Sinursuran: Pampanunot gapu itoy COVID-19 | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Pampanunot gapu itoy COVID-19

ENHANCED community quarantine itan ti sibubukel a Luzon gapu itoy a COVID-19 a mapapati a nagtaud iti Wuhan, Tsina. Naing-inget itan ti gobierno a mangipatungpal kadagiti addang a namnamaenda a makapaksiat iti bayrus.

Pagrigatanna, adu ti saan a nakasagana aglalo iti pannakaipawilen ti agruruar iti pagtaengan. Kanigid-kanawan dagiti tsekpoint. No adda papanan, pagsaludsodanda. No saan a balido ti rason, mabalin a di mapalugodan. Saan a mabalin ti agparpartuat iti rason ta sapulandaka kadagiti ebidensia a dayta a talaga ti papanam.

Napintas unay nga addang tapno maliklikan ti nalaka a panagwaras ti bayrus. Ngem ti saludsod itoy, ti disiplina ti tunggal umili. Adu pay laeng dagiti di makaaw-awat. Ipilitda latta ti rasonda. Wenno ipamuspusanda ti makalusot kadagiti tsekpoint. Agsapulda iti sabali a pagdalanan.

No apay a kastoy, gapu ta masapulda a talaga ti rummuar a ti rasonda, awan iti listaan dagiti otoridad a balido a rason. Pagarigan ti trabahoda – trabaho nga inaldawan; saan a regular a kas kadagiti adda iti gobierno. Kasano a biagenda ita ti pamiliada?

Agpayso, adda dayta pammilin ti gobierno a makaammo dagiti opisial ti barangay kadagiti masapsapul, kangrunaan ti taraon, dagiti iturayanda. Ngem kasla narigat dayta a banag, kasano a maipaay ti nanumo laeng a bario ti masapul amin nga agindegna? Makaiwarasda ngata iti taraon bigat, aldaw ken malem?

Ti makitak ditoy a kapatgan a maaramid ti barangay, ti mangmonitor kadagiti agindegna. Ad-adda nga isuda ti makaammo no asino dagiti sumsumrek iti area-da. Ammoda a dagus no adda kalugaranda a simmangpet a nagtaud kadagiti lugar nga adda positibo a biktima ti bayrus.

Iti lugarmi, apagwaragawag dayta enhanced community quarantine ken nalawagen ti papel ti tunggal opisial, namalaybalaydan. A masapul nga ireport kadakuada no adda sumangpet a kabagian a naggapu idiay Kamaynilaan (wenno sadino man nga adda positibo a biktima ti bayrus). Ag-home quarantine-da iti 14 nga aldaw. Ket no adda sabali a madlaw iti bagida, saan a mapan a dagus iti ospital. Ireport kadagiti opisial ta isuda ti makaammo. Dagiti kano health workers ti sumarungkar. Kastoy tapno di kano agwaras ti bayrus no kas pangarigan laeng ta agpositibo ti maseknan.

Iti pagserkan ti barangay, nangiwayatda metten iti tsekpoint. Masapul a naka-face mask dagiti sumrek-rummuar a mapan aggatang iti kangrunaan a kasapulanda. Binagaanda met dagiti agbasbasa nga ubbing a liklikanda ti agwarawara. Agtalinaedda laeng kadagiti pagtaenganda.

Idi damo a mapasamak ti total lockdown (nupay community quarantine ti awag ni Presidente), termino ni Apo Eduardo Año ti DILG, iti Kamaynilaan, dakkel a parikut ti imbungana. Ngem napaliiw nga iti panaglabas ti oras, in-inut a naawatan dagiti umili ti mapaspasamak. Naurnos ti trapik, saanen a kas idi nga atiddog ti pila.

Kadagitoy a mapaspasamak, adu a pampanunot, salsaludsod ti maparnuay iti isip. Aglalo no kasta a patien dagiti agwarwaras iti social media a di ipagarup a fake news.

Ngem dagitoy a pampanunot, mabalin met a panunoten nga agpayso no adda kinapudnona.

Pagarigan, mapanunot no maminsan a naimbag met daytoy a lockdown ita. Bumassit ti bilang dagiti behikulo nga agtartaray iti kalsada. Bumassit ngarud met ti biktima dagiti disgrasia. Bumassit ti asuk a maipugso iti tangatang a mangparparigat iti Lubong. Sumadiwa bassit ti aglawlaw.

