Footer

EDITORIAL: Panangsagat kadagiti Kandidato iti Barangay and SK Elections

MAKALAWAS laengen ket maangay inton Mayo 14, 2018 ti Barangay and Sanguniang Kabataan Elections. Kangitingiten ti panagkampania dagiti kandidato kadagiti botante. Panawen met daytoy a panangtakuat ken panangamiris dagiti botante iti integridad ken kabaelan dagiti kandidato nga itandudoda iti eleksion.

Naminduan a naipawayway ti termino dagiti nakatugaw nga opisial iti barangay, ken nabayagen nga awan ti lider dagiti konseho ti agtutubo gapu iti nagsaruno pannakaisanud manipud idi 2016 ti Barangay and SK Elections. Nasayaat unay ta maikkanen iti gundaway dagiti bumarangay ken agtutubo a mangpili kadagiti opisial a mangidaulo kadakuada. Rumbeng nga usaren dagiti umili a nainsiriban ti eleksion tapno maisaad iti akem dagiti kandidato nga addaan iti integridad ken kabaelan nga agserbi, ket saandanto nga agbabawi no dagiti mangabak ket dagiti awanan karbengan nga agakem iti posisionda.

Amangan a no malpas daytoy a Barangay and SK Elections ket mamin-adunto manen a maisanud ti sumaruno a panagpipili ket mapabayag manen ti termino dagiti mangabak ken agtugaw a kandidato. Nabayagto manen a panagan-anus dagiti umili iti sumaruno a panagpipili. Kangrunaan a rason ti panangipasanud ni Presidente Rodrigo Duterte iti namindua a daras ti Barangay and SK Elections ket ti pammatina a mausar ti kuarta a nagtaud iti illegal drug trade tapno mangabak dagiti kandidato nga adda pannakainaigna iti droga, ket agamak ti Presidente nga agraira ti narco-politics iti Pilipinas.

Inrakuraken ni Philippine Drug Enforcement Agency Director General Aaron Aquino ti pakauna a listaan dagiti nasurok a 200 a barangay officials nga adda pannakainaigna iti illegal a droga. Maanamnama nga adda pay sumaruno a listaan nga irakurak ti PDEA. Kaaduan kadagiti nairaman iti narco-list nga opisial iti barangay ket taga-Bicol Region ken Metro Manila. Adda met sumagmamano a taga-Region I ken taga-Ilocos Sur. Ngem sigurado ngata a pudno ti linaon listaan ti PDEA?

Dagiti dadduma nga agdama ken sigud nga opisial iti barangay a nairaman iti listaan ket saanda nga aklonen nga adda pannakainaigda iti illegal a droga. Adda metten dagiti simmuko iti Oplan Tokhang ken nagdalanda iti proseso tapno madalusan dagiti naganda ngem nairamanda latta iti PDEA narco list.

Umalma dagiti dadduma nga opisial ti barangay iti pannakairamanda iti narco list ta saanda a naikkan ti “due process” ken “presumption of innocence” babaen ti pannakayuli ti darum iti piskalia ken husgado tapno madependeranda koma ti bagida. Ngem awanen ti maaramidanda ta nairakuraken iti publiko ti listaan ket maapektaran la ketdi ti kandidaturada. Naglibakan dagiti dadduma a kandidato a nairaman iti listaan ti pammabasol kadakuada, ken inrasonda a politically-motivated dagiti pammabasol kadakuada.

Binabalaw ti Commission on Human Rights ti pannakaiparuar ti narco list ta mailabsing dayta iti kalintegan dagiti nairaman a nasken a napaneknekan nga awan-panagdudua iti korte dagiti maak-akusaran nga opisial ta dayaw ken integridadda ti nakataya. Nasayaat a sakbay ti pannakairakurak iti publiko ti listaan ket nangipila koma ti PDEA iti kaso iti piskalia wenno husgado kontra kadagiti nairaman iti narco list tapno adda pagtakderan ti pannakaibutaktakda iti publiko. Dinepensaan met ti PDEA ti narco list a nagdalan daytoy iti umno a proseso ken validation.

Uray ania ti ibaga ti PDEA ken reaksion dagiti maak-akusaran nga opisial iti barangay ket “self serving” wenno pabor kadakuada. Dagiti bumarangay ti ad-adda a makaammo ti kinatao ken aramid dagiti kalugaranda nga opisial. Am-ammoda nga amang dagiti agus-usar, aglaklako wenno protektor iti illegal a droga.

Masapul nga amirisen ken sagaten a nasayaat dagiti botante a bumarangay ken agtutubo dagiti butosanda a kandidato. Saanda laeng nga agpannuray iti kinalatak, kinnabagian, kuarta wenno pabor a maited kadakuada, ken iyendorso dagiti nangato nga opisial ti gobierno.

Maibilang a non-political exercise ti Barangay and SK Elections, ket rumbeng a dagiti kandidato ket saanda nga agdepender kadagiti politiko. Rumbeng met a dagiti politiko ket saanda a bibiangan daytoy nga eleksion. Ngem iti realidad ken kultura ti eleksion iti Pilipinas, saan a malapdan dayta ti Commission on Elections.

Maibasar iti linteg, maiparit nga adda partidona dagiti kandidato, ken makibiang dagiti politiko. Ngem ania ti pudno a mapaspasamak iti eleksion iti barangay ken SK? Aggugrupo met latta dagiti kandidato uray awan ti pormal a kandidato. Adda met latta dagiti grupo ken indibidual a mapan umapo kadagiti nangato a politiko. Adda met latta dagiti kandidato a suportaran dagiti politiko tapno addanto met tumulong kadakuada iti kampania no isuda ti pailayon nga agkandidato.

Aklonen man wenno saan dagiti nakatugaw nga opisial iti gobierno, ngem pudno a maysa kadagiti dakes a mapaspasamak no panawen ti eleksion iti Pilipinas – nasional, lokal, barangay ken SK – ket ti panagaramat ti kuarta a pagpasuksok wenno paggatang iti botos kadagiti botante. Daksanggasat ta ti eleksion ket nagbalinen a kasla popularity contest a nasken a maaramat ti kuarta tapno maisaad iti posision iti gobierno. Nagbalinen ti politika a kasla negosio a nasken ti puonan wenno investment tapno maaddaan iti ganansia.

No maisaad iti akem dagiti kandidato a nagpasuksok wenno naggatang iti botos, ania ngarud ti namnamaen kadakuada? Agabrotda iti ginastoda babaen kadagiti nagduduma nga illegal nga aramid agraman panagkurakot ken pannakainaig iti illegal a droga. (Eden Alviar)