Pagporma wenno reporma?

Salaysay ni Jeff Septembrina
(Maudi a paset)

Iti met sabali a bangir, konkonsensiaen dagiti konserbatibo a politiko a saan nga asi-asi ti naibuis a biag ken sakripisio iti pannnakaisubli ti pudno a garit ti demokrasia ket masapul a salimetmetan ti agdama a Pangulo dayta a dayaw ken identidad.

Nangruna a mapakarit ti ulo a mangpawayway ti panagturayna maigapu ta globalisasion itan ti wagas a panangtamingda iti pakaseknan ti tao kas iti ekonomia, kultura, ken dadduma pay a napateg a mangapektar ti biag ti sangkataw-an.
Konektado ti amin a panagbukel ti plano, pannakaipatungpal ti gannuat ken ti amin a transaksion ti gobierno kadagiti multinasional a kapartnerna iti pampubliko ken pribado a sektor.

Ngem kuna dagiti nataengan a ti karisguan a senario ti maysa a rehimen ket iti panangtagirigat ti maysa nga agig-iggem a lulokan wenno ibbatan ti rienda. Adda ngamin pagsasao ken pammati a no agbayag wenno mabarbaraan ti maysa nga agturay iti puestona ket narigatna nga idian. Puera de los buenos ngem kasla makikallaysa iti maysa a napusaksak a dayag ti kaibatogan ti panangiggem ti maysa a turay wenno pananguggor ti maysa a pamillia a narigat nga ibbetan wenno maisina ti rikna ken singed iti sigud a kalanglangen ken kataktakunaynay iti biag.

Ngem iti agdama a plastar ita ti gobiernotayo, kuna dagiti agpalpaliiw a sa laeng mabalin nga aggunay ti Pangulo iti ultimo remedio heneral a pannakasuspende ti bileg ti konstitusion no adda nakaro a pangta ti seguridad kas koma iti main-inaw a manggubat a sabali a nasion iti pagiliantayo, gerra-sibil, wenno saanen a mapengdan a rebolusion iti internal a seguridad ti pagilian. Nupay kasta, adu met a wagas pay laeng ti pangalay-ay tapno saan a suspendien ti Pangulo ti naannayas a panagwerret ti gobiernotayo.

Ania ti kapigsaan a rason a mabaliwan ita iti konstitusiontayo? Kabaelan ngata nga isayangkat ti maysa a mosion ti mayoria wenno minoria ti kongresotayo tapno mapasamak ti pannakabalasa ti konstitusion? Wenno mabalin kadi lattan ti Pangulo a makitulag iti agpampanday ti linteg a mangidatag ti gakat nga estudiaren ti kaaduan ket no agballigi ket ditan ti pangrugian ti di mapakpakadaan a panagbalasa?

Naiparparipirip idin ti pannakareporma ti konstitusion partikular ti aspeto ti ekonomia a paset daytoy. Adu ngamin nga agpampanday ti linteg ti mangkampiar iti nalullulok a pannakaipalubos ti yuumay dagiti ganggannaet nga investor tapno agibautda ti puonanda ditoy ket mangparnuay ti napintas a kompetision a mangmantener ti napintas a presio ti produksion.

Kunada a magubuay ti adu a panggedan, sumayaat ti biag ti indibidual, magatangna ti kayatna iti pagtagilakuan ket daytoy ti mangingato iti purchasing powerna a mangidur-as iti ekonomia. Uray ta agsubli met laeng a pagimbagan iti kaaduan ti maukkon a taripa wenno dagiti buis tapno maiserbida met laeng a serbisio para iti kaaduan.

Di met adda pay idi makunkuna nga “Amendment No. 6” ti konstitusion a naipaulog babaen iti dekreto iti napalabas a rehimen? Wenno automatiko a maikkan iti bileg ti maysa a gakat apaman nga aprobaran ti dua nga apagkatlo ti kongreso? Agsasanga ita ti kapampanunotan ti kaaduan.

Dagiti la koma kasapulan a maikkan ti atension ita a pakaseknan ti umili ti asikasuenda – tapno maiparikna nga adda met la pateg ken kaipapanan a ti gobierno ket napataud gapu iti tao ket ti pagsayaatanna ti nangnangruna koma a taliawen dagiti agrebbeng.#