Pammadayaw a napulitikaan

Kolum: Nota Bene:

Ni  Errol L. Abrew

(Maudi a paset)

 

Panawenen a taliawen ket butingtingen a naimbag daytoy a klase ken kita ti pammadayaw.  Adda metten pangadawan no kasano a mailisi daytoy iti pinnulitika.  Tuladen koma ti proseso ti pannakapili dagiti mahistrado iti Korte Suprema.  Nga agdalan dagitoy kas iti Judicial Bar Council (JBC) nga awan pannakibiang ti Presidente, malaksid ti panangdutokna no sinonto ti kayatna apaman a naiyawat  dagiti shortlisted a kandidato.

Iti kasta, awan duadua a dagiti laeng kualipikasion, wenno iti kaso iti National Artist Award, ket dagiti laeng merito ken makunkuna a body of works dagiti nominado ti mapagpilian, saan ket a ti kinaasidegda iti Presidente.  Malisian ti Dagdag National Artist nga aramid a mangpukaw iti kredibilidad ken tan-ok ti maibilang a National Artist.

Sa maysa, gapu ta ti arte ket makuna met a transnational, masapul koma a dagiti mapadayawan ket mapantayanda met ti standard ti international a pamantayan dagiti obrada, saan laeng a ditoy pagilianda.  Maysa kadagiti makuna nga addaan iti kastoy a kalidad ket ni Ilokano a National Artist, ti nobelista a ni Francisco Sionil Jose, ti sobran luomna nga umawat koma iti Nobel Prize in Literature.

Ta no masurot latta ti pannakaipapilit dayta makunkuna a presidential prerogative, gapu ta saan met a makuna nga artist ti siasinoman a Presidente, addanto latta pulitika a maibudi kadagiti kayatna a bendisionan nga agbalin a National Artist.  Ania met ti ammo ti Presidente iti arte?  Awan lat’ dumana daytoy kadagiti papadi a komunkontra iti RH Law ngem awan met pinutot dagiti kaaduan kadakuada.  Kaaduan kunami, ta di met mailibak nga adda met dagiti papadi nga adda putputotda.

Mairaman metten ditoy dagiti nakiraman a nagkomkomento a dagiti napili ti Presidente ket pudno man met a mapadayawanda, idinto a di met umanay a sawen lattan a “deserving” dagiti ibagbagada.  Ta saanda met nga ekperto iti arte.

Kas pangarigan iti kasao ti dua nga inaprobaran ni Arroyo a da Caparas ken Alvarez.  Awan ti nagan ni Caparas iti uray ania a listaan.  Kuna dagiti kabaddungalanna a saan kano met nga isu ti agdrowdrowing kadagiti komiksna. Ket ni Alvarez, isu idi ti agdama a pangulo ti Secretariat iti National Commission for Culture and the Arts (NCAA) ket appigud met nga awan delicadezana iti nasao a pannakapili ti naganna.

Ket iti panangpadisi ti Korte Suprema iti nasao a pammadayaw kadagiti uppat gapu iti makunkuna a “grave abuse of discretion,” nalawag a sinalungasing ti Presidente dagiti annuroten iti panagpili.

Maysa laeng daytoy a pammadayaw kadagiti atiddog a listaan dagiti pammadayaw ken pasalip.  Ti makita ditoy, uray aniaman a pasalip wenno pammadayaw manipud man iti lokal, nasional wenno uray pay iti internasional a pagsasalipan ket pakaalaan iti pammadayaw, no malaokan iti pinnulitika awanen mamaayna ti nasao a pammadayaw.

Ti pulitika isu ti ngilaw a simbrek iti botelia ti bangbanglo.  Isu ti narugit a danum a nanglilibeg iti kinadarisay a mabalin koma pay nga inumen.

Manganninaw metten iti nainsigudan a kinakapuy weno kinakurang ti panagpampanunot dagiti maseknan, ta awan met ngarud ti perpekto a tao.  Isu nga adda dagiti napili a di met maiparbeng.

Iti lubong dagiti mannurat, adu met dagiti kontrobersia a panmadayaw ken pasalip a no di man adda laok ti pinnulitika a nanglilibeg ti amin, adda met latta dagiti pangngeddeng a mapagduduaan ken hurado nga adda pagirayanna.

Saan metten a mabilang dagiti napadayawan a didan inawat dagiti pammadayawda gapu ta adda prinsipio a protestaenda, wenno dida mamati iti kasdiay a pammadayaw wenno iti bukodda a pagbatayan, dida maikari iti daydiay a pammadayaw.  Kasta met nga adu met dagiti napadayawan a pagpalangguadda met ti nasao a pammadayaw, nga iti panangipagarupda ket testamento kadagiti kabaelan ken kabalinanda iti nasao a pakaidayawanda.  Ayan ti imasna, kalpasan ti pannakapadayawda, no mannuratda koma, di metten makita wenno mabasa pay dagiti gapuananda ta simmardengdan.  Mas nga iyad-addada koma ketdi a, tapno maikkan met hustisia daydiay a pammadayaw a naipaay kadakuada.

It lubong iti panagsuratan a paggargarawanmi, adu metten dagiti pasalip a nakisalipanmi ken adu metten dagiti nangab-abakanmi.  Saan latta a maikkat dagiti pagkamtudan a di metten napanunot dagiti isponsor, hurado wenno makisalsalip a mismo a suroten.

Adda hurado iti daniw a di met mannaniw wenno agdandaniw no di ket maysa a mannarita.  Adda met nakisalip a nayanunsion nga isu ti nangabak, ngem kalpasan ti sumagmano nga aldaw ket nadiskualipika.  Adda met nagpasalip nga imbabawina ti pasalipna ngem dina met impakaammo a di met gayam natuloy.  Manipestasion iti kinangepngep wenno kinatabbed metten dagiti didan naaluadan a nakaaramid.

Kayatmo ti agbalin a National Artist? dinamag dagiti fans ni Dolphy idi nabiag pay isuna.

Mabalin pay no National Arthritis, insungbat met ti komediante nga aktor.

Kasta la ket ti pagbalinan dayta nga award, no di ikankano a tarimaanen ken simpaen dagiti manarawidwid dagiti sagursor nga agbitbitin iti bandirana.

Agingga a dagiti institusion nga imbangontayo ket saan met a maitakder iti hustisia ken kinapudno, nga adda latta pinnulitikana, nga iti kaso iti National Artist Award, agserbi dagidiay a mangpakapsut iti nailian a panagkaykaysa.  Ta iti baet ti riribuk, tumaud ti panagsinasina iti kapanunotan.  A manggubbuay iti panagtukiad iti pannakipagmaymaysa.

Wen, ta agingga kadagitoy a panawen, di pay met la makuna a nasion daytoy a pagiliantayo.  Tunggal maysa agpampanunot ken agtigtignay latta a kas maysa nga Ilokano, Tagalog, Pampango, Muslim, Cebuano, Igorot ken adu pay a tribu iti panagaangatda no ania ti maiyawag iti pagilian no Pilipino, Flipinas, Philippines wenno Maharlika (nagan ti guerilla unit ni Apo Marcos idi WWII) a kayat daydi Apo Marcos ngem nagbabawi idi maammuanna a ti kayat a sawen gayam daytoy a balikas a Sanskrit a Maharlika ket “dakkel a buto.”#