Pammadayaw a napulitikaan

Kolum: Nota Bene

Ni Errol L. Abrew

(Umuna iti dua a paset)

 

ITI panangibabawi ti Korte Suprema itay napan a lawasna ti pammadayaw a National Artist kada Cecile Guidote-Alvarez, Carlo J. Caparas, Francisco Mañosa ken Pitoy Moreno, timmarnaw bassit ti nalidem a bituenna a pinarnuay ti kontrobersial a pannakapilida.

Kunayon sa appo, di kas karina ti agbalin a National Artist.  Maited laeng daytoy a pammadayaw iti siasinoman nga umili iti Filipinas a nakaited wenno nakaaramid iti dakkel a kontribusion iti pannakapabaknang ken idudur-as iti arte ken letra iti kagimongan.

No labsen ti agsao, agdalan iti abut ti dagum tapno makastrekka iti nominasion pay laeng santo agdalan iti naunday a panagsukisok, deliberasion ken dayta panagpili  tapno mainayon ti naganmo iti pinal a panang-aprobar babaen iti Presidential Proclamation iti Presidente ti Filipinas ti Order of the National Artist.

Tunggal adda iti listaan iti Order of National Artists ket maikkan kadagitoy sumaganad a dayaw ken pribilehio: ti ranggo ken titulo kas National Artist, kas improklamar ti Presidente ti Filipinas; ti insignia ti National Artist ken sitasion; tungpal-biag a sustento ken material ken pisikal a benepesio a maikomperar kadagiti aw-awaten dagiti nangangato nga opisal iti pagilian kas kadagiti: a). kuarta a pammadayaw nga agdagup iti sangagasut a ribu a pisos, net of taxes, kadagiti sibibiag nga awardees 2). kuarta a pammadayaw nga aggatad iti pitopulo ket lima a ribu a pisos, para kadagiti pimmusay nga awardees, maited kadagiti legal nga agtawid; 3). binulan a pension, medical ken hospitalization a benepesio; 4).  life insurance coverage para kadagiti sibibiag nga awardees a mabalin pay nga isiguro; 5).  state funeral ken pannakaipumpon idiay Libingan ng mga Bayani ken 6). lugar iti dayaw, iti baeten ti protocular precedence iti national state functions ken pannakabigbig kadagiti pasken a mainaig iti kultura.

Numan pay adu met ti pagkunkunaan kadaydi diktadura a panagturay ti rehimen Marcos, maysa met ti pannakabukel daytoy National Artist Award babaen iti Presidential Proclamation 1001 idi Abril 27, 1972 kadagiti naaramidan a pangallangonna.  Aglalo ket makuna met a maikari numan pay posthumous (natayen) ti immuna a nakaitedanna – ti nalatak a pintor a Fernando C. Amorsolo.

Agpada a tarawidwidan ti Cultural Center of the Philippines (CCP) ken ti National Commission for Culture and the Arts (NCAA), addaan daytoy kadagiti naiget a proseso ken panglakagan iti pannakapili dagiti mapadayawan.

Kas pangarigan, adda ti makunkuna nga Special Research Group a buklen ti sangapulo nga eksperto nga addaan umiso ken umno a kabaelan a mangsukisok kadagiti partikular a paglaingan dagiti nainominar kadagiti aniaman a kategoria: musika, sala, teatro ken pelikula, visual arts, literatura, sine, arkitektura, fashion design ken historical literature.

Kalpasan ti nasao a pakauna a panagsukisok, agdalan dagiti nominees iti The Order of the National Artist Award Panel of Experts a buklen ti pito ken ti nabuangay a 49 a napili a pakairamanan dagiti sibibiag a National Artists tapno isuda ti mangdagup iti First Deliberation Panel para iti nalawlawa ken nasiksiken a panagdidiskutir ken panagpapalawag maipanggep iti siasinoman a nainominar, no isu ket datay kunatayo iti sao ti istambay a makapasa met laeng iti checkpoint.

Kalpasanna, magudua daytoy a bilang tapno agbalinda a Jury of Experts a buklen ti kameng a tallo manipud kadagiti pito a kategoria tapno masagat ken mayakayak iti listaan.  Ket isunto daytoy ti maidatag iti Presidente iti Filipinas a pagpilianna.  Dagiti dua a Panel ken Jury of Experts ti makunkuna a Council of Peers, kapadpadana met laeng iti nainominar a pamiliar a makaammo kadagiti nagapuanan ti kandidato a National Artist.

No taliawen ti pakasaritaan daytoy a National Artist Award, addan pannakaibiang ti pulitika, iti kaso ni dati a Presidente Gloria Macapagal Arroyo a nangikkat ken ni Ramon Santos sana innayon dagiti uppat nga awan met iti orihinal a listaan ti honor’s committee. Idi 2003, kayat nga ikabil ni Arroyo da Alejandro Roces ken Zeneida Amador kadagiti awardees, numan pay awanda met iti listaan ti Council of Peers a nagpili.  Nairaman ni Roces, ngem naladawen ti protesta.

Iti tiempo ti administrasion Ramos, naipadamag a kayat ti Malacañang a parnuayen ti kategoria a “historical literature” tapno mainayon ti biographer a ni Carlos Quirino.

Idi met panawen ti administrasion ni President Joseph Estrada, naiproklamar a kaunaan ni Ernani Cuenco Sr., nadekket a gayyem ni Estrada a nangparnuay iti paborito a kansion ti presidente a “Kahit Na Magtiis.”

(Adda tuloyna)