sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Pamilia: Bukel ti Mustasa a Rumbeng nga Agrangpaya

Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Maikadua a paset)

NORMAL met laeng kadagiti agassawa ti dida panagkinnaawatan no maminsan. Di koma nga agserbi daytoy a tulbek iti pannakarakrak ti binangonda a pamilia. Agbalin koma ketdi dagitoy a karit tapno maannongda dagiti akemda a mamagbalin ti pamilia a kas bukel ti mustasa.

Adtoy dagiti sumagmamano a maaramid tapno mapagtalinaed ti sam-it ti langenlangen dagiti agassawa:

1. Masapul nga agliwliwada met. Umadayoda iti uneg ti pagtaengan. Mapanda iti naulimek a disso a kas koma iti bantay. Wenno baybay. Naduktalan iti panagadal a makaikkat iti stress kadagiti inna iti pagtaengan ti natalinaay a disso a kaduada ti ay-ayatenda.

2. Imbes nga agbuya ti asawa a lalaki kalpasan a nakapangrabii, tulonganna koma ti asawana iti kosina. Kalpasanna, agkuyogda a mapan iti siled ket pagsaritaanda dagiti adding a mangtaginayon iti binangonda a pamilia.

3. Napateg met ti ay-ayam iti nagbaetan ti agassawa. Saan nga ay-ayam iti ikamen laeng. Ay-ayam a pagduyosan ti riknada. Iti kasta, malitupan ti giwang iti nagbaetanda a pinarnuay ti kaadda ti panggedanda a dua.
4. Iparikna ti kinapateg ti maysanmaysa. Saan laeng nga iti seks. Wenno iti material a banag. Sagutan ni katakunaynay iti pagaayatna a libro wenno babasaen. Wenno kard ketdi a bukod a partuat. No gatangen met ti kard, siguraduen nga ad-adu ti isuratmo a mensahe ngem iti linaonen daytoy a dati. No mannurat, kapatgan a maisagutna iti asawana dagiti naurnos nga aramidna. No makariing ti maysa, padasenna ti mangisurat ti kastoy: “Naimbag a bigatmo Kitkitaem ita ti kapatgan a parsua iti biagko. I love you!” Sa ipigket iti sango ti sarming.

5. Mangilatang dagiti agassawa iti 20 segundo para iti napnuan ayat nga agek. Aramiden daytoy sakbay ken kalpasan ti agmalem a trabaho.

6. Agtinnulong koma dagiti agassawa. Saan laeng nga iti panagsapul ti pagbiag no di ket kadagiti obra iti uneg ti pagtaengan.

7. Agkatawaka met. Saan lattan a bin-ig a pakakulkolan ti panunot ti ar-aramidenda. Kas itay kunadan, laughter is the best medicine. Makaikkat pay daytoy iti stress. Pababaenna pay ti presion ti dara. Palag-anenna ti rikna. Itdenna ngarud ti at-atiddog pay a panagbiag. Kunada pay: “Laugh, and the world laughs with you; cry and you will cry alone.”

8. Dumngeg sakbay a sumungbat. Kaw-identayo ti kuna ti maysa a sosiologo, ni William Arthur: “Raised voices lower esteem; hot tempers cool friendship, loose tongues stretch truths, swelled heads shrink influence, sharp words dull respect.” Nabileg ti dila a mangdadael iti relasion. Kitaen koma ti umno a pannakausar daytoy. Tumutop ti maminribu a panagpanunot sakbay nga isawang ti maysa a banag.

9. Dumngeg a sipupuso. No agsao ni Mister, dumngegka Misis— tay epektibo a panagdengngeg. Kastoy ti aramidem: matmatam iti mata iti mata. Dumngeg nga umuna sakbay a panunoten ti isungbat. Mangparnuay iti saludsod a mangtulong iti asawa a mangipeksa iti kayatna a sawen. No kasapulan ti panagkmento, ‘tay koma laeng positibo aglalo la ngaruden no negatibo ti taray ti saritaan.
10. No adda di nagkinnaawatan, awanen ti kaskenan no di ti panagpinnakawan. Forgive and forget! Pinakawankan, nagsimple a balikas ngem nataytayag pay ngem bantay ti ibungana a panagbalbaliw.

laeng nabiit, nakaawatak iti sagut a nakaibuddakan dagiti rumbeng nga aramiden tapno naragsak ti uneg ti pagtaengan. Dagitoyda man:

Umuna unay, di koma aggiddan ti panagpungtot dagiti agassawa. Saan a depdepen iti apuy ti apuy met laeng. Awan ti marisut no pagarien ti agsibsibo a pungtot. Pabaawan koma ti rikna sakbay nga agsaritada.

Liklikan met ti panagbinnugkaw. Adda pammati dagiti babbaket ken lallakay a madugsak no kua ti umas-assibay a grasia. Ken maysa, saan a maitutop a makita dagiti annak ti panagapa dagiti dadakkelda. Mapukaw la ketdi ti respetoda kadagitoy.

No masapul a mangabak ti maysa iti sinnupiat, bay-an a ti koma kasimpungalan. Saanen a makipinnapilit.

No rumbeng a dillawen wenno kritikaren ti aramid ti maysa, aramiden daytoy iti wagas a napnuan ayat. Saan a binabaribar. Kunaen: “Nasaysayaat koma no…” Saan ket a: “Dagmel, awan pay ammom ng aramiden!”

Saan a rumbeng a lukiben pay ti napalabas. Itanem idan iti lipat. Saan a makatulong iti panagdur-as ti panangukir iti nagbiddutan ti tunggal maysa kadagiti kallabes. Umut-ot laeng ti mangrugin nga aglunit a sugat.

Lipaten amin ditoy lubong saan la ket ti asawa.

Saan nga ipalubos a di maurnos ti susik sakbay ti pannaturog tapno nairut latta ti kayepkep iti agpatnag.

Siguraduen nga iti uneg ti maysa nga aldaw, makaisawang iti pakaidayawan ti asawa. Mangibunga daytoy iti panagtalekna iti bagina.

No nagbiddut, sidadaan koma a mangaklon itoy. Saan a mangibaba iti kinatao ti panangaklon iti nagkamtudan. Maysa ketdi daytoy a kinatibker. Di rumbeng a pagturayen ti pride.

Masapul ti dua tapno adda apa a mapasamak. Ti yan ti biddut, isu ‘tay adu ti masaona. Apay ngarud a rubrobam ti apuy?

KUNA ti maysa a sikologo: “Ti pangpamilia maysa a propesion. Ibukbokmo amin a panawenmo no kayatmo ti agganansia iti masakbayan.”

Mabasa iti Colosas 3:18-21: “Babbai, agtulnogkayo kadagiti assawayo. Lallaki, ayatenyo dagiti assawayo ket diyo ranggasan ida. Annak, agtulnogkayo kadagiti nagannak kadakayo ta daytoy ti makaay-ayo iti Dios. Amma, diyo ruroden dagiti annakyo tapno dida maupay.”

Agur-uray ti pamilia a nakaikappengam. Agtignayka… itan! Dakkel ti akemmo tapno agbalin daytoy a kas bukel ti mustasa a nupay bassit, dakkel ken narangpaya a kayo ti pagbanaganna..#