Footer

Panagsubli ti anak ti Marag

APAGSIPASIP itay rugianna ti agwatwat. Ita, agbannawagen. Narusepen iti ling-et. Agarup maysa nga oras a nag-jogging. Ti rutana: ditoy barioda a Namayengmeng agingga iti poblasion a nasurok a dua kilometro ti kaadayona iti laud.

Intugawna iti gabat a kayo iti kadaratan. Pinunasna iti labakara ti sumilsilap a ling-etna a gaygayangen ti ubing pay a sinamar ti init. Nabang-aran iti panangaplaw kenkuana ti apagdillaw a puyupoy.

Immanges iti nauneg. Ninanamna ti sadiwa nga angin nga intaraon kenkuana ti nakaparsuaan. Anian a naglag-an iti rikna.

Iti panangipalapalna iti panagkitana iti taaw, nasisirap iti gumilang a sinamar ti init nga ay-ayamen dagiti allon. Ngem apagapaman laeng. Nakarikna ketdi iti talinaay idi mapanunotna a kasla saksakloten ti rinibu a bitbituen.

Timmakder kalpasanna. Inkeddengna ti agpagnapagna iti madildilpatan dagiti dalluyon. Kailiwna dagiti aramidna idi ubing pay laeng: kakinnatilna ti dalluyon a dumilpat iti kadaratan, agkali iti kusimay ken tarukoy, agtambling iti pantok, mamayyabas, agaramid iti torre manipud iti darat, ken agnunog iti danum.

Nagmaris ketdin ti panagubingna ditoy aplaya. Naiduma la unay iti nariinganna a disso.

Malagipna ita. Masansan idi nga itugot ni Ama Ton-an no kasta a manarukoy ti lakay. Nagadu ketdi idin a maalada. Mapmapno ti balonda nga alat nga aglaon iti guduat’ baldi. Nagdadakkel ken nagpupula dagiti tarukoy. Imasenna la unay idi a diguan nupay naynay a kasla malingta laeng ti pannakalutona koma. Ilakolako ni Ina Liway ti dadduma idi naimbag la nga allowance-na.

Naimuttal iti imatangna ti kimmutkot a kusimay idi agbaba ti dalluyon. Kinamatna a kinali. Panagriknana, nagsubli ti kinaubingna.

Ngem dina naala. Nasdaaw. Ti ammona, nabatoganna a kinali. Ngem apay nga awan a naalana? Nagbiddut iti nakitana ta maysa  laeng a bassit a bato a nagtulatid daytoy?

Idi ubbingda a kapigsada nga aggagayyem a mapan agnunog iti baybay no kasta a bakasion, a pagkikinnamatanda a silalabus, awan man ti mintisna nga agkali iti kusimay no ar-arigen. Ma-alana pay idi uray dagiti adda iti namaga a kadaratan. Sayuanna laeng iti danum-baybay ti darat ket siaalibtaken a mangsiput— a kas man maysa a kali nga agsiput iti sippayotenna a piek–dagiti matana iti panagkuti ti darat ta sigurado nga adda kusimay iti tukot daytoy.

Makantiawan la unay idi ti bassit ti maalana kadakuada nga agbabarkada. Madusa daytoy babaen ti panagalana iti ay-ayamda a kinnamatan iti danum. Agala met ti asino man a tumakdang.

Adda pay idi daydi pannakabannogda nga agkikinnamatan. Intugawda nga aggagayyem iti kadaratan bayat ti panagkilawda iti naalada a kusimay. Idi kuan, kellaat nga imkis ni Istong. Permi a kulagtitna a timmakder. Napalusotna gayam ti maysa a kusimay a nangipitan daytoy iti sapsapinanna. Ti katawada ketdi idin. Ingurigor ni Istong daydi a pagteng.

Ngem apay ngata nga agpayso a dina naala ti kusimay itay? Naglawag met iti panagkitana nga iti nangkalianna ti kimmutkotan daytoy.

Napangilangil laengen. Binugguanna dagiti imana sa intuloyna ti nagpagnapagna nga agpadaya. Impennekna ti limmang-ab iti sadiwa nga angin. Kas itay, nakarikna manen iti talinaay a naipusing kenkuana iti uppat a tawen.

Disiotsona, addan iti maikadua a tukad ti kursona nga Edukasion, idi agsardeng. Nadadael ngamin ti mula da Ama Ton-an ken Ina Liway gapu iti ranggas dagiti nagsasaruno a bagyo a nangiludes iti Tanap.

Gapu ta agkalikagum unay a makapagtuloy nga agbasa, inkeddengna ti agpa-Manila tapno mangged pay laeng.

Napalalo a panangsupiat da Ama Ton-an ken Ina Liway kadayta a panggepna. Adu a panangupayda kenkuana. Narisgo kano‘diay siudad. Dimo ammo dagiti gayyem wenno kabusormo. Umok kano daytoy ti kinadakes.

Ngem desididon iti pangngeddengna. Inrupirna ngarud ti bagina.

Ad-adda nga awan masakbayak, Ama, Ina, no agtalinaedak lattan ditoy, kinunana. Diak ipalubos a yanud lattan dagiti dalluyon ti arapaapko. Kayatko a makaalut-ottay’ met ‘ti rigat. Maawatandak koma…

Kakaisuna a bungadaka, Anak, timek ni Ama Ton-an. Ket nasakit a mayadayoka kadakami.

Ad-adda a nasakit, Ama, no maipaidam kaniak ti masakbayan, insungbatna. Ragsakenyo kadi a dumakkelak nga awan maipagpannakkelna iti biag? Nga awan isarangna iti lubong? Ket mailupitlupitto laeng?

Anak, aglulua met idi ni Ina Liway a nagkuna. Pangngaasim, dimo patuloyen ti ipapanawmo. Diakto la ketdi maiturturog ti yaadayom. Ammom met a nalakaak a mail-ila. Agsakitak la ketdi…

Ngem ania ti obraek ditoy, Ina, Ama?

Nauneg a sennaay ti insungbat ni Ama Ton-an.

(Adda tuloyna)