Panagabuso kadagiti babbai ken ubbing, apay a di malapdan? (Maikadua a Paset)

TA ANIA aya dagiti nadumaduma a porma ti pannakaabuso/panagabuso?

1. PHYSICAL – nadagsen unay daytoy a panagsagaba iti pannakaabuso

a) panangiduron – agresulta iti pannakaiparusisi, pannakaitikleb, pannakadaleb, wenno pannnakaitim-og a pakasagrapan iti sugat, dunor wenno saan, bukol wenno dugol ken sakit ti bagi ken rikna.

b) pannakadanog – iti rupa ken sadino la ditan a paset ti  bagi

c) pannakabekkel – agingga iti panagtulakak ken pannakaparigat nga umanges

d) pannakatungpa – agmarka ti rupa ti kaadduan a nakapasamakanna itoy a panagabuso

e) pannakakugtar – wenno panangikusay

f) pannakakuddokuddot – no natarumamis dagiti kuko ti nagabuso, nasasaem ti sagrapen ti biktima ta tumaud ti sugat ken marka iti paset ti bagi

g)  pannakapuor – pannakasinit babaen ti sigarilio, plantsa wenno lampara. Maibilang met ditoy ti pannakaladam babaen ti kape wenno napudot a danum

 h) pannakapungotpungot – masansan daytoy a kaso lalo iti uneg ti pagtaengan

 i) pannakapak-ol wenno pannakapang-or iti natangken a banag – kaaduan a kaso ti  pannakaabuso nga agtungpal iti emergency room

 

2) SEXUAL – babaen ti pilit wenno panangipapilit iti laksid ti panagkedked kas kadagiti sumaganad:

a) panangaramid kadagiti saan a  disente a banag iti layang wenno adda dagiti makakita (engaged in indecent exposure)

b) panangarikap ken panangapros iti paset ti bagi kangrunaanna ti pribado a paset

c) sexual harassment – mapasamak met daytoy uray iti trabaho ken iti eskuelaan

d) rape – pannnakapilit wenno puersaan a pannakikanaig

e) incest  – sexual a relasion iti uneg ti pamilia wenno kameng ti pamilia

f) pannakapilit wenno pannakapuersa tapno mapasamak ti panagkanaig iti laksid ti panagkedked wenno pakaasi

g) pannakaiparang wenno panangiparang iti mabagbagi  lalona kadagiti ubbing

h) iti RA 9262, nairaman ditoy a kategoria ti panangipapilit iti panangikabbalay iti asawa iti kasamiento ken ti kerida wenno panagiddada pay a tallo iti maymaysa a kama wenno iti maymaysa a siled. Adun a bilang itoy a kaso ti dimmanon kadagiti agrebbeng.

 

3) EMOTIONAL – pannakarikna iti sakit ti nakem, iti “barukong” ken panagsagrap iti buteng ken alliaw

a) panangipangta babaen ti armas a kas iti kutsilio, paltog, pang-or, gemgem, saka wenno aniaman a kita nga aramaten iti panangipangta

b) berbal a panagabuso wenno insulto – kas iti bugkaw ken panaglak-am iti sao wenno unget a di pay mabalin a kanen ti walang nga aso, kas iti idioma ni Ilokano

c) pannakangngeg wenno pannakaisawang a “puta” ti babai, a nakaro la unay ti epektona iti dayaw ken dignidad daytoy wenno iti ubing lalo no awan ti kinapudnona.

d) pannakapapanaw ken pannakangngeg a pumanaw iti pagtaengan a saanen  nga agsubli pay iti kaanoman – itoy a kaso, saan laeng a ti asawa wenno anak ti pakapasamakanna no di pay kadagiti babbaket ken lallakay nga awanen ti baelda nga agtrabaho

e) pannakadadael dagiti sanikua, pannakakibor ti uneg ti pagtaengan babaen ti panagdadael kadagiti aramaten, sanikua ken ramramit a kasapulan – masansan itoy a kaso ti panagtayab no di man pannakaburak dagiti pinggan, baso, malukong ken kaldero wenno pannakadadael dagiti appliances.

4) NEGLECT –  panagbaybay-a wenno panangbaybay-a, saan a pannakasagrap kadagiti karbengan ken kasapulan a kas kadagiti sumaganad:

a) saan a panangited iti kanen wenno nadalus a makan

b) saan a pannakaited ti usaren para iti personal hygiene

c) saan a pannakaited ti pammateg ken atension

d) saan a pannakaited ti naan-anay a kasapulan a kawes wenno taeng a paggianan

e) saan a pannakaited ti edukasion kadagiti ubbing

        (Adda tuloyna)