Palasin (Maikadua a paset)

Sarita ni Dexter Marin Fabito

 

(Brgy. kagawad iti Brgy. Balingit, Pamplona, Cagayan. Nangab-abaken iti daniw, adda metten naipablaak a sinuratna a daniw iti Tawid, ken subject ti nangabak iti salip a daniwna kadagiti sinurattayo iti Iti Duyog… Daytoy ti kaunaan a saritana. -Ed.

 

Palasin.

 

Uray no kalapaw laeng ti balay da kasinsinko ket dida ugali ti agtakaw. Ugalim ket ngata, a, ta ipulagidmo, kunak koma ngem isu met  a nagsao  ni kapitan. “Ket nag-file-ka koma idi iti complaint, a, manong, no agpayso. Nakitam nga isu?”

“Diak nalasin ta timmaray idi, Kap. Ngem kasla isu.”

“Dika met gayam sigurado ket kastan ti ibagbagam iti tallaong. Palasin kan sa ketdi!” madlaw ti tonada ni kapitan a makarurod. “Agtugawkan…”

Ti ellekkon. Nagtanabutob met dagiti kalugarak. “Palasin!” inpukkaw ni Mang Roy, taga-Purok Inanama. Atiddog ti buokna. Kasla nabainan ni Palasin a nagin-inayad a nagtugaw.

“DIKA met la naplatan, Lakay?” dinamag ni baket idi makatadogak iti kosina idinto nga indissona ti maysa nga agek iti pingpingko.

“Madanaganak nga’d itay agawidak amangan no maplatanak, Baket. Imbag ta naiyawidko a nasayaat.” Binisongko met ni baket; ta ti ayat ket masubadan met la iti ayat.

“Awan gayam lasona ken pamienta, Lakay. Inka man bassit gumatang.”

“Pagpapigsan sa ketdi iti tumeng ti sidaentayo, a.”

“Adda ngarud immay indagas itay ni Jobert a kaggo,” ti kayongko nga adienna ti kayat a sawen ni baket. Naikamang daytoy idiay Cabaggan a panagkurimes iti kaggo ti maysa kadagiti kangrunaan a pagbiaganda.

Nataraki ni Jobert a kayongko. Ngem diak ammo ta kinaykayatna ketdin ti pinaigalut iti pamilia dagiti mangngaggo. Kas naammuak ken ni baket, adda kano met idi nobia ni adingna a kunam la no artista iti kalapsatna. Nakaeskuelaan kano daytoy idi idiay CSU-Sanchez. Permi kan’ nga apal idi dagiti traysikelan ken ni kayong no kasta a yawidna ti nobiana. Ngem iti di ammo a gapu ni baket, insina kano ni kayong ti nobiana. Nasdaawda laengen idi asawaenna ni Angelique—ti aglaklako iti kaggo iti maysa a puesto iti haywey ti Cabaggan.

“Kasta la ni ayat.  Awan ti makaammo iti pangituronganna kadatayo,” inrason kan’ ni kayong idi pagsaludsodanda no apay a ni pay Angelique ti ikallaysana. Abusta gagangay ti pintasna, agat-kaggo pay ti pay-odna.

“Dayta, a, ti sidaen! ‘Tay koma kilawen, a, baket.”  inkiddayko.

Kinuddot ni baket ti bakrangko. Naawatannan sa ti paripiripko.  Kunam pay, kaslaak la nakangngeg iti samiweng manipud iti arpa dagiti kasigudko nga angheles. Nangigis ti isemko. Nalipatak payen ti parikutko iti luganko.

Nagandar a dagus ti motor idi kugtarak ti istarttan. Ne, makikaduaka ita kaniak, a, kinunak a kasla ketdin adda nakemna a kasarsaritak. Adda ngamin sumsumro ti motorko. Adda tiempo a nalaka nga andaren. No dadduma met, pasaray umaboten iti tawen ti agmenopos ti bilang ti kugtarko ket di pay maandar. Aginnunada pay ketdin a mangiyawat iti lighter ken posporo no dadduma dagiti padak a drayber. Adda idi maysa a lakay a nakasaksi iti kinasutilda ket kinunana nga inyisem: Kasta la ti biag, barok, no ti ligay ket agpaypayapay, panagbalbaliw ti inna isangbay. Diak lattan naguni a nangmatmat iti likudan ti manakman a langana a lakay. Agtultuloy latta ti kinasutil dagiti gantil. Uray daan ta di met utang, imbalesko met.

Wen, saan a hulugan ti motorko. Regalo kadakami ti inaunaan a kabsat ni baket a naikamang idiay Novaliches, ni Kayong Diony, idi kasarmi. At least, cash. Madim pay?

Asidegakon iti paggatangan. Kitaem a talaga ti biag, kojalo. No agsapulka iti pasahero, awan wenno maymaysa ti masarakan. Ngem no dimo masapul, adu ti mailugan. Kas ita, adda masarunok nga uppat a babbalasang. Estudianteda iti CSU Sanchez Mira. Alaek koma ida ta isu pay ti nayon a mapastrek ngem nalagipko ti gatangek ken ti rumrumuar a ply iti akinsango a ligay.

No kasano ti suertek itay ta adda koma pasaherok, kasta met ti malasko ita. Kasano, nadanonak ni Palasin iti tianggi ni Manang Angeluz.  Imbag ta apagisu nga agawiden.

Diak pay naibaga ti gatangek, nagestorian ni Manang Luz. Wen, uray iti kabangibangmi a barangay ket ammodan ti kinapangas ni Palasin.

“Asawaen kano ti Amerikano ‘diay inaunana,” arig paarasaas ti panangibagana a kunam lan’ adda pay la iti asideg ni Palasin wenno adda makangeg iti asideg. “Ad-addanto manen, a, ti pangasna.”

“Nangatngatonto manen, a, ti panagkitana iti bagina, Manang,” insungbatko idinto nga agpilpiliak iti gatangek a lasona.

“Nasayaat, a, ta inton yawidna ‘diay Amerikano, maimatanganto daytoy ti arig linawas a panagapa da Palasin ken ni Manang Isang a baketna.” Kasla katawa ni mangintrimis ti paggaak ni Manang Angeluz.

Kunak no diakon maabotan ni Palasin iti dalan idi agawidak ngem dakkel a biddut. Kas itay nakunakon a no asino ti dim’ kayat a makita isu ketdin ti ad-adda a masalaponmo.

Iluganko? Pambarak ngay? Di pay ketdin nagsuerte!

Agpayso, iluganko no kua dagiti malabsak a tattao, aglalo dagiti kalugarak, saanak la ketdi nga agkarkarintar ken no adda pay pagyananda. Ngem no ni Palasinto met pay laeng, pulos nga awan kumalbit nga asik kenkuana. Ditana uray man agkalkalawakaw ti uneg ti side car-ko. Uray man ketdi malugiak iti gasolina.

Ket linabsak a kasla pungdol ni Palasin.

(Adda tuloyna)