Panangngilin ti Kuaresma

FILE PHOTO. A group of men and young kids prepare a carroza for the Holy Week procession, Makati City, 2010 (photo by Jasper A. Espejo)

NAGBALINEN a paset ti tradision ken kultura dagiti Pilipino nangruna dagiti Kristiano Katoliko ti panangngilin ti Kuaresma babaen kadagiti nagduduma a wagas.

Mangrugi ti panawen ti Kuaresma iti Mierkoles Kurkurus wenno Ash Wednesday babaen ti pannakurus iti nabendisiran a dapo iti muging dagiti Katoliko babaen kadagiti padi, madre ken lay ministers. Dayta a maikurus a dapo ket nagtaud iti napuoran a ramos a nausar iti naglabas a Domingo Ramos. Ipalagip ti pannakurus ti muging a ti tao ket nagtaud iti tapuk ken agsublinto met laeng iti tapuk iti ipapatayna iti agdama a biag.

Maigibus ti 40 nga aldaw a Kuaresma iti Semana Santa a mangrugi iti Domingo Ramos nga agalimpatok iti Domingo Panagungar ni Apo Jesucristo ken yuulina iti Langit. Iti panawen ti Kuaresma a ngilinen ken lagipen dagiti Katoliko ti panagtutuok, ipapatay iti krus ken panagungar ni Apo Jesucristo tapno subbotenna iti basol dagiti tattao.

Iti biang ti Simbaan Katolika, maibilang ti Domingo Paskua ti Panagungar wenno Resureccion a kangrunaan ken karagsakan a pagteng ta ipaneknek daytoy ti panagungar ni Apo Jesucristo manipud iti tanem. Daytoy ti mangted iti namnama kadagiti mamati a no matayda iti daytoy a biag ket makipangungardanto met ken ni Apo Jesus iti agnanayon a biag no agaramidda iti kinaimbag.

Iti panangngilin ti Kuaresma, maigunamgunam kadagiti mamati ti napasnek a panagkararag, panagayunar ken panag-abstinensia, ken panangisayangkat iti aramid ti kaasi kas ti panangted iti limos wenno panangtulong kadagiti napanglaw ken agkasapulan iti saranay. Ti panagayunar ket maigagara a panangliwat iti pannangan; ken ti abstinensia ket ti saan a panagsida iti karne para kadagiti nasalun-at ken nataengan.

Kadagi naglabas a tawen iti Pilipinas, nangruna idi saan pay laeng a moderno ti teknolohia ken awan pay dagiti adu a kabaruanan nga alikamen ket napnuan-ulimek ken solemnidad ti pannakangilin ti Kuaresma. No sumangbayen idi ti Mierkoles Kurkurus ket mangrugin ti panagulimek ti aglawlaw nangruna iti rabii ta ipariten dagiti nataengan ti panagaariwawa ken panagaayaw dagiti ubbing ken agtutubo. Iti Kailokuan, no dumtengen idi ti Kuaresma, mangrugin ti pannakaipatayab iti radio dagiti leksio wenno pasion a mangisalaysay ti panagrigrigat ken ipapatay iti krus ni Apo Jesucristo.  

Idi nagkauna a panawen no tunggal Semana Santa nangruna iti Biernes Santo ket naingeten dagiti nataengan a mangipawil ti panagsida iti karne. Maysa a nakaugalian dagiti Katoliko no Semana Santa ket ti panagtitinnuktok iti itlog iti arubayan ti simbaan a ti mabettak nga itlog ket alaen ti akinkukua ti nakabtak. Napnuan met iti solemnidad dagiti maisaysayangkat a Visita Iglesia ken libut wenno prusision.

Kakibin ti panagtulid ti panawen ti panagbalbaliw ti pannakangilin ti Kuaresma kadagiti nagduduma a lugar iti Pilipinas. Nagbalinen a moderno ti wagas dagiti dadduma a mamati iti panagngilin iti daytoy a panawen a panangilagip ti katan-okan a sakripisio ni Apo Jesucristo gapu iti mangliwengliweng nga ayatna kadagiti tattao.