A sumrekan met ti pampanunot a daytoy siguro ti wagas ti Lubong, ti nakaprsuaan a mangdalus iti bukodna a bagi. Adda ngarud nakuna ti maysa nga Italyano nga eksperto a saan a ti Corona ti bayrus. Datayo kano a tattao ti bayrus ket ti Corona ti bakuna a pangagas ti Lubong iti bagina.

Wen, aya? Saan ngata a kasta nga agpayso?

Iti kaadu dagiti aramidtayo a mangparparigat iti Lubong, saan ngata nga agpayso dayta? Ay, ket, masapul ngarud nga agpanunottayo! Seriosuen dagiti addang a mangpasubli iti kinasalun-at ti nakaparsuaan.

Ngem no patientayo a partuat dagiti nangisit ti gagemna daytoy a bayrus, a kas igamda a mangsakup kadagiti pagilian, saan ngarud a malapdan a mapanunot no ania ken sadino ti pagturongantayo. No kaano nga aggibus daytoy a problema. Kasano ti biag iti masanguanan no kumaro a kumaro ti situasion. No bumtak ti krisis iti makan, dakdakkelen a parikut.

Sapay ta saan!

Ken no pudno a biological weapon ti itudtudoda a pagilian ti nasao a bayrus, di nabayag koman nga indeklara daytoy ti gubat? Ngem awan met. Isu a mapampanunotko manen no ania la unay ti adda iti isip dagiti kailian nga agar-aramid iti peke a damag.

Napan met laengen iti peke a damag ti saritaan, idiretsotayon. Naglabas la iti social media a nasamay ti saba a mangiliklik kadatayo iti bayrus, ngimmina a dagus daytoy. Mapampanunotko ngarud pay idin ti agmula iti adu a saba tapno adda sidadaan a suplay kadagiti masungad nga aldaw. Naimbag laengen ta adda mapangnamnamaan nga eksperto nga awan ti kinapudno daytoy. Ti ketdi kano pudno, nasalun-at ken pagpasalun-at iti bagi ti nasao a prutas. Maikari la unay nga ipaunegtayo iti inaldaw tapno pumigsa ti resistensiatyo a manglaban iti mabalin a kumpet a sagubanit.

Ket dayta napanunotko a panagmulamula, ituloyko latta ngarud.

Iti agdama a situasion, mapampanunotko pay nga alaen koma daytoy a gundaway dagiti nagannak. Isuroda dagiti annakda. Saan a daytay ipabaklayda lattan kadagiti mannursuro dayta kangrunaan koma nga akemda. Ipasagepsepda ti kinapateg ti ayat iti nagbabaetan ti tunggal maysa.

Mapampanunotko pay a daytoyen ti gundaway nga agpanunot iti nauneg. Ania kadi ti ipalpalnaad daytoy a pasamak ita iti lubong? Saan ngata a rumbeng nga amirisentayo ti bagbagitayo? Ania, aya, ti rason ti kaaddatayo a nabiag? Maikanatad ngata pay iti nakaparsuaantayo ti ar-aramidentayo?

Idi, pinampanunot dagiti sutil, pinampanunottayo, a dagiti koma rinuker a lider ti umuna a seknan ti bayrus. Ta uray kaskasano, madalusan dagiti mangpatpataray iti pagilian. Ngem ita ta addan positibo a kinapet ti bayrus kadakuada, nagbaliw metten ti pul-oy ti angin. Rimmuar ti kinamangngaasitayo a puli. Ikarkararagtayo payen ida a sapay ta malusotanda ti kimpet kadakuada.

Ngem ti kapatgan ita a mapampanunottayo, sumurot koma amin a kailian kadagiti maiwaywayat ita nga addang. Napipian dayta ngem ti agtultuloy a panagwaras latta ti bayrus. Saan a daytoy a problema ti mangdaleb iti puli a kayumanggi. Adun ti naglasatantayo a kas puli. Nalabanantayo amin dagitoy. Kumarapettayo laeng Kenkuana. Saantayo a liplipatan nga adda Ama a mangkitkita iti mapaspasamak.

Ngarud, saan a daytoy a COVID-19 ti mangdadael iti pampanunottayo. Ituloytayo ti aginaldaw a panagbiag. Uray pay sibubukelen a pagilian ti naideklara iti babaen ti state of calamity! Kabaelantayo daytoy a krisis.

Agbibinnadangtayo laeng!