Panangilawlawag-Pananglagip

Kolum: Iti Duyog ti Singasing

Ni Jaime M. Agpalo, Jr.

(Umuna a paset)

 

Klaripikasion daytoy kadagiti agdamdamag maipapan ti ababa a pelikula nga Ilokano iti YouTube, nga improdius dagiti estudiante ti Don Mariano Marcos Memorial State University (DMMMSU), South La Union Campus (SLUC), College of Computer Science (CCS),  III-4 (1st Semester 2012) a masarakan sadiay Agoo, La Union, iti asignatura a Visual Studio Project: Philippine Literature (Ilocano Literature).

Ti paulo ti pelikula, “Iti Nagbaetan iti Panagpakada ken Ay-ayatenka” a sinurat a mismo toy numo toy biang.

Kayatko nga ilawlawag nga awan ti pakaibiangan ‘toy numo ‘toy biang iti pannakaaramid ti pelikula. Aramid a mismo dagiti estudiante. Ni saanko pay nga ammo a nausar gayam ti sinuratko para iti proyekto dagiti estudiante.

Ania kano ti reaksionko?

Ania ti reaksionko? Bay-am man kadi dagiti estudiante ta pagadalanda, pagsursuruan, agbalin ti sinuratko a material iti proyektoda, awanen ti kuestion dita, ta itedda met ti kredito. Saan laeng a DMMMSU ti nangaramat kadagiti sinursurattayo; UP Baguio ken UP Diliman, University of the Cordilleras, SLU ken dadduma pay nga eskuelaan iti high school ken elementaria, dagiti religious sects a nangusar a reperensia iti panagadal ken inadal, testimony ken nagbalin a kas ehemplo (especially ti sarita a ‘Sabong ti Lawag’) ken dadduma pay. No pagadalanda, reperensia, material iti proyektoda wenno ania la ditan, bay-am man kadi, nasaotayon daytoy a banag idi. Saan laeng a sarita, daniw, drama iti entablado ken drama iti radio. (Agduma ti panirigak ken presentasion dagitoy a dua.) Bay-am latta nga usarenda. Saan a rumbeng nga iyimut dagitoy, ta saan met a naiyimut a talento kadatayo no di ket instrumentotayo laeng iti ayat ken dayag ti Mannakabalin amin. Nawaya ti amin lalo iti internet, nga isu ti (pagarupek) a nakaalaanda a kas material ti sinurat wenno proyektoda.

Daytoy laeng ti nagdumaan: kadagiti eskuelaan ken estudiante, adda kredito a maited—madakamat ti nagan a kas nangsurat, a rumbeng laeng ken maitutop a mapasamak; kadagiti dadduma saanen a nadakamat. Ngem isu nga isu nga awan iti kuestion dita kadatayo.

Agsublitayo man iti “Iti Nagbaetan ti Panagpakada ken Ay-ayatenka” ta ikkantayo man  iti lagip a makapaisem. Agsublitayo man iti napalabas. Agsublitayo no kasano ken kaano a nasurat dayta. Adda met makapaisem a first person story kadaytoy.

Immuna a nasurat ti “Iti Nagbaetan…” a kas script iti radio. Nasurat idi Pebrero 1994 (ngata ngem siguradoak, nupay diak masapulan ti script iti nagadu a pempenko).

Maysaak nga scriptwriter iti radio idi ken nasurat daytoy para iti nalatak a drama a “Mr. Lonely” ken improdius ti MPBC Baguio City, ken naipatangatang kadagiti nadumaduma a radio stations iti Amianan a Luzon babaen kadagiti nalatak a grupo ti Radio Veritas  ken Radyo Totoo iti Rehion Ilocos, iti Tanap ti Cagayan, ken iti kabambantayan ti Cordillera.

Idi 2002, a kagatgatelantayo nga aginternet iti kabukbukodantayo a desktop, adda nalatak a website a pagsasarakan, pagaangtotan dagiti managinternet nga Ilokano iti intero a lubong, ti www.iluko.com a kukua ken imatonan ni Andy Barroga ken empleado iti Microsoft Corporation. Ditoy ti masansan a pagsasarakan dagiti mannurat ken agduyos iti literatura ken dadduma pay a takder iti biag.

Ineditko manen ti script tapno presentable met laeng ken umayon iti format a mabalin nga usaren iti entablado saan laeng a para radio. Binaliwak a sinurat, adda dagiti inikkatko ken ninayonak.

(Maituloyto)