Iti agdama, kadawyan laengen a panawen ti Kuaresma kadagiti dadduma nga agkabannuag ta in-inut a mapukpukawen ti kaipapanan daytoy a tiempo. No man pay adu latta dagiti sigud a kannawidan ken tradision ti pammati a maisaysayangkat tunggal Semana Santa, napakibinanen kadagiti kabaruanan a wagas ti panagngilin.

Uray no Semana Santa wenno Biernes Santo, adu lattan dagiti lugar a naariwawa ta adda latta dagiti agpatpatokar kadagiti napigsa a sonata. Sa laengen adda dagiti maipatangatang a leksio wenno pasion kadagiti radio iti Huebes ken Biernes Santo ta adun nga agkabannuag dagiti saan nga intresado.

Nagbalinen a wagas ti sugal ti panagtitinnuktok iti itlog iti arubayan ti simbaan, nga agpipinnustan iti dakkel a kantidad dagiti tattao.

Uray Biernes Santo, awan aniamannan kadagiti dadduma a Katoliko ti panagayuno ken panag-abstinensia ta nagadun dagiti aglako iti barbecue, hotdog ken hamburger uray iti arubayan ti simbaan. Gundawayan pay dagiti dadduma dagitoy nga aldaw ti agnegosio ken agpasada kadagiti adda iti benneg ti transportasion ta kaadu dagiti tattao a mapan kadagiti simbaan.

Saan met a maikkat kadagiti dadduma a makiprusision ken makipag-Visita Iglesia ti panagsasarita ken panag-selfie ta itugottugotda latta dagiti moderno a gadgetda.

Agtultuloy dagiti nagduduma a wagas ti panagpenitensia kas panagugasda kadagiti basolda babaen ti panangparigat ken panangdangranda kadagiti bukodda a bagi. Adda dagiti mayat a mangtulad ti panagbagkat ken pannakailansa iti krus ni Apo Jesucristo. Adda dagiti magmagna a mangsapsaplit kadagiti bagida. Adda met dagiti agbaklay iti krus. Adda pay dagiti pailansa iti krus kas dagiti mapaspasamak sadiay turod ti Brgy. Cutud, San Fernando City, Pampanga a daydaywen a buyaen dagiti adu a turista.

Adda met dagiti maipadpadamag a kanayon nga agpailansa iti krus nga addada iti impluensia iti arak wenno na-injectionan iti para bibineg wenno anestesia dagiti dakulapda tapno saanda unay a marikna ti sakit, isuda dagiti matangtangdanan a ma-shooting wenno maalan iti video coverage.

Maikaniwas ti pammati ti panangdangran iti bukod a bagi ta ti lasag ti tao ket maibilang a nasagraduan ken templo ti Espiritu Santo. Maigunamgunam nga imbes a dangran ti bukod a bagi tapno maugasan ti basol ket nasaysayaat nga aramiden ti panagkompesar, panagkararag, panagayunar ken abstinensia ken panaglimos.

Ita a tiempo ti Kuaresma, adu dagiti maisaysayangkat a Lenten recollection ken spiritual retreat ken pilgrimage nangruna kadagiti relihioso ken agpapaay ken nasinged iti Simbaan tapno ad-adda pay a mapauneg ken mapatibker ti pammatida babaen ti pannakaipalagip kadakuada ti kaipapanan ti panawen ti Kuaresma ken Semana Santa. Ngem adu kadagiti agat-atender kadagitoy a narelihiosuan a gannuat ti saan a makaibiag iti panursuro ni Apo Jesucristo. 

Para kadagiti dadduma a Pilipino, nagbalinen ti Semana Santa a kadawyan a bakasion a panaglang-ay ken reunion wenno panagkikita dagiti agkakapamilia, agkakabagian ken aggagayyem. Gundaway daytoy a mapan aglang-ay kadagiti kabaybayan ken karayan.

Nagbalin man a modernon ti pannakangilin ti Kuaresma kadagiti dadduma a Katoliko, saan met latta a mapukaw ti nauneg a pammatida iti kaipapanan daytoy a panawen a tiempo iti pananglagip ken panangibiag iti katan-okan nga ayat ken sakripisio ni Apo Jesucristo kadagiti tattao.