sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Pampanunot latta itoy a panawen ti angol

NARUGIANTAYO iti kallabes nga insurat dagiti pampanunot maipanggep iti sangsanguentayo nga angol, ti COVID-19. Itultuloytayo man bareng makaibati iti bassit a pagpampanunotan ken pakalag-anan ti panunot nga agpampanunot iti masakbayan.

Naimatangantayo kadagiti damag iti napalabas no kasano a simmalun-at ti angin iti Kamaynilaan. Gapu ta bassit ti agtartarayen a lugan gapu iti enhanced community quarantine (ECQ). Naimbag la unay daytoy. Makaanges met laeng ti aglawlaw. Adda ngarud report nga addada kano nagruar a tumatayab nga idi laeng a naimatangan dagiti agindeg.

Masirib dagiti tumatayab. No ammoda nga agpeggadda iti maysa a lugar, panawanda daytoy. Agsapulda iti napipia bassit. Ita ngata ta simmalun-aten ti angin iti Kamaynilaan, nagruaren dagiti ayup a naglemmeng iti nasapulanda nga umok nga adayoda iti peligro.

Positibo nga indikasion daytoy. Nupay kasano ti panangbekkeltayo iti nakaparsuaan, no ammotayo ti agbalbaliw, nalaka laeng nga agasanna ti bagina. Agasanna para iti ania ken asino man a nabiag.

Iti idadalus ti angin, saan laeng nga iti Kamaynilaan, adu a sagubanit ti makerrasan wenno malapdan. Pagaammotayo a kasla sabidong iti bagi dagiti asuk nga ipugso dagiti tambutso ti lugan. No naikabassiten daytoy, masapulanen ti bagi no kasano a tarimaanenna dagiti nadadael a pasetna. Saanen a makatiped dagiti sabidong. Agpartuat kadagiti adu a soldado (antibodies) a manglaban kadagiti rinet/rugit a mangipapaay iti sakit.

No kastoy laeng, adu ti sumalun-at a kailian. Uray kasano ti panangliklik a makaipauneg kadagiti sabidong a taraon (tsitsiria, sopdrink, naapgad, nasam-it unay, ken namantika) iti ayat a di nalaka a kapten ti sagubanit, adda latta dita a nakalayat ti pangta ti panagsakit. Narigat ngamin a liklikan ti narugit nga angin a parnuay dagiti asuk ti makina. Ken dagiti asuk a parnuay dagiti awan bibiangna a kailian a pumayubyob latta uray kaaduan ti tao (nupay addan linteg a mangipawil itoy).

Saan laeng a dagiti mairamraman a kailian ti sumalun-at gapu itoy nga ECQ. Uray payen dagiti managbisio iti arak ken sigarilio. Malimitaran ngaminen ti panagipaunegda itoy. Addada ili ken probinsia a nangipawilen ti panaglako kadagitoy a produkto.

Mausar ngarud itan iti pamilia dagiti masaysayang a kuarta kadagitoy a bisio. Anian a nagimbag. Maragsakan ti sibubukel a pamilia. Mabalin la unay nga agsubli ti nairut a langenlangen iti uneg ti pagtaengan

Iti met nakaparsuaan, dayta panagsubli ti kinadalus ti angin, saan laeng a dagiti tumatayab ti in-inut nga agsubli a mangpangayed manen iti aglawlaw.

Agbukar dagiti muyong, sumalun-at ti danum nga inumen. No kasano, kitaen a kastoy. Manmano dagiti mapaltuad a basura ta awan unay ti rumrummuar. Nadalus ti kalsada. Dagiti kanal. Makaanges dagiti lipnok, waig, karayan. In-inut a dalusanda ti bagbagida. Agsubli ti biag iti ikubda. Agtubo dagiti muymuyong iti aglawlaw. Dagitoy a muymuyong ti mangsagat (nupay kunaen a nabayag bassit) iti danum.

Madika pay?

Saan laeng met nga aksidente, kas nasaotayon iti kallabes, ti bumassit iti kalsada gapu iti ECQ. Kangrunaanna, ti krimen. Diak ammo no napalabsak laeng, ngem diak sa pay napuotan nga adda naireport a natiliw nga aglaklako iti maiparit nga agas manipud naipatungpal ti ECQ. Wenno dagiti pammapatay, panagtakaw, ken dadduma pay.

Kasla panawen nga adda laban iti boksing ni Sen. Manny Pacquiao. Awan no di man bassit ti mairekord a krimen. Ngem knockout ni senador iti daytoy. Maminsan la nga aldaw nga awan krimen kenkuana. Iti naipatungpal nga ECQ, manon nga aldaw a kasta?

