Panagrambak ti maika-400 nga anibersario ni Santo Cristo Milagroso

URAY iti tiempo ti krisis nga insangbay ti panagraira ti Coronavirus 2019 iti Pilipinas ken iti sangalubongan, saan nga agbaaw ti debosion dagiti adu a Katoliko a deboto ken ni Santo Cristo Milagroso wenno maaw-awagan iti Apo Lakay iti Sinait, Ilocos Sur ken Virgen Milagrosa iti Badoc, Ilocos Norte a dimmanonen iti maika-400 nga anibersario iti pannakaidaknirda iti igid ti baybay iti sigud a maymaysa a probinsia ti Ylocos idi 1620.

 Nagduduma a gannuat dagiti inyusuat ti Arkidiosesis ti Nueva Segovia iti panangidaulo ni Arsobispo Marlo M. Peralta ken dagiti Katoliko iti Parokia ni San Nicolas de Tolentino iti Sinait iti panangidaulo ti Kura Paroko a ni Rev. Fr. Jerry Avisa para koma iti nadaeg a panagrambak ti maika-400 nga anibersario ni Santo Cristo kas ti pannakaipasiar ken pannakaiprusision ti imahena kadagiti amin a parokia iti Nueva Segovia tapno ad-adda pay a maparubrob ti pammati dagiti Katoliko nangruna kadagiti ubbing ken agtutubo. Agalimpatok koma ti nadaeg a panagrambak iti piesta ni Santo Cristo Milagroso itay Mayo 3 a piesta pay ti pannakabirok ti napukaw a nasantuan a krus wenno nalatak a Santacruzan. Ngem kalkalpas ti lockdown wenno enhanced community quarantine iti intero a Luzon ken naabutan pay iti general community quarantine iti Ilocos Sur, Ilocos Norte ken karrubada a probinsia a lapped iti nadaeg a panagrambak ta maipawil ti panaguummong dagiti adu a tattao ken maipatpatungpal ti social distancing.

Kadagiti naangay a Nasantuan a Misa, saanen a kas kadaeg dagiti naglabas a tawen a nagdudupudop dagiti deboto ti simbaan sadiay Sinait ken iti Simbaan a Bassit iti Vigan City. Awanen dagiti nagatiddog ti pila dagiti deboto a mapan umagep iti nangisit nga imahe ni Santo Cristo Milagroso kadagiti naglabas a piesta. Ngem uray no simple laeng ti panagrambak ti maika-400 nga anibersario ni Santo Cristo Milagroso ket nagtalinaed ti nauneg a pammati dagiti deboto nga Ilokano kas ti nagmalem ken narabian a panagurayda iti igid ti National Highway idi mailabas ti imahena manipud Tagudin, Ilocos Sur agingga sadiay Sinait idi Semana Santa kabayatan ti panagkararag para ti pannakalapped ti panagraira ti COVID-19 iti probinsia idi kakaro ti panagbuteng dagiti umili iti virus.

Ti kaadu dagiti deboto ken ni Santo Cristo Milagroso ket ipaneknekna ti saan nga agkupas a pammati ken debosion dagiti relihioso a Katoliko nga Ilokano manipud idi insangpet dagiti Kastila a misionero ti Kristianismo Katolisismo iti pagilian, ken pinauneg pay ti pannakaidaknir ti imahe ni Santo Cristo ken Virgen Milagrosa iti igid ti baybay iti Sitio Dadalaquiten, Barangay Lugo iti Sinait idi 1620.

Agtultuloy ti panangbigbig dagiti adu a deboto iti nailangitan a bileg ni Santo Cristo a pagtaklinanda iti panawen dagiti nakaro a sakit ken nadagsen a problema iti panagbiagda kalpasan ti uppat a siglo manipud idi maalaw dagiti mangngalap ti kasla kadakkel ti tao a nangisit nga imahen ni Santo Cristo Milagroso ken ti imahen ni Virgen Milagrosa de Badoc a nagbalinen a patron ti Ilocos Norte, ken naital-o payen a Basilica Minore ti simbaan a nakaitaenganna iti Parokia ni San Juan Bautista.

Iti daytoy a tawen a pannakarambak ti maika-400 nga anibersario ti isasangbay ni Santo Cristo Milagroso ket impaayen ni Santo Papa Francisco ti Plenaria Indulhencia wenno pannakapakawan iti basol dagiti mapan makimisa iti simbaan iti Sinait ken agkompesarda ken agiwayatda kadagiti aramid ti kaasi. Mangnamnama met dagiti Katoliko iti Ilocos Sur wenno iti Nueva Segovia nga iti asideg a masakbayan ket maital-onto met a Basilica Minore ti simbaan iti Sinait kas ti nakaitaengan ni Virgen Milagrosa sadiay Badoc, Ilocos Norte.

