Footer

Panagabuso kadagiti babbai ken ubbing, apay a di malapdan? (Umuna a Paset)

Maysa  kadagiti agdadata  a parikut ti gimong ti saan a malapdan a panagabuso kadagiti babbai ken ub-ubbing. Mapaspasamak daytoy saan laeng nga iti uneg ti pagtaengan no di pay iti ruar wenno iti mismo a pagtrabahuan.

Nagduduma dagiti wagas ti panagabuso. Ngem itoy a sinurat, ipamaysatayo a trataren ti panagabuso iti mismo nga uneg ti pagtaengan.

Nakaindikar iti Republic Act No. 9262: an act defining violence against women and their children, providing for protective measures for victims, prescribing penalties therefore, and for other purposes.

Maawagan pay daytoy iti  "Anti-Violence Against Women and Their Children Act of 2004". Linteg a mangited iti karbengan dagiti babbai ken ub-ubbing kontra iti pannakaabuso.

Ta ania ti makunkuna a panagabuso? Apay a nasken a maadal  ken maikkan iti  importansia a maammuan ti sangkagimongan?

Pananglapped. Dayta ti kangrunaan nga akem ti pannakaiwaras kadagiti impormasion maipapan itoy a banag. Saan laeng a pananglapped no di pay  pannakapukaw daytoy a sakit ti gimong. Maibilang met a sakit ti gimong daytoy ta apektaranna dagiti indibidual a maseknan ken ti aglawlawda. Ket no adda  ubbing a mairaman, nakarkaron ti pagteng ta maimula iti panunot ti  ubing ti mismo a pasamak.

Mas lalo pay no ti ubing mismo ti pakapasamakan ti panagabuso. Iti  pannakabaybay-a wenno  saan a pannakalapped daytoy a pasamak iti maab-abuso, dakdakkel nga amang ti  porsiento wenno tendensia nga  agabuso  met daytoy ta dayta  ngaruden ti naimula iti panunotna. No bukel  koma,  timmubon dayta a naimula idi iti naganus a panunot ti ubing. Ita ta dakkelen, natural nga  isaknapna met ti nariinganna. Nagbalin ti panagabuso a paset ti isipna ket iti pannakaisaruagna iti gimong, agbalin a mantsa iti naannayas a taray ti respetado a kagimongan.

Ta ania ngamin ti makunkuna a panagabuso kadagiti babbai ken ub-ubbing?

Ti panagabuso kadagiti babbai ken ub-ubbing ket babaen ti panangmaltrato, saan a panangipaay iti karbengan wenno kalinteganda  nga agresulta iti pisikal ken sikolohikal a pannakasugatda. Adda  naun-uneg a kaipapanan, puon ken gapuna no apay nga isukoda ti bagi ken karbenganda wenno agtamed ken sumurotda iti  amin a kayat wenno kangrunaan a panggep ti agabuso.

Dumakdakkel ti  datos dagiti panagabuso kadagiti babbai ken ub-ubbing. Inreport ti World Health Organization (WHO) nga umabut iti 20-50%  kadagiti babbai iti sangalubongan ti saksaktan dagiti lallaki a “kapartnerda”.  Ta agpada a maiyaplikar ti balikas a “kapartner” nga agpada  kadagiti agassawa  ken agdendenna a kas agassawa. Makaalarma dayta a datos nga imbutaktak ti WHO.

Iti pakadagupan dagiti datos dagiti amin  nga  ospital iti pagilian, maysa ti apagkalima agingga iti maysa kadagiti apagkatlo kadagiti biktima a simrek iti emergency room (ER) ti direkta wenno indirekta a naabuso.

Iti datos kadagiti mangipagpagna iti karbengan dagiti babbai ken  ub-ubbing, innem a pulo a porsiento iti pakadagupan a bilang dagiti babbai ti nagsagaba wenno agsagsagaba iti domestic violence.

Iti laengen Manila, segun iti dimmanon a report iti Departamento ti Salun-at (DOH), sangapulo  ket maysa  kadagiti sangapulo ket dua a babbai ti nakapadas a   namaltrato babaen ti pisikal a pannakapasakit.

Saan laeng nga iti Metro Manila, no di pay kadagiti kabambantayan ti Cordillera a nangato ti bilang ti panagabuso kadagiti babbai ken  ub-ubbing. Iti survey a naangay idi 1990, nairekord iti tallo kadagiti minasan a komunidad  nga asideg iti Siudad ti Baguio ti nakadidillaw a kinangato ti bilang  ti panagabuso ta  immabut iti limapulo a porsiento. Addaan met ti Baguio City iti 329 a kaso ti panagabuso iti nagtipon a rekord ti Departmento of  Social Welfare and Development  (DSWD) ken ti Baguio General Hospital kas naibasar kadagiti rekord idi  2000.

        (Adda tuloyna)