Pagdaksanna laeng, nagtubo dagiti mananggundaway a kailian. Adda dita dagitay online seller a nagoberprays kadagiti produktoda. Ammoda ngamin nga awanen ti kastoy iti merkado. Pagpiaanna laeng ta addada nasampolan a naibalud.

Mapampanunotko pay a daytoy krisis, rangtay dagiti dadduma a manggundaway kadagiti kailian. Kitaen laengen ti nasurattayo maipanggep iti travel pass a mabayadan.

Iti suli ti panunotko, kasla diak patien a di ammo dagiti opisial ti barangay a maiparit ti agpabayad iti travel pass, saan a home quarantine pass. Idi pay damo a rummuar ti maipanggep kadagiti pass, inggunamgunamen ti sekretario ti Department of Interior and Local Government dagiti pagannurotan itoy.

Ken iti no manon nga aldaw nga agsingsingirda iti travel pass ti nasao a barangay, saan ngata pay nga ammo dagiti nangatngato ngem kadakuada? Wenno dagitoy ti nangted iti pammilin? Ket nagtungpal laeng ti barangay? Yantangay daytoy a barangay ti pagruaran manipud iti ili?

Naalikuteg laeng a pampanunot. Wen, a, ta apay a konsehal ti ili ti kimmontak itoy nagsurat. Idi naibaga a naidanonen ti isyu iti opisina ti gobernador, saanen a nag-reply idinto a nakitana met ti mensahe.

Naalikuteg latta a pampanunot…

Maysa pay a pampanunot, ti kaadda ‘atoy angol, pinagpapadana amin a tattao. Nabaknang ken marigrigat. Agpapada nga apektado. Agsasaiddek ti lubong ti tunggal maysa.

Nupay kasta, itoy a naparnuay a kasasaad, simngay dagiti nabalitokan nga aramid. Adu a grupo ken indibidual ti mangidandanon ita iti tulongda kadagiti agkasapulan, dagiti makuna a frontliners, ken naawanan iti panggedan gapu iti krisis.

Dayta ti kayumanggi a puli. Nupay adda di panagkikinnaawatan iti kallabes, maipaigid pay laeng tapno makapagsisinnaranay.

Maysa pay, bimmassit ti agaapa a parnuay dagiti nagsiding ti dilana. Gapu iti social distancing, napawilanda metten nga agtitikkuong a mangsarsarita iti biag ti akimbiag. No kasta a kasta, pamunganayan la ketdi daytoy ti ayat iti sangakaarrubaan. Agsubli dagidi nairut a langenlangen a napukaw.

Anian a nagimbag ti agbiag no kasta nga awanen ti kaap-apa ken agiinnayat amin nga agkakaaruba!

Iti probinsia, mapampanunotko man a madakamat sa ita dagiti nagkalaegan a dagdaga. Iti panangpampanunot met dagiti kailian a mabalin a dumteng a narigatton ti magatang a taraon. Ikalukagda ngarud met ti agsakbay. Agmulada iti pamataudanda iti suplay. Makuti dagiti saanen a mamulmulaan a daga. Agtarakenda kadagiti dingo ken lames.  

Mabukirad ti mata ti tunggal maysa ti kinapateg ti panangsukay iti daga!

A lumasbangan manen ti aglawlaw. Ken mangipaay iti ad-adda pay a salun-at.

Ta kunada man a nasayaat a wagas ti panagwatwat ti panagmulamula. Dagiti maapitto, sustansia iti bagi ti itedna. Sustansia a mangpasalun-at, saan a mangdadael. Ken iti report, mano nga Ilokano a managsida iti bulbulong/nateng ti kinapeten ti bayrus? Adda ngatan?

Nupay kasta, saan koman nga urayen pay a dumteng dayta kaawan ti suplay. Rugian itan ti agsukay kadagiti nagkaruotan a dagdaga. No awan ti bakante, mabalin ti makisarita kadagiti adda dagana. Wenno usaren a pagmulaan dagiti nagawangan a lata ken plastik. Maikabassit pay no kua ti basura.

Ngem kangrunaan man a mapampanunotko ita, ania ngatan a ragsak ti sangkatawan inton maideklara a naparmeken ti bayrus. Nawayanto manen ti panagkuti ti tunggal maysa. Dawat laeng a saanto koma a liplipatan ti naimbag nga imbunga ti angol. Amangan ngamin no agsublitayo manen kadagiti aramidtayo a mangdadael iti nakaparsuaan. Ken malipatantayonto manen ti Namarsua. Saan koma a kasta…