Footer

EDITORIAL: Palagip ti Dios dagiti napigsa a bagyo nga ipateg ken saluadan ti nakaparsuaan

SAAN pay a naan-anay a nakabangon dagiti agindeg iti Amianan a Luzon gapu ti iduduprak idi Setiembre 15, 2018 ni Supertyphoon Ompong, ngem bimmasnot manen ni Bagyo Rosita a nangisangbay iti buteng ken didigra kadagiti tattao.

Kalpasan ti panangduprak ni Bagyo Ompong iti Northern Marianas, isla iti Pasipiko a paset ti teritorio ti Estados Unidos, simmanglad iti Southern Isabela ken rimmuar iti La Union a nakaibayogan ti pagsenialan ti bagyo manipud iti Northern Luzon iti Batanes agingga iti Southern Luzon iti Batangas.

No man pay, saan a kas ti kakaro ti namsaakan ni Ompong ti didigra nga insangbay ni Rosita, iti kaadu dagiti nabiktima, iti pannakaibuis ti biag, adu latta a sanikua, imprastraktura ken apit dagiti nadadael iti laksid ti nasapa a panagsagana ti gobierno ken dagiti umili.

No man pay adda dagiti naireport a panagreggaay ti daga kadagiti nagdalanan a probinsia ni Rosita, a kas iti Natonin, Mt. Province a nakatayan iti 5 a katao (kabayatan a masursurat daytoy), 14 ti naisalakan ken 22 a katao ti mapukpukaw ken mapati a nagaburan karaman ti bangbangonenda a pasdek DPWH, saan a kas ken ni Ompong a nagadu dagiti nagaburan a tattao sadiay Itogon, Benguet gapu iti ilulukneng ti daga a ginubuay ti napigsa ken napaut a tudo.

Basbassit nga amang ti natay ken nadadael iti iduduprak ni Rosita, ta kimmapsut ti puersa ken pegges ti anginna gapu iti isasabet ti Hangin Amihan, ken iti ilalasatna kadagiti nangato a bantay; ken ti napainget a panagsagana ti gobierno ken dagiti umili gapu iti padasda iti iduduprak ni Ompong.

Iti isasangbay ni Rosita, nainget ti bilin ni Interior and Local Government Officer-In-Charge Eduardo Año kadagiti gobernador ken mayor iti amin a probinsia, siudad ken ili a saanda a panawan dagiti lugar a masakupanda ken personal nga imaneharda dagiti gannuat para ti seguridad ken pannakaipaay iti tulong kadagiti umili kabayatan ti panawen ti bagyo. Nayetnag ti direktiba ta kabayatan ni Ompong ket naipadamag nga adu dagiti mayor kadagiti nadidigra a lugar ti awan kadagiti masakupanda.

Naing-inget met ti direktiba ni National Disaster Risk Reduction Management Council Executive Director Ricardo Jalad kadagiti amin a Regional Director ti Office of Civil Defense ti pannakitimpuyogda kadagiti Provincial Disaster Risk Reduction Management Office ken dagiti kaibatoganna nga opisina iti amin a siudad ken ili, tapno saanen a maulit dagiti napasamak kabayatan ti iduduprak ni Ompong idi Setiembre.

Adda dagiti local chief executives kadagiti probinsia iti Amianan a Luzon a namandar ti panangalada iti ladawanda ken mai-post iti Facebook iti social media kabayatan ti panangbaybayabayda kadagiti gannuat ken operasion mainaig iti bagyo a mangipaneknek ti kaaddada kadagiti masakupanda. Nagtungpal dagiti namandar a local executives iti dayta a direktiba uray dagiti sigud a saan a makitkita kadagiti lugarda no madama ti didigra nga adda a nakapadiama ken kadagiti natalged a pagtaenganda kabayatan a dagiti kailianda ket sumangsango iti peggad.

Adda dagiti lokal nga opisial a sadanto laengen rummuar no malpas ti bagyo ken didigra a mapan tumulong nga agiwaras ti relief goods a naggapu iti pondo ti lokal a gobierno wenno ti Department of Social Welfare and Development ket pagparangenda a kas man nagtaud iti bukodda a kuarta.

Kalpasan dagiti bagyo ita a mapaspasungadanen ti eleksion inton Mayo 13, 2019, makita ti kinapinget dagiti lokal nga opisial iti panangbantayda ti pannakaipakat kadagiti risk reduction operations ken relief distribution kadagiti masakupanda nangruna no adda dagiti nakaturong a kamera ken makitkita dagiti kameng ti media.

Kadagiti lugar a manamnama a napinget ti salisal iti politika, agiinnuna ken agiinnaptap dagiti agbabalubal a politiko ken partido a mangipaay iti tulong kadagiti umili a maulit-uliten a mawarwarasan iti tulong. Umap-apal met dagiti biktima ti bagyo nga agnaed kadagiti lugar nga awan ti nainget a salisal iti politika ta kaaduanna kadakuada ket limitado wenno awan pulos dagiti maawatda nga ayuda.

Iti iduduprak iti Amianan a Luzon dagiti dua a napigsa a bagyo iti nagsaruno a bulan, adu dagiti nasnasdaaw ken nadandanagan ta saanda pay a nakabangon iti basnot ni Ompong, ngem simmaplit manen ni Rosita. Adda dagiti agkuna: Apay a kastoy metten ti panawen a nakapigpigsan dagiti bagyo?

Tunggal dumteng dagiti napigsa a bagyo iti Pilipinas, sumken latta iti lagip dagiti umili dagiti nadawel a bagyo iti naglabas kas ti Bagyo Yolanda idi 2013 a nangduprak iti Eastern Visayas ken kabangibangna a lugar a nakatayan dagiti agarup 6,000 a tattao ken nakaperdian dagiti billion iti balorna a sanikua. Malaglagip met latta ni Bagyo Ondoy idi 2009 a nangisangbay iti nakaro a layus iti Metro Manila ken kabangibangna a rehion a nangkettel iti rinibu a biag ken nangduprak iti billion ti pategna a sanikua ken imprastraktura..

Dagiti adu nga agsasaruno a napigsa a bagyo ket pammaneknek iti dakes nga epekto ti panangidadanes dagiti tattao iti nakaparsuaan. Epekto daytoy ti Climate Change wenno Global Warming gapu ti pannakasabidong iti angin a ginubuay dagiti asuk a naur-nong iti tangatang a nangpaingpisen iti O-zone Layer a mangtiped ti bara ti init.

Iti laksid ti pangta ti Climate Change, agtultuloy ti pannakasabidong ti angin, babaen kadagiti asuk nga ipugso dagiti adu a makina dagiti lugan, pabrika, planta ken panagpuor. Agtultuloy met ti panagpukan kadagiti adu a kayo a dagiti bulongna ket sipsipenda ti sabidong iti angin, ken dagiti ramutda ket kunotenna dagiti danum a manggubuay iti layus.

Iti tunggal napigsa a bagyo a sumangbay iti pagilian, ket wagas ti Dios a panangpalagipna kadagiti tattao nga ipateg ken salaknibanda ti nakaparsuaan ta dayta ket sagut ken intalekna a pagbiagan. (Eden Alviar)

, ,