Footer

Panaggayyem ti Pilipinas ken China

PANNAKAPATIBKER ti relasion a panagayyem ti Pilipinas ken China para ti pannakapadur-as ti ekonomia, teknolohia ken enerhia; ken pannakasaluad ti kappia iti West Philippine Sea wenno South China Sea.

Dayta ti ipampanakkel dagiti opisial ti administrasion a nagun-od ti Pilipinas kabayatan ti ibibisita ni Chinese President Xi Jinping iti pagilian. Nabara ti panangpasangbay ni Presidente Rodrigo Duterte iti Chinese President iti Malacañang a nakapirmaan iti 29 a bilateral agreements dagiti dua a pagilian pakaseknan ti komersio, teknolohia, enerhia,  panagtinnulong iti pannakabukibok dagiti natural resources iti West Philippine Sea wenno South China Sea, ken ti pannakapatalinaed ti kappia iti dayta a mapagin-innagawan a teritorio ti pagilian.

Napagtulagan pay ti panangipaay ti China iti tulong ken pautang para kadagiti adu a proyekto ken programa ti Pilipinas. Ngem addan dagiti ekonomista a nagballaag a nasken a maadal a nasayaat dagiti kondision ken panggep dagiti financial assistance and foreign grants manipud iti China ta amangan no dakes ti ibungana gapu ta limmubon ti utang ti Pilipinas ket amangan no mailumlomton ti pagilian.

Maysa kadagiti naindaklan a plano ti proyekto ket ti pannakabangon ti multi-million ti balorna a Filipino – Chinese Friendhip bridge a mabangon sadiay Sta, Cruz, Manila a mangrangtay iti Pasig River. Ngem saan pay a narugian ti proyekto ket kontraenen dagiti conservationists ta maapektaran dagiti kadaanan ken napnuan-kaipapanan a pasdek pakairamanan ti St. Augustine Church a maysa kadagiti uppat a kadaanan a simbaan iti Pilipinas a binigbig a World Heritage Site ti United Nations Educational, Social and Cultural Organization.

Namnamaen dagiti economic managers ni Presidente Duterte a dakkel ti maipaay ti pannakapasinged ti trade relations ti Pilipinas ken China ta mabigbigen a higante ti ekonomiana. Patienda nga iti agtultuloy nga idadakkel dagiti komersio iti China ket mairanud ti Pilipinas gapu ti panagkarrubada a pagilian.

Positibo dagiti diplomats iti Department of Foreign Affairs ti Pilipinas nga iti ibibisita ti Chinese President iti Pilipinas ken ti nasinged a pannakilangen ni Presidente Duterte ken ni President Jinping ket nakappia a maresolbar ti isyu ti panaginnagaw iti teritorio iti West Philippine Sea wenno South China Sea. Napagtulagan ti joint exploration iti dayta a lugar a nabaknang kadagiti nagduduma a mineral resources ken natural gas a mabalin a pamataudan iti enerhia.

No man pay patien dagiti adu a nangato nga opisial ti agdama nga administrasion a nasayaat ti ibunga ti pannakapasinged ti pannakilangen ti Pilipinas iti China, agdudua met dagiti dadduma a lider ti pagilian iti sinseridad ti Chinese government iti pannakilangenda kadagiti Pilipino gapu iti agtultuloy a panangsakupda kadagiti teritorio iti Pilipinas iti West Philippine Sea.

Iti laksid nga inkeddengen ti International Tribunal a paset ti Pilipinas dagiti sinakup ti China, saanda a bigbigen ti panggeddeng, ket itultuloy a sakupen ti dandani intero a paset ti South China Sea iti las-ud ti 9 Dash Line a nagbasaranda iti panangtagikuada iti dayta a paset kabaybayan.

