Panangrugi ti termino dagiti nabutosan nga opisial ti gobierno

ANIA ti namnamaen a masakbayan ti pagilian iti panangrugi idi tengnga ti aldaw idi kalman ti termino dagiti nangabak a nabutosan nga opisial ti gobierno iti eleksion idi Mayo 13, 2019? 

Kalikaguman dagiti adu nga umili a nangitandudo kadagitoy a nangabak nga opisial nga ibaklayda a napudno dagiti trabaho ken responsibilidadda kas imbanbando ken inkarkarida idi panawen ti kampania sakbay ti eleksion.

Nangrugin nga agtakem dagiti 12 a senador a kabarbaro a nabotosan, dagiti kongresista ken lokal nga opisial iti amin nga ili, siudad ken probinsia iti Pilipinas. Kas kadagiti naglabas a panangrugi ti termino dagiti opisial, adu dagiti agsubli iti posisionda, adu met dagiti kabarbaro iti akemda, ken adda dagiti nagbaliw laeng dagiti puestoda.

Sakbay a nangrugi ti panagakem dagiti kabarbaro a kameng ti Senado, nakumikomen dagiti sigud ken kabarbaro a senador ti panagbibingayda iti panangidaulo kadagiti komite. Iti House of Representatives, agtultuloy ti minnaneobra dagiti agngayangay nga Speaker.   

Iti daytoy a panangrugi ti termino dagiti opisial, makitan ti panagraira latta ti dinastia iti politika iti Pilipinas kadagiti probinsia, ili ken siudad. Mangrugi iti First Family, uppaten a kameng ti Pamilia Duterte dagiti agakem nga opisial ti gobierno – ni Presidente Rodrigo Duterte, ken dagiti tallo nga annakna a da Davao City Cong. Paulo Duterte, Mayor Sarah Duterte-Carpio, ken Vice Mayor Sebastian Duterte.

Nasayaat tatta iti Senado ta awan dagiti agkakapamilia ken nasinged nga agkakabagian a miembro kas iti naglabas. Iti House of Representatives, adda dagiti agkakapamilia ken nasinged nga agkakabagian. Mairaman kadakuada dagiti agassawa a da Taguig 1st District Rep. Allan Peter Cayetano ken Taguig 2nd District Rep. Lani Cayetano. Agassawada ngem agduma a distrito ti ibagianda iti House of Representatives. Kabsat pay ni Cong. Allan Cayetano ni Senador Pia Cayetano.

Ad-adu nga amang dagiti agkakapamilia kadagiti lokal a gobierno iti nagduduma a paset ti Pilipinas. Adda maymaysa a pamilia ti nagtaudan ti nangabak a gobernador, bise gobernador, mayor, bise mayor, ken kameng ti Sangguniang Panlalawigan, Sangguniang Panglunsod ken Sangguniang Bayan.

Ti kaadu dagiti agkakapamilia ken agkakabagian a nangrugi nga agakem idi kalman kas opisial ti gobierno ket ipaneknekna a nalag-an nga isyu ti dinastia iti politika ta kaaduan kadagiti botante ket impaayda ti talekda kadagitoy nga opisial no man pay nagtaudda iti maymaysa a pamilia wenno agkakadarada. 

Adda dagiti mamati a makadakes ti political dynasty iti pagilian ta bukbukodan laeng dagiti sumagmamano a pamilia ti turay no man pay saan nga isuda laeng ti makabael nga agserbi iti gobierno, ken addaan iti nasged a tarigagay para ti pagilian.

Patien met dagiti dadduma nga umili a ti political dynasty ket parnuayenna ti panagabuso, kurapsion ken panagkunniber iti gobierno ta no awanen ti oposision ket awanen ti komontra ken mangtubngar kadagiti dakes wenno saan a maikanatad a panagtaray ti gobierno gapu ta agkakapamilia ken nasinged nga agkakabagian dagiti opisial. Iti kasta a kasasaad, saan a maliklikan iti pannakaabusar iti turay, ken maikompirmiso ti nasayaat a pannakapataray ti gobierno.

Adda met dagiti  mamati nga awan aniamanna ti political dynasty ta dagiti nangabak ket imbotos met dagiti kaaduan a botante, ken nasaysayud ti annayas ti panagdur-as no awanen ti lapped kadagiti gannuat ti ehekutibo.

Iti sistema ti politika iti Pilipina, patas ken nadalus kadi ti pannakaisayangkat ti eleksion? Iti naglabas a maikatlon a gundaway a nakaadaptaran ti poll automation iti Pilipinas, nagadu dagiti nagpalia a vote counting machines, ken pannakataktak ti transmital dagiti resulta iti botos. Nagadu met dagiti alegasion ti panagsuitik ken reklamo ti nainsaknapan a panaggatangan ken panaglakuan iti botos. Dagitoy nga insidente ket piltakanna ti resulta ken kredibilidad ti eleksion. Nagbalin dagitan a reklamo ken alegasion a kadawyan a mapaspasamak tunggal panagpipili ngem awan met ti nasamay nga aksion ti Commission on Elections.

Kas kadagiti kaaduan a gannuat, napnuan iti kaipapanan ti panangrugi ti termino dagiti opisial ti gobieno a nagsapata iti imatang ti Dios ken kadagiti tattao nga aramidenda amin a kabaelanda a sipupudno nga agserbi iti pagilianda ken kadagiti tattao. Masustener ngata dagiti nabotosan nga opisial ti sinapataanda wenno agpatingga laeng iti pabuya? Kadagiti agkakapamilia ken agkakadara nga agakem iti gobierno, manonto ngata kadakuada ti makatungpal iti sapatada? Manonto ngata kadagiti akem ti makapudno nga agbalinda a natibker iti sulisog ti panagabuso iti turay, ken kurapsion a tubeng iti panagdur-as ti Pilipinas ken mangparparigat kadagiti umili?

Agrurutap dagiti problema iti Pilipinas iti agdama a panawen kangrunaanna ti makaapektar ti biag dagiti umili – kinangina dagiti kangrunaan a magatgatang ken serbisio, nababa a produksion iti agrikultura, kinakurang ti nasayaat a trabaho ken nababa a sueldo, problema iti salun-at, agtultuloy a panagraira ti illegal a droga ken nagduduma a krimen, pangta iti soberenidad ken panangsakup ti China iti teritorio ti pagilian iti West Philippine Sea, krisis ti danum ken nakaro a trapiko sadiay Metro Manila, problema ti pannakasaluad ti nakaparsuaan, pangta dagiti nagduduma a didigra, agtultuloy a terorismo ken insurhensia ken dadduma pay a parikut a mangapektar ti biag dagiti Pilipino.

Adu dagiti nadagsen a problema ti pagilian a nasken ti nadaras ken nasamay a solusion ket kasapulanna dagiti nalaing ken napudno a lider a mangsolbar kadagitoy a pakaseknan dagiti umili. Sapay koma ta makapudno dagiti nabutosan nga opisial nga agserbi kadagiti tattao, saan laeng nga iti panangrugi ti panagtakemda ngem agngudo iti intero a tallo wenno innem a tawen a panaggibus ti terminoda. (Eden A. Alviar)