Footer

Panagsubli ti anak ti Marag

Sarita ni Jobert M. Pacnis

Maudi a paset

 

KAMKAMATENNA ti angesna idi malukag kadayta a parbangon. Nakabutbuteng ti tagainepna. Adda kampay idi iti saklot ti rumiet a kabakiran. Maymaysana. Pagammuan, nakangngeg iti kanalbuong. A sinaruno dagiti makatitileng nga ikkis.

Sipapardas a nagtaray. Dina ammo ti turongenna. Ti ketdi masinunuona, saan nga iti nagtaudan ti kanalbuong. Agingga a nakagteng iti kasla paraiso ti kinapintas a disso. Dina mailadawan ti immapay a ragsak kenkuana.

Nagum-uma a naglang-ay: naglangoy iti nakalitlitnaw a dissuor ken nagrennek iti agkakaimas a prutas iti aglawlaw.

Idi kuan, adda nakitana nga ugsa a bimmalitok ti marisna. Nakaam-amo daytoy kenkuana. Tiniliwna. Ngem idi saksaklotennan, nagbalin metten a nagdakkelan nga uleg a mangtukkaw kenkuana. Ditan a nalukag.

Umanangsab a bimmangon. Nagdiretsuanna ti imminom. Nabang-aran.

Iti panagtugawna iti iking ti katrena, nalagipna ti naggapuanda a disso–  disso a nakaikalian ti kadkaduana. Disso nga immuna a nakaimatanganna iti lawag. Disso nga immuna a nagarapaapanna. Disso a nakatubayanna kadagiti nabalitokan nga aw-awid a nagbalin nga igamna iti biag. Disso nga iti kaano man, di maunas iti isipna. Ta kasano a malipatanna dagiti pagteng?

Agsiam idi ti tawenna. Bimtak ti nakana a riribuk iti lugarda ta ditoy ti nagbalin nga umok dagiti kalaban ti gobierno. Kangitingitan idi ti tawen 1990. Ti ragsak, talinaay, ken simple a panagbiagda iti bantay iti sidong ni Kabunian, nasuktan iti buteng, liday ken riribuk.

Nagbaliw ti pul-oy iti disso a nagramutanna. Kimmarasakas dagiti tanubong. Nagregreg dagiti duyaw a sabong dagiti nagdadakkelan a narra iti iduduros ti napigsa nga angin. Naulpan ti lulonan ti Bantay Samsambiri idi agsasaruno ti rupak dagiti military ken dagiti simmina iti gobierno. Adu nga inosente dagiti biktima.

Nakadanon ti ulep iti Hamburger Hills idi yetnag dagiti military ti Oplan Salidummay. Simrek ti ulep iti Blue Heaven. Nagbalin a No Man’s Land ti disso.

Nakiwar a kasla kuton ti sibubukel a sibilisasion. Natina iti dara ti kabambantayan. Nagayus dagitoy kadagiti ubbog, waig, dissuor ken karayan. Ken uray pay kadagiti imbilangdan a nasagraduan a disso.

Ania ketdin a kinadamsak daydi nga Oplan Salidummay a nangikayab iti gambang nga isem ti wayawaya.

Ubbing, babbaket, lallakay, agkabannuag, naidaton iti altar ti Oplan Salidummay. Iti kaamaanda, mano ti naipatli? Naimbag la ketdi ta nakapanawda.

Naisadsadda ditoy Namayengmeng kalpasan a pinasurotanda ti agus ti karayan. Nakayamanda ta naayat dagiti agindeg a nadanonda. Naikkanda iti daga a nangrugianda. Nga idi agangay, nagbalinen a kukuada ta nagatangdan iti akinkukua.

Isu, maysa a sagibsib ti nagtaudanda a disso. Ket no idatonna ti inadalna ditoy, makatulong la ketdi iti dakkel. Kadagiti pagiwarnak itay nabiit, nabasana ti ibabangonen ti disso nga iti naminsan nagbalin a No Man’s Land. Addan narugian a pagnam-ayan a nabayagen a tinartarigagayan dagiti nakalasat met a kalugaranda. Pormalen a naglukat ti maysa a pagadalan iti haiskul a mangipaay iti adal kadagiti padana nga Itneg.

Ket isu, maysa nga Itneg, rebbengna laeng nga isagut ti balligina kadagiti kalugaranna. Iti daga a nagtaudanna. Saan ket nga iti sabali! Dina kayat a maitulad dagiti kapulianna nga agbalin laeng a nakakaasi a kas kadagiti ubbing kadagiti kalsada ti siudad.

Ti parikut, maawatan ngata dagiti nagannak kenkuana? Iti nakitana a ragsak dagitoy idi ipadamagna ti offer ti pagadalan kenkuana, adayo la ketdi a kasta. Ta di kad’ kayatda ti makaalut-ot iti rigat? No mangged iti nasulinek a disso, adayo la ketdi ti panagrang-ay kadakuada. Kasano ita nga ipalawagna ti planona?

Ngem sabagay,  nakaikeddengen. Masapul a takderanna.

Aglutluto da Ina Liway ken Ama Ton-an iti pammigat idi kapatangna dagitoy. Inangayna amin a turedna ket imbatadna ti planona: ti agsubli iti lugarda tapno ditoy, ibinglayna ti adal a nasakdona.

Napaulimek dagiti dadakkelna iti imbatadna. Nagkinnita dagitoy. Nabayag.

Madanagan. Sungsungkaen ti panunotna ti mabalin a sawen wenno reaksion da Ina Liway ken Ama Ton-an.

Ngem nakarikna iti pannakalag-an idi aginnisem dagiti dadakkelna. Sinsao, inarakupda iti nairut.

Kunami no nalipatamon ti nagtaudam, anak, insaibbeken ni Ina Liway.

Nanaraigid met dagiti luana. Ngem nalag-an ketdi ti riknana. Nagpakada idi agangay. Nagpabaybay. Naipasabat kenkuana ti nakaleggaken nga init. Immanges iti nauneg. Sa impennekna ti nagtaray nga agpadaya— isu nga Anak ti Marag.#