Panagsagana iti salisal ti politika ita a pandemia

KALPASAN nga indeklarar ti Commission on Elections a maisayangkatto into Oktobre 1 – 8, 2021 ti panagipilia iti certificate of candidacy para ti National and Local Elections iti Pilipinas inton Mayo 9, 2022, ket mapaliiwen ti panagoarikna iti publiko dagiti politiko nga adda gandatna nga agkantidato.

No mapagsaludsodan dagiti politiko iti panggepda iti masungad nga eleksion, nagdarasda a mangibaga nga adayo pay dayta ta ti prioridadda iti agdama ket ti panangtulong kadagiti marigrigatan a tattao ita a panawen ti pandemia ti Coronavirus.

Saan a nakapappapati dayta ta kinagpaysuananna, nangrugin ti panagpabanglo iti publiko dagiti politiko nangruna dagiti adda panggepna nga agkandidato para kadagiti “national positions” kas ti para presidente, bise presidente ken senador.

Ilibakman dagiti dadduma a politiko dagiti pudno a panggepda, ngem idi pay laeng kalkalpas ti eleksion idi 2019 ket nangrugin ti panagsaganada. No saan koma a gapu iti pandemia, kadagitoy a panawen ket adu koman kadakuada dagiti agpaspasiar kadagiti nagduduma a siudad ken probinsia tapno allukoyen ken pasingkedanda ti suporta dagiti lider iti politika nangruna dagiti lokal nga opisial. No sadanto laeng agkuti no mangrugi ti opisial a campaign period ket saandanton a makapan kadagiti amin a lugar a panggepda.

No umas-asidegen ti eleksion ket mangrugin dagiti maiwayat a political survey no sino dagiti magustuan a pilien a kandidato dagiti botante. Naiparuar iti maysa a surbey a mairaman kadagiti naruar ti naganna a kayat dagiti na-survey da Vice President Leni Robredo ken Davao City Mayor Sarah Duterte Carpio.

 Iti oposision, aklonen man wenno saan ni Vice President Leni Robredo ket isuna ti idurduron ti Liberal Party a para presidente iti masungad nga eleksion, aglalo itan ta imbasuran ti Korte Suprema a nagakem a Presidential Election Tribunal ti election protest ni sigud a senador Ferdinand Marcos Jr. iti napalabas nga eleksion.

Adu met dagiti mangidurduron iti Presidential Daughter a sumukat iti amana. Ngem inrakurak ni Presidente Rodrigo Duterte a saanna a kayat nga agkandidato a presidente ti anakna ta nadagsen a responsibilidad iti dayta a posision. Ngem uray ni Presidente Duterte idi 2016, saanna kan pay kayat idi damo ti agkandidato, ken nag-subtitute laeng ken ni Martin Diño nga immuna a nagipila iti kandidatura a para presidente iti salinong ti partido a PDP Laban.

Idi napalabas nga eleksion, nagregget ni Mayor Duterte a nangitipon iti binukelna a regional political party a Hugpong ng Pagbabago kadagiti adu a local candidates. Isuna pay ti mabigbig nga adda iti likudan ti panagsukat iti speakership iti House of Representatives.

Nasken a napigsa a kandidato a para presidente ti iduron ti agdama nga administrasion ta no maabak ti kandidatuenda ket aglak-amto met ti pannakapastidiar dagiti agdama nga opisial no saanda a makaamo iti sumukat a presidente.

Adu pay dagiti politiko a nareggeten nga agpa-interview iti media a saanda a kadawyan nga ar-aramiden itay napalabas a tawen a kakaro ti rigat ti panagbiag dagiti Pilipino gapu ti pandemia.

Madlawen ti social media ti umad-adu dagiti page ken account para ti political propaganda dagiti aggandat nga agkandidato.   Iti masungad nga eleksion, ti social media platform la ketdi ti maysa kadagiti kangrunaan a pagkampaniaan dagiti politiko aglalo no matuloy ti ilunglungalong ti COMELEC nga awan ti “face-to-face campaign” gapu iti pandemia ken awanto pay ti nainsaknapan a pannakabakuna dagiti umili.  

No agpadlawen dagiti politiko, rugian koma metten dagiti umili a paliiwen ken tingitingen dagiti naaramidan ken ar-aramiden dagiti politiko ita a panawen ti pandemia – no kasano ti panagtignayda tapno malapdan ti panagraira ti Covid 19, ken no kasano ti panangtulongda kadagiti biktima ti pandemia ken dagiti nagsasaruno a didigra.

Ti tawen 2020 agingga iti agdama ti kangitingit ti pandemia ken maibilang a karigatan a tiempo iti panagbiag dagiti kaaduan a Pilipino. Iti panawen ti lockdown wenno enhanced community quarantine ken nababbaba a tukadna ti nakariknaan ti kinapudno ti ayat ken kabaelan nga agserbi dagiti nabotosan nga opisial ti gobierno.

Nasaayaat kadi ti panangimaton ken panangiwanwan dagiti opisial tapno malapdan ti panagraira ti Covid 19 iti Pilipinas? Nasapa wenno nagliway kadi dagiti nakatugaw nga opisial iti panagtignay kontra ti pandemia? Nakaipaayda ngata a personal wenno dagiti ahensia wenno lokal a gobierno a maiturayanda iti naan-anay a tulong kadagiti biktima ti lockdown ken dagiti nagsasaruno a kalamidad – panagbettak ti bulkan, bagyo ken layus? Ania ti naitulongda kadagiti minilion a naawanan iti pagtabahuan ken agtultuloy ti panagrigrigatda? Adda ngata naaramidda nga epektibo a “mass vaccination program” tapno makasublinton ti pagilian iti “new normal” a panagbiag? Para kadagiti agkandidato a para kongresista ken amin a posision iti lokal a gobierno, nagparangda kadi wenno timmulongda kadi kadagiti masakupanda nga umili kabayatan ti pandemia ken didigra tapno mangipaayda iti ayuda? Adda kadin napilida a nasamay ken natalged a bakuna para kadagiti kalugaranda?

Sumagmamano laeng dagita a saludsod a pagbasaran iti panangtingiting ti pudno a tarigagay ken kabaelan nga agserbi dagiti politiko nga aggandat nga agkandidato iti masungad nga eleksion, ngem umanayen dagiti sungbat a mangsagat no rumbeng wenno saan nga itandudo ida. Sumagmamano a bulan laengen ti palabsen ket agipilanton iti kandidatura dagiti agngayangay iti masungad nga eleksion, ket nasken a dagiti umili nga agrigrigat gapu iti pandemia ket ikagumaandan a tingitingen dagiti personalidad nga aggandat iti masungad a salisal iti politika.