dagiti sakana.

Naikkan iti bassit a plastik a botelia a pagikkan iti isbo idi addan iti uneg ti siled. Intedna (ta apagisu a mapan mangaldaw iti ruar ti bantayna) a dagus ti ispesimen iti laboratory room.

Iti siledna, naala manen ti BP-na. Kasta metten ti temperatura ken bassit a dara iti murdong ti akintengnga a ramayna iti kanawan. Pang-CBC (complete blood count) kano.

Iti dayta a nagmalem ken nagpatnag, normal latta ti presion ti darana. Awan ti pulos a naitudok nga agas wenno naipatomar agingga iti kabigatanna, Nobiembre 1. Ammona unay dayta ta saan a nakaturog iti nagpatnag gapu ta saan a nairuam a maturog iti ospital.

Apaglabes nga alas kuatro iti agsapa idi maalaan iti dara a para FBS (fasting blood sugar) ken blood chemistry kano. Nasayaat laeng ta awanen ti impapaunegna idi pasado alas nuebe iti dayta a nga umuna a rabiina.

Naklaat lattan idi alaanda ti ad-adun a dara ngem idi kalman. Awan ti nasasao kenkuana nga iti dayta a prosedio nga aramidenda kenkuana. Namak payen no adda impaunegna a taraon wenno danum iti naituding a panag-fasting-na? Naimbag ta saanen a nagigipauneg idi makaipauneg iti biskuit iti dayta nga alas nuebe iti rabii.

Alaanda pay koma ti kaabayna a pasiente (a hypertension met laeng ti sakitna) ngem saanen a naituloy ta adda impapauneg daytoy a taraon idi malukag iti dayta a rabii.

Ta kas kenkuana, awan met ti naibagbaga iti daytoy a rumbeng nga ag-fasting!

Iti al-aldaw a pananglikaw ti nakatoka a doktor kadakuada a pasiente, umuna a papanna iti yanna, imbaga daytoy a napintas la unay ti ipakpakita dagiti nairekord a presion ti darana. Innalana dayta a gundaway a nangdamag no kasano met ti resulta dagiti labarotary exam-na.

Apay, adda kad’ lab exam-mo? sinaludsod ketdi ti doktor kenkuana. Kaanoka a naalaan?

Imbagana a nagdalan iti lab exam kas imbilin ti immuna a mangngagas a nangtaming kenkuana.

Ta kitaekto ngarud idiay, insungbat ti doktor. Awan met pay ditoy file-mo ti resulta.

Ti idiay a sasawen ti doktor, ti nurse station.

Ninamnamana ngarud a maammuan ti resulta no addan daytoy. Ngem awan a pulos iti dayta a nagmalem.

Idi rumabiin, sabali manen dagiti naka-duty a nurse ken doktor. Nalasinna ti nurse a napan nangkita iti suerona. Dati nga ubingna idi agisursuro pay laeng iti maysa a pribado a pagadalan iti ilida!

Kinasaritana ti nasao nurse. Dinamagna dagiti lab exam-na. Imbagana nga awan ti naisungbat ti doktor a nagdamaganna iti dayta nga aldaw.

Napan a dagus ti nurse iti station-da. Bitbit daytoyen ti folder-na a pasiente idi agsubli.

Addan dagiti resulta ditoy folder-mo, sir, kinuna ti dati nga ubingna.

Ket kasano? magagaran a nagdamag.

Mayat met, sir. Within normal limits amin a resulta.

Isbo ken dara daytan?

Wen, sir. Blood sugar, cholesterol, uric… aminen ditoy, sir…

Napaanges iti nalukay. Nagyaman iti nurse.

Regular latta a naala ti presion ti darana iti dayta manen a nagpatnag. Nangnamnama a paruarendan iti kabigatanna (a sabali manen ti naka-duty a doktor).

Ket iti dayta a panangkita kadakuada ti kadiut-duty a doktor, dinamag daytoy ti marikriknana kabayatan a basbasaen daytoy ti rekordna.

Imbagana nga ayos metten. Isuna laeng ta adda latta uyekna.

Nga isu la ngarud ti saan a nangpalubosan ti doktor kenkuana.

Apay, dimo, aya, imbaga idi nga adda uyekmo? dinamag ti doktor. Awan met ti makitak nga antibiotic a naipakat kenka.

Imbagana a nasaonan idi sakbay pay a na-admit. Ket iti dayta a gundaway, impasigurado ti doktor nga ikkanna iti agas a para iti uyekna. A ninamnamana met!

Pudno, idi agalas nuebe, addan inted ti nurse a nangkita kenkuana a maysa a tableta. Tinomarna a dagus.

Malem. Dinamagna manen iti nurse a nangala iti BP-na no adda tomarenna. Ta impatona nga amangan no kada uppat nga oras ti agas a para iti uyekna.

Ngem awan kano met ti naibilin iti nurse nga ited daytoy nga agas kenkuana. Napan ti nurse iti station-da ta kinitana ti folder-na. Idi agsubli, kinuna daytoy a ‘ton bigaten nga agagas manen ta once a day la kano ‘diay tomarenna.

Pinanunotna a napigsa ti agas ta apay nga once a day laeng. Ngem ti ketdi nadlawna, medio adda panagbaba ti presionna idi makatomar ti agas. Dagiti 120/80, 110/80, ken 130/80, iti naglabas, nagbalindan a 110/70 ken 100/70.

Iti kabigatanna, kaskasdi ti presionna a 110/70. Sabagay, mabalin a normal pay laeng dayta.

Sabali manen ti duty a doktor iti dayta a bigat. Saan manen a napalubosan ta naibagana a maul-ulaw ti matana (a naistoriana a regular ti panagpakitana iti ophthalmologist). Kinuna ti doktor nga ikkan daytoy iti para ulaw bareng denggenna. Sabagay, saan met a haybladen ken normal met ti blood sugar-na.

Gapu ta agalas diesen iti aldaw dayta a panangkita ti doktor kenkuana, nasaona payen nga awan metten a maited kenkuana ‘tay para uyekna. Nasdaaw ti doktor. Ania a para uyek? sinaludsod daytoy.

Ket imbagana manen a nasaona iti doktor a duty idi kalman nga adda uyekna isu nga adda tablet nga impatomar ti nurse kenkuana.

Binasa, inukag ti doktor nga agdama a naka-duty ti folder-na. Naklaat laengen idi ibaga ti doktor a saan met a para uyek diay naipatomar kenkuana. Para hypertension!

Kasla aghayblad koma manen iti dayta a naammuanna. Ngem linapdanna ti bagina. Isu met la a bimmabbaba dagiti presionna idi kalman.

Saanen a naited kenkuana dayta nga agas iti nagmalem. Para ulaw ketdi ti naisukat.

Ad-adda la koma a maulaw kadagiti padasna! Ngem ania ngarud, nalpasen.●