Panangpaulimek ti media

NAPATEG unay ti akem ken responsibilidad ti media iti pagilian iti pannakairakurak dagiti damag ken impormasion a kasapulan iti inaldaw a panagbiag dagiti umili. Napateg ti press freedom wenno nawaya a media iti pannakapatalinaed iti naregta a demokrasia iti pagilian ta isuda ti mangibutaktak ken mangilinteg kadagiti kinikillo ken dakes a mapaspasamak iti kagimongan. Dagita ti gapu nga adu a Pilipino nangruna dagiti kameng ti media dagiti maseknan iti gandat a mangpasardeng ti operasion ti ABS – CBN Media Network.

Dakes ti epektona iti biag dagiti Pilipino ken iti pagilian no mapasardeng ti operasion ti kadakkelan a media network iti pagilian ta iti adu a tawen ket nagbalinen daytoy a paset ti inaldaw a panagbiag dagiti umili. Naindaklan ti akem ti ABS – CBN network iti pannakaidanon dagiti nagduduma a damag, impormasion ken programa iti Pilipinas ken iti ballasiw-taaw. Isu nga adu dagiti masaktan iti pangta ni Presidente Rodrigo Duterte a pannakaserra ti Network nga aggibuston ti prangkisana inton Marso 31, 2020. Nabayagen a nagpangta ti Presidente a paisardengna ti operasion ti Network gapu kadagiti alegasion iti panagkurang wenno panaglabsing kadagiti pagannurotan ti gobierno.

Adda dagiti mamati a balbalsen laeng ti Presidente ti Network gapu iti maipagarup a saan a neutral ti ABS – CBN iti saanda a panangipatangatang kadagiti political advertisement ni Duterte idi 2016 Presidential Elections gapu ta patienna a ni Mar Roxas idi ti impangrunada a kandidato a para presidente ti ABS – CBN gapu ta ti asawana ket agpapaay iti network.

Uray nabayagen a nakapila ti aplikasion ti ABS – CBN iti Kongreso, naturogen daytoy iti Committee on Legislative Franchise iti House of Representatives. Nasurok laengen a makabulan sakbay ti panaggibus ti prangkisa ti Network, kellaat a nagipila iti Korte Suprema ni Solicitor General Jose Calida iti “Quo Warranto Petition” a mangideklarar ti pannakawaswas ti legislative franchise ti Network gapu iti alegasionna a “highly abusive practices” pakairamanan ti pannakipagtagikua dagiti ganggannaet.

Supiaten met ti ABS – CBN ti petision ni Calida a dayta nga addang ket wagas a panangpaulimek ti media network ken pagdaksan dagiti minilion a Pilipino a mangitantandudo iti network. Tinakderan ti network nga awan pulos ti linabsingda a linteg ken impasada amin a kasapulan a dokumento tapno makapag-operasionda.

Dagus nga inaksionan ti Korte Suprema ti petision. Iti en banc session, nangiyetnag dagiti mahistrado iti pammilin iti network nga agpalawagda sakbay ti pannakaadal ken panangiyetnagda iti desision. Mangnamnama dagiti adu a Pilipino a nadaras ken nainsiriban ti pangngeddeng ti Korte Suprema. 

Uray ibagbaga dagiti opisial ti gobierno a bukod a pangngeddeng ni Calida ti panagipilina iti Quo Warranto Petition iti Korte Suprema ket adu a Pilipino dagiti saan a mamati nga awan ti impluensia ti Malacañang.

Ibilang dagiti senador ken kongresista a ti petision ti Solicitor General ket pannakibiang iti akem ti Kongreso kas tinudingan ti 1987 Constitution a mangipaay iti legislative franchise iti media network.

Uray no ti sakupen laengen ti petision ni Calida a mawaswas a prangkisa ti ABS – CBN ket ti nabati a nasurok a makabulan agpatingga iti Marso. Ngem no patgan ti Korte Suprema ti petision ni Calida ket adda latta negatibo nga epektona iti Kongreso para ti pannakaipaay ti baro a prangkisa iti Network.

Impasingkeden ni Senator Grace Poe, Chairperson ti Committee on Public Services a bistaenda dagiti alegasion ni Calida ken ti aplikasion ti ABS – CBN para ti pannakayalud-od ti 25 a tawen a prangkisana ta ti sakupen ti petision ni Calida ket para laengen ti nabatbati nga aldaw ti agdama a prangkisa. Impasingkedna nga uray no aggibuston ti Marso 2020 a panagpatingga ti prangkisa ti Network ket mabalin nga agtultuloy latta ti operasionna agingga nga agngudo ti agdama nga 18th Congress no saanto pay a nalpas ti proseso ti pannakayalud-od ti kapaut ti sumaruno a prangkisa.

Nagduduma a grupo dagiti media practitioners ken organisasion ti masuron ti inaramid ti Solicitor General a panagipila iti quo warranto petition iti Korte Suprema para ti pannakawaswas ti prangkisa ti ABS – CBN ta ibilangda dayta nga instrumento ti panangpastidiar ken panangpaulimek iti network ta dandani makabulan laengen ket agpaso met laengen ti legislative franchise ti kompania. Sayang dagiti pondo a magasto ken panawen nga ibukbok ti Office of the Solicitor General ken ti Korte Suprema iti pannakarisut ti petision. Saan ngata a nasaysayaat no napudno ni Calida iti panggepna ket nagipila iti kaso kontra iti network iti Regional Trial Court tapno maresolbar dagiti pammabasolna a panaglabsing iti linteg ti kompania tapno makorihirda, saanna ketdi a petisionanna ti intero a pannakawaswas ti prangkisa ta no mapasamak dayta ket maawanan iti pagpilian a pagbuyaan ken pagdenggan a media network dagiti minilion a Pilipino, ken mapukawan pay iti pagsapulan dagiti nasurok a 11,000 a trabahador iti kompania.

Mapagduduaan ti motibo ni Calida iti panagipilana iti petision ta dagiti alegasionna ket pumada iti napasamak iti social media network a Rappler a naidarum ken nagandat a napaserraan gapu kadagiti kritikal nga ipadpadamagda a saan a pabor iti administrasion.

Darasen koman nga adalen ti Kongreso iti aplikasion ti ABS – CBN ket maamiris a nasayaat dagiti dokumento ken malawlawagan dagiti alegasion ni Calida tapno makorihir no adda pagkamtudan ti network, ket no matungpal ti ABS – CBN amin a paglintegan ken kasapulan, nasken a maikkanda iti baro a prangkisa tapno saan a mapagulimek ti network gapu laeng iti rurod ken panagibales dagiti adda iti turay.