Maibasar iti pakasaritaan, maidaknir ti kahon a naglaon kadagiti imahe ni Santo Cristo Milagroso ken Virgen Milagroso iti igid ti baybay ti nagbedngan ti Sinait ken Badoc nga idi a panawen ket maymaysa pay laeng a probinsia ti Ylocos ta sa laeng nabingay a dua a probinsia ti Ilocos Sur ken Ilocos Norte idi 1818. Napagtulagan dagiti mangngalap a nakaalaw a pagbingayanda dagiti dua nga imahe. Naipan ti imahe ni Santo Cristo Milagroso iti simbaan iti Sinait. Impan met dagiti taga-Badoc ti imahe ni La Virgen Milagrosa iti simbaanda.

In-inut ti panagadu dagiti deboto kada Santo Cristo Milagroso ken Virgen Milagrosa gapu iti agtultuloy a panagdebosion dagiti Katoliko a napatgan dagiti kararag ken tarigagayda.

Kadagiti tawen iti nagbaetan ti 1656 – 1660 ken 1882 – 1883, naglak-am ti Vigan iti peste ket kiniddaw dagiti umili ti pannakaipan ti imahe ni Santo Cristo Milagroso iti daytoy nga ili. Napasnek a nagnobena ken nagkarkararag dagiti deboto ket adu dagiti immimbag ken naispal iti dayta a peste. Manipud idin, nagsaknapen ti debosion dagiti Ilokano ken ni Santo Cristo Milagroso.

Maibasar iti pakasaritaan, naipayanud dagiti imahe da Santo Cristo Milagroso ken Virgen Milagrosa ken dadduma pay a narelihiosuan a banag a naipalaon iti kahon, ken naggapuda sadiay Nagasaki, Japan. Impayanud dagiti Katoliko dagiti imahe kabayatan ti pannakaidadanes dagiti Kristiano iti dayta a panawen a panagturay ti Tokugawa Shogunate manipud idi 1597. Mapapati a dagiti imahe ket insangpet dagiti Kastila a misionero sadiay Japan para kadagiti Kristiano a Hapon. Impayanud dagiti Kristiano sadiay Japan dagiti imahe tapno saanda a madadael ken saanda a matakuatan a Katolikoda ket mailisida iti pannakapapatay ken panangidadanes.

Dimteng sadiay Japan idi 1540 dagiti misionero a Kastila nga indauluan ni San Francisco Javier ket napartak ti panagsaknap ti Kristianismo. Idi un-unana, pinalubosan dagiti agturay ti panangaskasaba dagiti misionero ta kayatda a pakapsuten ti implensia dagiti monghe a budista iti biag dagiti Hapon. Nagamak dagiti agturay iti nadaras a panagadu dagiti Kristiano sadiay Japan ket nagbutengda iti kolonialismo iti Japan kas ti napasamak iti Pilipinas a sinakup dagiti Kastila kalpasan ti pannakaisaknap ti Kristianismo manipud idi 1521 nga idadatengda iti Pilipinas.

Iti nagbaetan ti 1565 ken 1568, imbilin ni Emperador Ogimachi ti pannakaiparit sadiay Japan ti Katolisismo, ngem nakapuy ti bilinna. Idi 1587, nainget nga impawil ni Toyotomi Hideyoshi ti idadateng dagiti Jesuita a misionero iti pagilianda. Naibilang ti Kristianismo a pangta iti nailian a panagkaykaysa dagiti Hapon ta nagamak dagiti agturay a napatpateg ken ad-adda a napudpudno dagiti adu nga umili ken ni Jesucristo ngem isuda a mangidaulo iti pagilian.         

Nangrugi idi 1597 – 1620 a panawen ti Tokugawa Shogunate, naipawilen ti Kristianismo iti Japan. Napapatay dagiti adu a Kristiano a nagtalinaed a natibker iti pammatida.

Adu dagiti nagbalin a martir ti pammati a nabigbig a santo agraman ti umuna a Pilipino a santo ni San Lorenzo Ruiz de Manila a napalalo ti pannakaparparigatna ngem nagtalinaed a natibker ti pammatina ken ni Jesucristo. Adu a Katoliko a Hapon dagiti naglemmeng ngem nagtalinaedda a nalimed ken napudno iti pammatida agingga a napalubosan manen ti Kristianismo iti pagilianda kalpasan dagiti adu a tawen.

Ita a panagrambak ti maika-400 nga anibersario ni Santo Cristo Milagroso iti Nueva Segovia, rambakan met dagiti taga-Ilocos Norte ti maika-400 a tawen ni Virgen Milagrosa. Nairana a panawen a panagraira ti rigat ken buteng gapu ti pangta ti COVID-19 a nangapektaren iti nasurok a 3.3 million a tattao iti lubong ken nangkettelen iti nasurok a 300,000 a biag. Mamati dagiti adu a deboto kada Santo Cristo ken Virgen Milagrosa nga isuda ti kangrunaan a pagtaklinan tapno maispal iti amin a sakit ken peggad.