Kalaksidan ti panagtalinaed dagiti barko ti Chinese Coast Guard iti paset ti kabaybayan ti Pilipinas, nakaaramiden ti China kadagiti artipisial nga isla, ken military facilities pakairamanan ti runway, hangar ken weather station.  Iti agtultuloy a panagbangon ti China kadagiti pasilidad iti dayta a paset ti kabaybayan nga abay laeng ti international route para kadagiti barko ti nagduduma a pagilian, mapagam-amkan ti panakakontrolto dagiti agdaliasat a foreign vessels a mabalin a pagtaudan ti riribuk.

Mainayon kadagiti napirmaanen a katulagan iti nagbaetan dagiti dua a presidente, adda dagiti sektor a nangkiddaw iti pannakalapped koma dagiti adu nga illegal a droga a maiserserrek iti pagilian. Saan a mailibak a kaaduan kadagiti natiltiliw iti Pilipinas a drug lord ken bulto ti illegal a droga ket naggapuda iti China.

Idi nabiit pay ni Presidente Duterte iti turay, imbagana ti atapna a posible nga state-sponsored ti panagaramid ken panaglako ti illegal a droga. Ngem nagbaliw ti tono ti Presidente kalpasan ti ibibisitana iti China ken nakarian kadagiti nagduduma a tulong. No sinsero ti Presidente iti kampania ti administrasionna kontra panagsaknap ti illegal a droga, napateg a kiddawenna iti gobierno ti China ti pannakalapped ti panagraira daytoy nga illegal a droga a nagbalinen a peste iti kagimongan gapu iti dakes nga ipaayna.

Bimmisita man wenno saan ni Presidente Xi Jinping iti Pilipinas, ken iti laksid dagiti isyu iti nagbaetan ti China ken ti pagilian, ket saanen a mapagduduaan ti kinasinged ti relasion dagiti Pilipino ken Tsino. Sakbay pay a dimteng dagiti Kastila ken Amerikano iti Pilipinas ket nabayagen nga agbibinnisita iti pagilian dagiti Pilipino ken Tsino gapu iti barter trade ken agkarrubada.

Dayta ti gapu nga adu dagiti Tsino ken mestizo a Pilipino iti pagilian. Manipud pay idi un-una a panawen agingga iti agdama, mabigbig dagiti Tsino a nalaing ken nasikap a negosiante iti Pilipinas. Mabigbig dagiti adu a Chinese ken Filipino-Chinese businessmen kadagiti kabaknangan a negosiante iti Pilipinas. Nagbalinen a pagrukodan ti panagprogreso ti maysa nga ili iti Pilipinas ti kaadda dagiti baknang a negosiante a Tsino iti sakupda. Adu a lokal a negosio kadagiti ili ken siudad iti intero a pagilian ket kukua dagiti Tsino a negosiante, kabayatan a dagiti Pilipino ket masusuelduan a trabahadorda. Uray dagiti nakatugaw a nangato ken lokal nga opisial ti gobierno iti Pilipinas ket nagtaudda iti kaputotan wenno addaanda iti dara a Tsino.

Kadagiti nagkakauna a tawen, natagtagibaba dagiti produkto a naaramid sadiay China gapu ta nababbaba ti kalidadda ngem dagiti naaramid iti Pilipinas, Japan, United States ken dadduma pay a nadur-as a pagilian. Ngem nagrairan iti Pilipinas dagiti kangrunaan a produkto manipud China kas dagiti lugan, communication gadgets, nagduduma nga alikamen, ken uray dagiti taraon. Itantandudo met latta dagiti Pilipino ta nalaklakada nga amang ngem dagiti lokal a partuat wenno naggapu kadagiti nadur-as a pagilian.

Iti panangpasinged ti relasion ti Pilipinas ken China, pinasingkedan koma dagiti presidente ti dua a pagilian ti kaipapanan ti pudno nga aggayyem a panangipaay iti tulong nga awan ti kaibatoganna a supapak; ken napudno a panagkaykaysa para iti nadur-as ken nakappia a rehion. Ngem kasano nga ipaneknek ti gobierno ti China ti kinapudno ti pannakipagayamna no agtultuloy met ti panangsakupna iti teritorio ti Pilipinas, ken awan-sarday met dagiti aggapu iti pagilianda nga illegal a droga?